ەلباسىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى

– ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى قازاقستان سوڭعى جىلدارى ەكونومي­كا­لىق تۇرعىدان قاراعاندا, ايتارلىقتاي دامىدى جانە وسى قوماقتى الەۋەتىمەن جاڭا ونجىل­دىققا نىق قادام باستى. وسى جەتىستىكتەر دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ وتكەن جىلعى ەسەبىندە اتاپ كورسەتىلگەن. ول قازاقستاننىڭ بيزنەس مۇددەلەرىن قولداۋ تۇرعىسىنداعى رەفور­ما­لاردىڭ كوش­باس­شىسى بولعانىن مويىنداعان بولاتىن. سونداي-اق 2010 جىلدى ەلدىڭ ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ­دىڭ باس­تاپ­قى كەزەڭى جانە ونەركاسىپتىك سالا­لار­دىڭ دامۋى كۇشەيتىلگەن جىل دەپ ناقتى ايتا الامىز. «نۇر وتان» حالىقتىق-دەمو­كراتيالىق پارتياسىنىڭ ءحىى سەزىندە ەل­با­سى وسى كۇنگە دەيىن جينالعان بارلىق سالا­لىق باعدارلامالاردى ساراپتاپ, ەلدىڭ ەكو­نوميكالىق دامۋى بويىنشا باسىم­دىق­­تا­رىن قازىرگى زامانعا ساي جاڭالان­دىرۋ, ۇدە­مەلى ءارتاراپتاندىرۋ جانە ين­نوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ باعىتىن­دا جۇمىل­دى­رۋ­عا تاپسىرما بەردى. سونى­مەن قاتار, پرەزيدەنتىمىز «جاڭا ونجىل­دىق – جاڭا ەكو­نو­ميكالىق ورلەۋ – قا­زاقستاننىڭ جاڭا ءمۇم­كىن­دىكتەرى» اتتى جول­داۋىندا ەل دامۋىنىڭ الداعى ون جىل­دىعىنداعى ستراتەگيالىق باعىتتارى مەن ماقساتتارىن انىق كورسەتكەن بولا­تىن. تەك ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ, ين­نوۆاتسيالار مەن ەڭبەك ءوندىرىسىنىڭ قارقىن­داپ ءوسۋى قازاقستاننىڭ كوشباسشىلىق جو­لىنداعى بەرىك نەگىزى بولا الادى. ەلباسىنىڭ قويعان ماقساتتارى شىن ءما­نىندە اۋقىمدى, ويتكەنى, جاھاندىق ماق­سات­قا جەتۋگە باعىتتالعان, ول – ۇدەمەلى ءارتا­راپ­تاندىرۋ مەن ۇلتتىق ەكونومي­كانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ. قويىلعان ماقسات­تارعا جەتۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگيالىق جوسپارى, «قازاق­ستان-2030» ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىعى مەن كوپتەگەن جۇيەلى قۇجاتتاردى قامتيتىن ءبىر­تۇتاس ستارتەگيالىق جوسپارلاۋ مەن بولجامداۋ جۇيەسى قۇرىلعاندىعىن اتاپ ايتقان ءجون. جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ەكونوميكا­نى ءارتاراپتاندىرۋ سياقتى تەڭدەسى جوق سايا­سات­تىڭ كەلەسى قادامى – ەلباسى ۇسىن­عان 2010-2014 جىلدارعا باعىتتالعان ۇدەمەلى يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى. بۇل باع­دار­لاما – ەلدىڭ 10 جىلدىق دامۋ باسىم­دىعىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان العاشقى 5 جىلدىقتىڭ يندۋس­تريالىق جوسپارى. تاريح كوپتەگەن ەلدەردىڭ يندۋستريا­لان­دىرۋ ۇدەرىسىن بىرنەشە مەجەدە وتكەنىن كور­سەتەدى. الايدا, ءبىز وسى جولدى تاياۋ­داعى بەس جىلدىڭ ىشىندە ءوتۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن قولداعى بارلىق رەسۋرستاردى جيناپ, ورتالىق پەن وڭىرلەردىڭ قارىم-قاتى­نا­سى­نىڭ ناقتى ۇيلەستىگىن مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ءوزارا قاتىناسىن دا جاڭا دەڭگەيگە شىعۋدى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. ەل الدىنا قويىلعان ماقسات – قازاق­ستاننىڭ ەكونوميكالىق قالىبىن وزگەرتىپ, ەكستەن­سيۆتى شيكىزاتتىق باعىتتان ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا كوشۋ. سونىمەن قاتار, ەلباسىمەن ۇسىنىلعان ەكونوميكالىق مودەرنيزاتسيا بويىنشا بارلىق وزگەرىستەردى ءبىر ورتاق ماقسات بىرىكتىرەدى, ول – ءار ازا­ماتتىڭ, سونداي-اق بارلىق قازاقستان حال­قى­نىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ جانە ماتەريالدىق تۇرمىسىن كوتەرۋ. وسىعان وراي, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-ين­نو­ۆاتسيالىق مەملەكەتتىك باعدارلاما­مەن ەكو­نوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىن دا­مى­تۋ­دى ىنتالاندىرۋ نەگىزىندە ۇلتتىق ەكونومي­كانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارت­تىراتىن باسىم باعىتتارى بەلگىلەنگەن. ولار: ءوندىرىس فاكتورلارىنىڭ ونىمدىلىگىن جانە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قا­بىلەتتىلىگىن جوعا­رى­لاتۋ, ينۆەستي­تسيا­لار­دى تارتۋ جانە جاڭا ەكسپورتقا باعىت­تال­عان جوعارى تەحنولو­گيا­لىق ءوندىرىستى قۇرۋ, ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەنى دامىتۋ مەن نىعايتۋ, يندۋستريا­لان­دىرۋ ۇدەرىسىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ارالاسۋىن ارتتىرۋ, ەكونوميكالىق الەۋەتتى كەڭىستىكتى راتسيونالدى ۇيىمداستىرۋ. مەملەكەت باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «بيزنەستىڭ جول كارتا­سى-­2020», «ەكسپورتەر-2020», «ءوندىرۋ­شى­لىك-2020», «ين­ۆەس­تور-2020» سياقتى ينستيتۋتتار جۇيە­سىن, وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ قۇرالدارى مەن تەتىكتەرىن, ەكو­نوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتور­لا­رى­نىڭ جۇيەسىن قالىپتاس­تىر­دى جانە جوعا­رى تەحنولوگيالىق وندىرىستەر سالاسىندا قولايلى شارتتار جاساۋدا. ەلباسى «نۇر وتان» حالىقتىق-دەمو­كرا­تيا­لىق پارتياسىنىڭ ءحىىى سەزىندە سويلەگەن سوزىندە, تەك بىلتىرعى جىلعى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باع­دارلاماسى بويىنشا سۋبسيديالاۋعا جالپى نەسيە سوماسى 101,2 ميلليارد تەڭگە قۇرايتىن 225 ۇسىنىس ما­قۇل­دانعانىن, 30 جوباعا كەپىلدىك بەرىلىپ, 129 بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قاجەتتى ين­فرا­قۇرىلىم جۇرگىزىلگەندىگىن اتاپ ءوتتى. ين­دۋس­تريالىق ايماقتاردى ۇي­ىم­داستىرۋ بويىن­شا جۇمىستارى باستالىپ, 1175 كاسىپورىنعا سەرۆيستىك قولداۋلار كورسەتىلگەن. باعدار­لا­ماعا ەنگەن