– تاستانبەك قۇتجان ۇلى, ءبىر كەزدەرى ەل سپورتىن باسقارعان بىلىكتى مامان رەتىندە سپورتتىڭ, ونىڭ ىشىندە جەكپە-جەك تۇرلەرىنىڭ ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن قانشالىقتى قاجەت ەكەندىگىنە توقتالا كەتسەڭىز.
– اڭگىمەنىڭ باسىندا مىناداي قىزىقتى دەرەكتى ايتا كەتكىم كەلەدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگى بويىنشا, ادام بالاسىنىڭ دەنساۋلىق كەپىلدىلىگى 50 پايىز ءوز قولىندا ەكەن, 20 پايىزى قورشاعان ورتاعا بايلانىستى. تاعى ءبىر 20 پايىزى اتا-انادان بەرىلەتىن تەككە ارقا سۇيەيتىن كورىنەدى. ال تەك 10 پايىزى عانا مەديتسيناعا تاۋەلدى دەيدى.
حالىقارالىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت حارتياسىنىڭ وزىندە كەز كەلگەن مەملەكەت ادام بالاسىنىڭ سپورتپەن اينالىسۋىنا مىندەتتى تۇردە جاعداي جاساۋى كەرەك دەپ جازىلعان. سوندىقتان, دەنى ساۋ, باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت وسىرگىمىز كەلسە, سپورتپەن ماڭگى دوس بولۋ – مىندەتىمىز!
ءبىر عانا مىسال ايتايىن, مىنا چەشەنستاندا پرەزيدەنت رامزان قادىروۆ ارالاس جەكپە-جەك تۇرلەرىن دامىتۋعا كوپ كۇش سالىپ جاتىر. مۇندا مما جانە جەكپە-جەكتىڭ باسقا دا تۇرلەرىنەن تۋرنيرلەر ءجيى وتە باستادى. قادىروۆ وسىلايشا سپورت ارقىلى چەشەن جاستارىن دۇرىس جولعا سالۋدى ماقسات ەتكەن. وتە قۇپتارلىق ءىس.
ءبىز دە ءوز الىمىزشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا ايقىنداپ بەرگەن مىندەتتەر – جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ, ولاردى سالاماتتى ءومىر سالتىنا بەيىمدەپ, جۇرەكتى دە بىلەكتى ەتىپ ءوسىرۋ ىسىنە ۇلەسىمىزدى قوسقىمىز كەلەدى. قازىرگى تاڭدا ءبىز قازاقستانداعى كيكبوكسينگتىڭ دامۋ باعدارلاماسىن جاساپ شىقتىق. ەلىمىزدىڭ 14 وڭىرىندەگى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەپتەرىندە كيكبوكسينگ بولىمشەلەرى جۇمىس ىستەيدى. ولاردا 178 جاتتىقتىرۋشى سەگىز مىڭعا جۋىق تالاپتى جاسقا كيكبوكسينگتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتۋدە.
ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىزدىڭ ءبىرى – 3 مىڭ ادامعا دەيىن تۇراتىن ەلدى مەكەندەرگە سپورت نىساندارىن سالۋ ىسىنە ايرىقشا كوڭىل بولگىمىز كەلەدى. نەگە دەسەڭىز, قۇرىلىس ەرەجەسى بويىنشا جابىق سپورت كەشەنىن 3 مىڭ جانە ودان كوپ حالىق تۇراتىن جەرلەرگە عانا سالۋعا رۇقسات ەتىلگەن. ال ادام ودان از تۇراتىن ەلدى مەكەندەر, ياعني اۋىلدىق جەرلەر قاشاندا ەلەۋسىز قالا بەرەدى. ءبىز جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جانە ولاردىڭ كومەگىنە سۇيەنە وتىرىپ, اۋىلدىق جەرلەرگە ماماندارىمىز بەن ادىسكەرلەرىمىزدى جىبەرگىمىز كەلەدى. ويتكەنى, ناعىز چەمپيونداردىڭ ەل ىشىنەن شىعاتىنى بۇگىنگى كۇندە دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيتىن شىندىق.
– بۇگىنگى كۇندە الەمدە جەكپە-جەكتىڭ UFC, مما دەگەن تۇرلەرىنىڭ اتى وزىپ, كيكبوكسينگ تاسادا قالىپ قويعان سياقتى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە دەپ ويلايسىز؟
– راس, كەيىنگى جىلدارى كيكبوكسينگتىڭ بەدەلى ءتۇسىپ كەتتى. ونىڭ نەگىزگى سەبەبىنىڭ ءبىرى – WAKO حالىقارالىق كيكبوكسينگ فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ەنيو ءفالتسونيدىڭ اۋىرىپ, توسەك تارتىپ قالۋىمەن تىعىز بايلانىستى. ياعني, سوڭعى ءۇش جىلدا فەدەراتسيا ىشىندە بولعان تاق تالاسى سالدارىنان كيكبوكسينگتىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلىپ, سپورتتىڭ بۇل تۇرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق تومەندەپ كەتتى.
قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ۇيىمنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ بوريسلاۆ پەلەۆيچ سايلاندى. بىراق ونىڭ كومانداسىنىڭ كيكبوكسينگتى دامىتۋ جونىندەگى باعدارلاماسى ءالى جارىق كورگەن جوق. ازيا فەدەراتسياسىنىڭ جۇمىسى دا كوڭىل كونشىتپەيدى.
جاعداي وسىلاي قالىپتاسقان كەزدە ءبىز دە قاراپ وتىرعان جوقپىز. ءوز بەتىمىزشە تىرلىك قىلىپ, تىعىرىقتان الىپ شىعار جولداردى ىزدەۋ ۇستىندەمىز. مىسالى, ءبىز بيىلدان باستاپ STEEP FIGHTERS – « ۇلى دالا قاھارماندارى» جوباسىن قولعا الىپ, كيكبوكسينگتەن كاسىپقوي جەكپە-جەكتەر وتكىزە باستادىق. ماقسات بىرەۋ – وسى جوبا ارقىلى الەمگە تانىلىپ, كيكبوكسينگتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتكىمىز كەلەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا « ۇلى دالا قاھارماندارى» جوباسىنا 160 كيكبوكسشى قاتىسۋدا. بۇلار ەل چەمپيوناتىندا 1-ءشى جانە 4-ورىن ارالىعىندا ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن شەبەرلەر. جىلدىڭ اياعىنا دەيىن بۇل فايتەرلەر ءوزارا كۇش سىناسىپ, سونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىز ءار سالماق دارەجەسىندەگى ەڭ مىقتىلاردى تاڭداپ الامىز. مىنە, سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن وسى شەبەرلەر الەمدىك ارەنادا ەل نامىسىن قورعايتىن بولادى.
– كيكبوكسينگتىڭ بەدەلىن كوتەرىپ, كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟
– ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارى كيكبوكسينگ قاتتى دامىدى. مىسالى, الەم چەمپيوندارى اسقار موجانوۆ, ەرجان شەگەنوۆ, قابىلبەك سادىرباەۆ, ارداق سەمباەۆ, دۋلات تاجەنوۆ, گەننادي پاپۋ سىندى شەبەرلەرىمىز دۇنيە ءجۇزى بويىنشا قارسىلاس شاق كەلتىرمەي ءجۇردى. ءبىر وكىنىشتىسى, ولاردى حالىق اراسىندا تانىمال ەتە المادىق. جارناماسى جەتىسپەدى, ناسيحاتى از بولدى.
ال قازىر تەحنولوگيانىڭ دامىعان زامانىندا تەلەۆيزياعا ارقا سۇيەي وتىرىپ, ءوزىمىزدىڭ شەبەرلەردى – قازىرگى باتىرلاردى بارىنشا ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. بۇل ساياساتتاعى باستى قۇرالدىڭ ءبىرى – تەلەۆيزيا دەپ ويلايمىن. سوندىقتان, ءبىز STEEP FIGHTERS – « ۇلى دالا قاھارماندارى» جوباسىن قولعا العاندا «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنىڭ باسشىسى ەرلان قارين مىرزانىڭ كەلىسىمىن الىپ, «قازسپورت» ارناسىمەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتتىق. بۇگىنگى جاستار سپورت سارايىنا كەلىپ جارىس كورۋگە سونشالىقتى ق ۇلىقتى ەمەس, كوبىنە ونى تەلەديداردان تاماشالاۋدى قۇپ كورەدى. مىنە, كيكبوكسينگتى ناسيحاتتاۋدىڭ توتە جانە ءتيىمدى جولىنىڭ ءبىرى وسى تەلەۆيزيا!
– جالپى, سپورتسۇيەر قاۋىم كيكبوكسينگتىڭ بىرنەشە ءتۇرىن ءبىر-بىرىمەن شاتاستىرىپ جاتادى. فايتەرلەردىڭ باسىنا شلەم, اياعىنا قالقانشا كيىپ شىعاتىنى جۇرتتىڭ دەلەبەسىن قوزدىرمايتىن سياقتى. سپورتتىڭ بۇل تۇرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ تومەن بولاتىن ءبىر سەبەبى وسىندا جاتقان جوق پا؟
– كيكبوكسينگتىڭ التى ءتۇرى بار. ك-1, فۋل-كانتاكت جانە لوۋ-كيك – بۇلار بۇل سپورتتىڭ ىشىندەگى قاتاڭداۋ تۇرلەرى, ال سەمي-كونتاكت, لايت-كونتاكت, فريستايل دەگەندەر «جۇمساقتاۋ» تۇرلەرى. جالپى, بولاشاقتا كيكبوكسينگتىڭ ك-1 ءتۇرىن تۇپكىلىكتى تاڭداپ الاتىن شىعارمىز دەپ وتىرمىز. ويتكەنى, «كەي ۋان» (ك-1) بۇگىندە جانكۇيەردىڭ قوشەمەتىنە بولەنىپ جۇرگەن UFC, مما سىندى جەكپە-جەك تۇرلەرىنە ءبىر تابان جاقىن, جىگىتتىڭ سىرتتانى عانا سىنعا تۇسە الاتىن سايىس. مۇندا فايتەرلەر شارشى الاڭعا تەك شولاق شالبارمەن جانە قولدارىنا بىلعارى قولعاپ كيىپ قانا شىعادى.
ءبىز شامامىز كەلگەنشە كيكبوكسينگتى جۇرتقا قىزىقتى ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسامىز. مىقتى شەبەرلەرىمىز بار, سولاردى حالىققا تانىتۋ كەرەك, بولاشاقتا فيلمدەر ءتۇسىرىپ, جەكپە-جەكتىڭ بۇل ءتۇرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاعىمىز كەلەدى. قازىر رەسەيلىك «بوكس-تۆ» ارناسى بىزگە حابارلاسىپ, بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى. ارنانىڭ بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىن قوسقاندا 8 ميلليون ادامنان استام اۋديتورياسى بار ەكەن. ودان بولەك, ازەربايجاننىڭ سپورتتىق تەلەارناسى دا ءبىزدىڭ جوباعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
– سپورت تۋرالى جاڭا زاڭ شىقتى. ول بويىنشا سپورتتى قارجىلاندىرۋ فەدەراتسيالار ارقىلى جۇزەگە اساتىن بولدى. ءسىزدىڭ وسى جۇيە جونىندەگى پىكىرىڭىزدى بىلسەك...
– ءيا, جاڭا زاڭ شىعىپ, سپورتتى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى تۇبىرىمەن وزگەردى. مۇنداي تاجىريبە الەمنىڭ ءبىراز ەلدەرىندە بار. جالپى, بۇل ساياساتتىڭ جەمىسىن ۋاقىت كورسەتەدى دەپ ويلايمىن. ماعان ۇناعانى – ەندى سپورت تۇرلەرى باسىم باعىت بويىنشا سارالانىپ قارجىلاندىرىلاتىن بولدى. مىسالى, ەڭ الدىمەن وليمپيالىق باعدارلاماعا ەنەتىن, ونىڭ ىشىندە جۇلدە الۋىمىز مۇمكىن سپورت تۇرلەرىنە ارتىقشىلىقتار بەرىلگەن.
قارجى دەمەكشى, مىسالى كيكبوكسينگ فەدەراتسياسىنا ءبىر جىلعا دەپ 25 ميلليون تەڭگە بولىنەدى. وسى قارجىنى 8 مىڭ كيكبوكسشىعا جەتكىزۋىمىز كەرەك. ال ءبىزدىڭ فۋتبولداعى نەمەسە حوككەيدەگى ءبىر لەگيونەر ءۇشىن مۇنداي سوما ءبىر ايلىق ەڭبەكاقى عانا. ەندى مىنانى قاراڭىز, ءبىزدىڭ ەلدە كيكبوكسينگپەن اينالىسقان سپورتشىلار كۇشتىك قۇرىلىمدار, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى مەن ىشكى ىستەر ورگاندارىنداعى ارنايى جاساقتار قۇرامىنىڭ 80 پايىزعا جۋىعىن قۇرايدى. سىرتتان كەلگەن الگى لەگيونەر حوككەيشى نەمەسە فۋتبولشى بولسا, مۇندا ءجۇرىپ العان مەملەكەتتىڭ مول قارجىسىن ءوز ەلدەرىنە جىبەرەدى. ياعني, ول اقشا ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن جۇمىس ىستەمەيدى. سوندا, ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن قاي سپورت ءتۇرى ماڭىزدى, ونى ءوزىڭىز-اق باعامداي بەرىڭىز.
بيىل مىناداي وقيعانىڭ كۋاسى بولدىق. حوككەيدەن الەم چەمپيوناتىنا باراردا ءبىزدىڭ رەسەيدە ويناپ جۇرگەن 12 حوككەيشىمىز ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ونەر كورسەتۋدەن باس تارتتى. بۇل دەگەن ماسقارا ەمەس پە؟ تاعى ءبىر مىسال, وليمپيالىق سپورت ءتۇرى دەپ كەرلينگتى قولعا الىپ, كوكپاردى ۇمىتۋىمىز كەرەك پە؟ ياعني, بۇل جەردە سپورت تۇرلەرىنە بەرىلەتىن باسىمدىق ساياساتىندا ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرىپ, ءوز ۇپايىمىزدى تۇگەندەۋ تۇرعىسىندا ەسە جىبەرمەۋىمىز كەرەك.
جالپى, كيكبوكسينگ كەلەشەككە كەرەك سپورت دەپ ويلايمىن. جەكپە-جەككە دەگەن قۇمارلىق جاۋىنگەر قازاقتىڭ قانىندا بار قاسيەت. ءوزىن عانا ەمەس, وزگەنى دە قورعاي الاتىن, شىمىر, شىنىققان, وقىعان-توقىعانى مول ونەگەلى جاس وتاننىڭ كۇنى ەرتەڭگى قالقانى ەمەس پە؟!
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