كاسىپورىندارداعى ادامداردىڭ جالپى سانى 20 مىڭنان استام. قو­سىم­شا 8 مىڭ جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرى­لا­تىنى جوسپارلانىپ وتىر. ال بۇل العاشقى جىل ءۇشىن جاقسى ناتيجە بولىپ تابىلا­تىندىعىن اتاپ ءوتتى. جالپى, باعدارلامانىڭ نەگiزگi وزەگى – ەلدiڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى. ول بەلگىلى قارجىلاندىرۋ كوزدەرى, كەستەلەرى مەن  ىسكە اسىرۋ شارالارىنىڭ جوسپار­لارى بار رەس­پۋب­ليكالىق جانە ايماقتىق يندۋستريا­لان­دىرۋ كارتالارىنان تۇرادى. بۇگىنگى كۇنى ين­دۋستريالاندىرۋ كارتا­سى­نىڭ جيىنتىق پورت­فەلi 8 ترلن. تەڭگەنى قۇرايتىن 294 جوبادان تۇرادى, ول 160 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكiندiك بە­رەدi. سونىمەن قاتار, 2010 جىلى جوس­پارلانعان 144 جوبا ورنىنا 800 ملرد. تەڭگەدەن استام قاراجاتتى قۇرايتىن 152 كاسىپورىن اشىلدى. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسى تولىق جۇزەگە اسىرىلعاندا قانداي ناتيجەگە قول جەتكىزەمىز؟ اتالعان باعدارلامانىڭ قورىتىن­دىسى بويىنشا 2014 جىلى قازاقستاننىڭ ءىجو-ءسى 2008 جىلعا قاراعاندا 50 پايىزعا ءوسۋى, قاي­تا وڭدەۋ سەكتورىنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ 50 پايىزعا كوتەرىلۋى, ال ەكونوميكانىڭ كەيبىر سالالارىندا 100 پايىزعا, وسى مەرزىم ىشىندە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ ۇلەسىن جالپى ەكسپورتتان 40 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ, ءىجو قۇرامىندا ەنەرگيا تۇتىنىسىن 10 پاي­ىزعا تومەندەتۋ جانە قولدانىستاعى كاسىپ­ورىن­داردىڭ ءىشىن­دە يننوۆاتسيالىق باعىت­تا­عى كاسىپ­ورىن­داردى 10 پايىزعا ۇلعايتۋ كۇتىلۋدە. بۇگىنگى كۇنى, ەلىمىزدىڭ دامۋ ستراتە­گيا­سىنىڭ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جاسا­لىپ جاتقان شارالاردى ۇيلەسىمدى تو­لىق­تى­راتىن جانە قۇنارلاندىراتىن جاڭا كرەاتيۆتىك يدەيالار مەن يننوۆاتسيالىق جولدار قا­جەت. ءار ايماق, ءار سالا وزدەرىنە بەرىلگەن ءمۇم­كىندىكتەردى ءتيىمدى پايدا­لا­نىپ, ەڭ كەلەشەگى زور جانە وزىق يننو­ۆا­تسيالىق جوبا­لاردى جۇزەگە اسىرۋى قاجەت. العا قويىلعان ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن مەملەكەت كاسىپكەرلەردىڭ بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بارلىق شارالار جاساۋدا. بىرىنشىدەن, ول – بيزنەس ءۇشىن اكىم­شىلىك كەدەرگىلەردى تومەندەتۋ جانە ناقتى اشىق راسىمدەردى قۇرۋ. ەكىنشىدەن, ادال كاسىپكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كەپىلدەندىرۋ. ۇشىنشىدەن, باسەكەگە قابى­لەتتى وندىرىستەردىڭ وسۋىنە جانە جاڭا جۇ­مىس ورىندارىنىڭ اشى­لۋىنا يكەمى بار جاڭا بيزنەس باستا­ما­لارىن ىنتالاندىرۋ, سونداي-اق ىستەپ تۇرعان وندىرىستەردى قولداۋ. جالپىعا ءمالىم بولعانداي, ءتيىمدى ين­دۋستريالىق ساياسات, يننوۆاتسيانىڭ ەڭ زاماناۋي ءبىلىم جانە ەڭ وزىق تەحنو­لو­گيالارى نەگىزىندە قۇراستىرىلۋى قاجەت. ەلباسىمىز ايت­قانداي, يننوۆاتسيا دەگەنىمىز – ول تيىمدىلىك پەن ەڭبەك وندىرىستىلىگىن ارت­تىرۋ. سون­داي-اق, ونەركاسىپتەردىڭ ين­نو­ۆاتسيالىق بەلسەندىلىگى جاڭا عىلىمي زەرتتەمەلەردىڭ قارجى­لان­دىرىلۋى ءتيىمدى بولعاندا عانا وسەدى. سول سەبەپتى مەملەكەت, ءبىرىنشى كەزەكتە, بيزنەستىڭ قاجەت­تىلىگىنە, زەرتتەمەلەردى ەنگىزۋگە, ءونىم­نىڭ جاڭا تۇرلەرىن يگەرۋگە جانە كاسىپ­ورىن­داردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ مەن تاجىريبەلىك كونسترۋكتورلىق زەرتتەمەلەرگە جۇم­ساي­تىن جىل سايىنعى قاراجاتتاردىڭ وسۋىنە نازار اۋدارادى. جاقىن ارادا استانا قالاسىندا اشىلعان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ين­نو­ۆا­تسيالىق مودەرنيزاتسيانىڭ ءبىرىنشى ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ەڭ زاماناۋي عيما­راتىندا كەلەشەكتىڭ جاڭا زياتكەرلىك مامان­دارى ءبىلىم الۋدا. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيا­لىق دامۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان بارلىق شارالار ءتيىمدى قۇقىقتىق بازامەن قام­تا­ما­سىز ەتىلۋى قاجەت. كۇنى بۇگىن مۇنداي قۇقىق­تىق بازامىز بار دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. ونى كامىلدەندىرۋ جانە ەكونو­ميكا­لىق دامۋدى دەر كەزىندە قۇقىقتىق قامتا­ما­سىز ەتۋ بويىنشا ءار­دايىم قارقىندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. قا­زاقستان پارلامەنتى جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ مۇددەلەرىن قولدايتىن  جانە مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ءوزارا تىعىز قارىم-قاتى­ناسىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرقاتار زاڭدار قابىلدادى. اتاپ ايتساق, قازاق­ستان­دىق قامتۋ  مەن باسەكەلىك بويىنشا, يننوۆا­تسيا­لىق قىزمەتتى مەملەكەتتىك قولداۋ بوي­ىن­شا, سايكەستىكتى باعالاۋ سالاسىندا اككرەديتاتسيالاۋ بويىنشا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا, ليتسەنزيالاۋ, تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋ­نالدىق شارۋاشىلىق جانە تاعى دا باسقا زاڭ اكتىلەرى قولدانىسقا ەندى. مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ءوزارا قاتىنا­سىنىڭ ايرىقشا ءرولىن تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا العاشقى بولىپ قابىلدانعان جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى زاڭ ايقىندايدى. تاۋارلار مەن قىزمەتتەرگە ىشكى سۇرا­نىس­تى ىنتالاندىرۋ مەن قانىقتىرۋ ماقسا­تىن­دا «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭدا وتان­دىق تاۋار ءوندiرۋ­شi­لەر­دى قورعاۋ شارا­لارى قابىلداندى. سو­نىمەن قاتار, «قا­زاق­ستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستاندىق مازمۇندى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ نورما­لا­رى ارقاسىندا قازىرگى تاڭدا ساتىپ الۋ مو­نيتورينگىنىڭ بىرەگەي ءتيىمدى جۇيەسى, قازاق­ستان­دىق مازمۇندى ەسەپتەۋ ءۇشىن بىرەگەي ءادى­سى, سونداي-اق وتاندىق ونەركاسىپتى دامى­تۋ­دى قامتا­ماسىز ەتەتىن شارتتارى   قۇرىلعان. جەكە سەكتوردىڭ سالالارعا قاتى­سۋىن كەڭەيتۋدەگى جۇرگىزىلىپ جاتقان مەملەكەت ساياساتى ەلدىڭ وڭىرلەرىندەگى تۇرعىنداردىڭ مۇددەسىنە ىسكەرلىك پەن ينۆەستيتسيالىق سەر­پىننىڭ ءوسۋى ماق­سا­تىندا قولداۋ كورسەتەتىن ارنايى ەكو­نوميكالىق ايماقتار قۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. قازاقستان, رەسەي مەن بەلو­رۋس­سيانىڭ كەدەن وداعى سەكىلدى كوپتەگەن اۋقىمدى ەكونو­مي­كالىق ماسەلەلەردى شەشەتىن پراگما­تيكا­لىق جانە بو­لا­شاعى زور جوبا سايكەسىنشە زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتىلدى. تەك 2010 جىلدىڭ 12 ايىندا كەدەن وداعى ەلدەرى ارا­سىندا رەسەي جانە بەلورۋسسيامەن ساۋ­دا-ساتتىق مولشەرى 25,6 پايىز قۇراعان, ءساي­كە­سىنشە كەدەن وداعىنا قاتىسۋ­شى­لار ەلدەرىنە قازاقستاندىق ءونىمنىڭ ەكسپورتى 14,3 پايىز­دى قۇراسا, ال 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­جىلدىعىندا ساۋدا-ساتتىق مولشەرى 24,8 پاي­ىز جانە ءونىم ەكسپورتى 14,4 پايىز كو­لەمىندە بولدى. جىل باسىنان بەرى ونەركاسىپ ءوندىرىسى 6 پايىزعا ءوستى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 70 جاڭا ءوندىرىس ورنى اشىلدى. 160 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستى. ەلىمىز بويىن­شا جىلدىڭ اياعىنا دەيىن تاعى 600 ميلليارد تەڭگەنىڭ 129 جوباسى اياقتالاتىن بولادى. پرەزيدەنتتiڭ دانا ساياساتى ارقىلى قا­زاقستان بۇگiن تاريحي جەڭىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ, ءوز دامۋىنىڭ تيiمدi جولدارىن تاپتى. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن ۇسى­نىل­عان بار­لىق مەملەكەتتىك ستراتەگيالىق باعدارلاما­لار, ءبىرىنشى كەزەكتە ازامات­تارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ كوتەرىلۋىنە, زەينەتاقىلاردىڭ, جاردەماقىلاردىڭ جانە  ەڭبەكاقىلاردىڭ وسۋىنە, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىنىڭ دامۋىنا باعىتتالعان. تەك ەكونوميكالىق جاعدايى كۇشتى مەملەكەت الەۋمەتتىك سالادا باعدارلامالار قۇرىپ, ماسەلەلەردى شەشۋدى ماقسات تۇتا الادى. ەلباسى پارلامەنتتىڭ بەسىنشى سەسسيا­سى­نىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن سوزىندە ين­دۋس­­تريا­­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتى­نىڭ ار­قاسىندا  قازىردىڭ وزىندە بيىلعى جىلى ىشكى جالپى ءونىم ءوسۋىنىڭ ۇشتەن ءبىرى قامتاماسىز ەتىلىپ, يننوۆاتسيالىق ۇلگى­دەگى 204 كاسىپورىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر­عاندىعىن جانە اگ­رار­لىق سەكتور جو­عارى قارقىنمەن دامۋدا ەكەندىگىن ايتقان بولاتىن. سونىمەن قاتار, «يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى مەم­لەكەتتىك قولداۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جاقىن ارادا قابىلدانۋىنىڭ اسا قاجەت ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا وسى زاڭ جوباسى پارلامەنت ماجىلىسىندە قارالۋدا. تاريحتىڭ ءوزى كورسەتكەندەي, تاۋەلسىز­دى­گىمىزدى جاريالاعاننان كەيىنگى ون جىل­دان سوڭ, بۇرىنعى كەڭەستىك كەڭىستىكتە, قا­زىرگى تمد اۋماعىندا قازاقستان كوپتەگەن سالالاردا كوشباسشى بولدى. ەلىمىزدە تۇراقتى الەۋمەتتىك-ساياسي جاعدايدىڭ ساق­تالۋى, ۇلت­تىق ۆاليۋتانىڭ تابىستى ەنگىزىلۋى, حالىق­ارا­لىق قارجى ينستيتۋتتارىنا كىرۋى جانە ەكونوميكانىڭ اكىمشىل-ءامىر­شىل قاعيدا­لارى­نان تۇبەگەيلى باس تارتۋى, وسىنىڭ ءناتي­جە­سىن­دە حالىقارالىق قوعام­داستىقتىڭ قازاق­ستاندى مويىنداۋى ەلباسىنىڭ ساياساتى ارقاسىندا بولعان جە­تىستىك. قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نارىقتىق مو­دەلىن قۇرۋ كەزىندە ەكونوميكالىق شا­را­لار­دىڭ جان-جاقتى ويلاستىرىلعان پاكەتىن جاساپ قانا قويماي, ولاردى ساياسي ەرىك-جىگەر جانە دەربەستىگىمىزدى نىعايتۋ ارقىلى دايەك­تى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەسى تۇردى. ءجۇر­گى­زىلىپ جاتقان ءتۇ­بىرلى وزگەرىستەردىڭ ءمانىن وي ەلەگىنەن ءوت­كىزىپ, ودان كەيىنگى دامۋ ءۇردىس­تەرىن الدىن الا كورە ءبىلۋ, ونداعان ميلليون ادامنىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن نەعۇرلىم ءتيىمدى قايتا قۇرۋ ستراتەگياسىن تاڭداپ الۋ جانە ونى قىسقا مەرزىمدە جاساۋ كەرەك بولدى. سەبەبى, تاريح ۇزاقسونار زەرتتەۋلەر مەن وي قورىتۋلارعا ۋاقىت قالدىرماي, الەم ەكپىندەگەن كۇشتى قارقىنمەن وزگەرىپ جاتتى. بىرلىگى مىقتى ءبىرتۇتاس حالىقتىڭ ال­ماي­تىن اسۋى جوق. ەندى ءبىز جەدەل جۇزەگە اسى­رىلعان وسى كۇش-جىگەرىمىزدىڭ جەمىسىن كورىپ وتىرمىز. 1997 جىلى ەلباسى جاريا ەتكەن «قازاقستان-2030» ستراتەگيالىق باعدارلاما­سى­نىڭ 2015-2016 جىلدارى جۇزەگە اسى­رى­لۋى كوزدەلگەن كەيبىر مەجەلەر بيىل جۇزەگە اسىپ وتىر. ايتالىق, 20 جىلدىڭ ىشىندە جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم 14 ەسەگە ءوسىپ, بۇگىنگى تاڭدا 10 مىڭ اقش دول­لا­رىن قۇرادى. حالقىمىز «ەلۋ جىلدا – ەل جاڭا» دەيدى. 50 جىلدا جاسا­لا­تىن كوپتەگەن ماقساتتى ىستەر ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى 20 جىلدىڭ ىشىندە جۇزەگە اسىرىلدى. ءبىز قازىر مەملەكەتتىگىمىزدى جان-جاقتى قالىپتاستىرىپ بولدىق. ەندى تۇراقتى دامۋ جولىن ساقتاپ, كەشەندى باع­دار­لامالاردى ناتيجەلى جۇزەگە اسىرا بىلسەك, الداعى 20 جىلدا تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزەتىنىمىز ءسوزسىز. سەيىتسۇلتان ايىمبەتوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى.