ەسىمىمدى ەلباسى قويعان

جاس نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1958-1960 جىلدارى كومسومولدىق جولدامامەن ۋكراينانىڭ دنەپرودزەرجينسك قالاسىندا ءبىلىم العانىن بىلەمىز. سول تۇستا مەتاللۋرگ ماماندىعىن يگەرۋگە بولاشاق پرەزيدەنتپەن بىرگە العاش اتتانعان قازاق جاستارىنىڭ قاتارىندا جۋالىلىق راقىمجان مىرزاحمەتوۆ تە بولعان. ءبىلىم مەن بىلىكتىلىكتى شىڭداپ, ەلىمىزدىڭ مەتاللۋرگياسىن دامىتۋعا ۇلەس قوسۋدى ماقسات ەتكەن ءبىر توپ جاستىڭ باسىن قوسقان تەمىرتاۋ قالاسى ەدى. الپىسىنشى جىلدارى وقۋلارىن ءبىتىرىپ, ەلگە ورالعان جاس مەتاللۋرگتەردىڭ ماقساتتارى ايقىن بولاتىن. العاش ەڭبەك جولىن تەمىرتاۋ قالاسىندا باستاعان راحىمجان مىرزاحمەتوۆ نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ءبىر پەشتىڭ قاسىندا يىق تىرەستىرە جۇمىس ىستەگەنىن ايتادى. ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي بولىپ كەتكەن جاس مەتاللۋرگتەر 1964 جىلدىڭ 6 شىلدەسىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۋعان كۇنىن اتاپ وتەدى. ارادا التى كۇن وتكەننەن كەيىن العاش شويىن بالقىتىپ شىعارىلعان كۇنى, راحىمجان مەن ءسانيانىڭ ۇيىندە شەكەسى تورسىقتاي ۇل دۇنيەگە كەلەدى. قۋانىشقا قۋانىش قوسىلىپ, باقىتتارى ەكى ەسەلەنگەن دوستار ۇلعا شويىنحان دەپ ەسىم قويماقشى بولعان كورىنەدى. بىراق, بۇل ەسىم جاس نۇرسۇلتانعا ۇناي قويمايدى. قاتارلاستارى «ەندى كىم دەپ قويامىز؟» دەپ تاعى ويلانادى. «شويىنحان دورەكى ەستىلەدى. تەمىرتاۋدىڭ قۇرمەتىنە تەمىرحان دەپ قويساق قالاي بولادى؟» – دەيدى ول. جاستاردىڭ ءبارى «دۇرىس, دۇرىس» دەپ بۇل ۇسىنىستى بىردەن قوستاي جونەلەدى. سول كۇننەن باستاپ تەمىرحاننىڭ وكىل اكەسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتانادى. – تەمىرتاۋعا العاش بارعان جىلى بىزگە جاس وتباسى رەتىندە ءۇي بەردى, – دەپ ءسانيا اپا سول ءبىر كۇندەردى ساعىنىشپەن ەسكە الادى. – ۇيىمىزدەن قوناق ۇزىلمەيتىن. راحىمجاننىڭ دوستارى, كۋرستاستارى ۇيگە ءجيى كەلىپ تۇراتىن. سولاردىڭ ىشىندە نۇرسۇلتان دا بار. نۇرسۇلتان سول كەزدىڭ وزىندە زەرەكتىگىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇراتىن. اقىلدى, بايسالدى كورىنەتىن. ءوز اۋىسىمىنان تىس ۋاقىتتا قوعامدىق جۇمىستارعا ارالاساتىن. ول سول كەزدىڭ وزىندە زاۋىتتىڭ كومسومول كوميتەتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتىن اتقاراتىن. وتباسى بولعان سوڭ, ىدىس-اياق سىلدىرلاماي تۇرمايدى عوي. بىردە راحىمجان ەكەۋمىز قاتتى ۇرسىسىپ قالدىق. مەن شاعىم ايتىپ كومسومولعا بارسام, نۇرەكەڭ وتىر. ارىزىمدى الىپ قالدى. كەشكە ۇيگە كەلىپ, راحىمجان ەكەۋمىزدى قاتار وتىرعىزىپ قويىپ, اقىلىن ايتتى. رەكەڭدى – كۋرستاسىن ءارى ارىپتەسىن قاتتى سىنعا الدى. نامىسىنا قامشى سالار جىگەرلى سوزدەر ايتىپ, ەكەۋمىزدى تابىستىرىپ كەتتى. نۇرسۇلتان ساراعا ۇيلەنگەن سوڭ ۇيگە ءجيى كەلىپ تۇردى. ەكەۋى دە بالاجان. قۇر كەلمەيتىن. كەلگەن سايىن مەيىرحانعا ويىنشىق نەمەسە ءتاتتى نان اكەلەتىن. مەيىرحاندى ورتالارىنا الىپ ويناتىپ, مارە-سارە بولىپ قالاتىن. ول كەزدە ولاردىڭ بالالارى جوق ەدى. ءسويتىپ جاڭا قوسىلعان ولار ءبىزدىڭ بالانى ەركەلەتىپ ءجۇردى. ەكەۋىنىڭ جۇبى جازىلمايتىن. دەمالىس كۇندەرى كينوعا بارادى. قىستا ءۇيدىڭ الدىنداعى بيىك قىرعا شىعىپ ەكەۋى شاڭعى تەبەدى. ەكىنشى بالام – تەمىرحانىما اياعىم اۋىر بولاتىن. تولعاعىم كەلىپ اۋرۋحاناعا ءتۇستىم. مەتاللۋرگتار كۇنى بوساندىم. مەرەكەدەن شىققان سوڭ بارلىعى پەرزەنتحاناعا كەلدى. راحىمجاننىڭ جولداستارى ماعان «بالاڭنىڭ اتىن شويىنحان دەپ قويامىز» دەپ قالجىڭداپ جاتىر. ءسويتىپ داۋرىعىسىپ تۇرعاندا نۇرسۇلتان «ءبىز تەمىرتاۋدا جۇمىس ىستەپ ءجۇرمىز عوي, جاس نارەستەنىڭ اتىن تەمىرحان دەپ قويالىق» دەمەسى بار ما؟ ءبارى قوستاي كەتتى. ءسويتىپ ەكىنشى ۇلىمنىڭ ەسىمىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قويدى. كەيىنىرەك راحىمجان مەن ءسانيا اۋىلداعى قاراشاڭىراقتا جالعىز قالعان اتا-اناسىنا الاڭداپ, ەلگە قايتىپ كەتەدى. سودان بەرى جارتى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ءوتىپتى. وسى جىلداردا ول قۇداي قوسقان قوساعىمەن جەتى ۇل-قىز تاربيەلەپ ءوسىردى. كولحوزشى, ودان كەيىن بالاباقشادا 15 جىل تاربيەشى بولىپ جۇمىس ىستەپ, زەينەتكە شىقتى. «التىن القا» يەگەرى اتاندى. بۇگىندە ۇل-قىزىنان 11 نەمەرە, 7 شوبەرە ءسۇيىپ وتىر. «مەنىڭ ءبىر ارمانىم بار. ول – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن سارا الپىسقىزىن ءبىر رەت بولسا دا جۇزبە-ءجۇز كورۋ. شالىم نۇرسۇلتانمەن ەكى رەت جۇزدەستى. ەكى جۇزدەسۋىندە دە «ءسانيا امان با, جاعدايى قالاي؟» دەپ مەنى سۇراپتى. ارادا قانشا جىل وتسە دە مەنى ۇمىتپاپتى. مەن دە سول ءبىر جاستىق شاق, ءاربىر وتىرىسىمىز, كوڭىلدى كەشتەرىمىز, وتباسىمىزبەن ارالاسقان قىزىقتى كۇندەردى ۇمىتقانىم جوق. ۇنەمى نۇرسۇلتان مەن سارانىڭ جەتىستىكتەرىن گازەتتەن وقىپ, تەلەديداردان كورىپ, قۋانىپ, تىلەكتەس بولىپ وتىرام», دەپ ءسانيا اپا اعىنان جارىلدى. بۇگىندە تەمىرتاۋدا كىندىگى كەسىلگەن تەمىرحان مىرزاحمەتوۆتىڭ جاسى ەلۋدەن استى. جۋالى جەرىندە ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ, وتان الدىنداعى بورىشىن وتەپ كەلگەن ازامات ءبىلىم سالاسىندا 19 جىل بويى ەڭبەك سىڭىرگەن ۇلاعاتتى ۇستاز. ەڭبەك جولىن ەڭبەك ءپانىنىڭ مۇعالىمى بوپ باستاعان تەمىرحان راحىمجان ۇلى جۋالى اۋدانىنىڭ ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ باسشىسى بولىپ 3 جىلدان اسا قىزمەت ەتكەن. قىزمەتى بارىسىندا ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىن كوپشىلىككە ءجىتى ءتۇسىندىرىپ, شالعاي اۋىلدارعا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ مازمۇنىن جەتكىزىپ جۇرەدى. ول قاي سالادا, قاي ورىندا جۇمىس ىستەمەسىن, ءوزىنىڭ ەسىمىن قويعان ەلباسىن ۇنەمى قۇرمەتتەپ وتىرادى. ءار كەز ماقتان تۇتادى. پرەزيدەنت تۋرالى پىكىر بىلدىرگەندە ايرىقشا تەبىرەنىپ تە كەتەدى. – قاتارلاستاردىڭ اراسىندا العاش بولىپ مەنىڭ اتا-انام شاڭىراق كوتەرىپتى. سوندىقتان دا بولار, دوستاردىڭ ءبارى كوبىنە ءبىزدىڭ ۇيدە باس قوسادى ەكەن. ءبارى سونداي تاتۋ-ءتاتتى ورتا بولىپ ارالاسىپتى. اتا-انام پرەزيدەنتتىڭ سول كەزدىڭ وزىندە ايرىقشا قاسيەتتەرىمەن دارالانىپ كورىنگەنىن ۇنەمى ايتىپ وتىرادى. مەنىڭ ەسىمىمدى قويعاندا دا ونىڭ ۇسىنىسى شەشۋشى مانگە يە بولىپتى. بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش. پرەزيدەنت دوستارى وقۋ بىتىرگەندەرىنە 50 جىل تولۋىنا وراي 2008 جىلى تەمىرتاۋ قالاسىندا كەزدەستى. سوندا جورا-جولداستارى اكەمە «كەزىندە ءبىز توبەمىزگە كوتەرگەن كىشكەنتاي ءسابي ۇلكەن ازامات بولعان شىعار, كەزدەسۋگە الىپ كەلسەڭشى», دەپ قولقا سالىپتى. كەيىننەن اكەمنىڭ دوستارىمەن كەزدەسىپ, اق باتالارىن الدىم. ەلباسى حالىقپەن كەزدەسۋگە قالانىڭ ورتالىق ستاديونىنا كىرىپ كەلگەندە, تۇلا بويىمدى ەرەكشە سەزىم بيلەدى. نۇر-اعا كوپپەن قول بۇلعاپ امانداسىپ, تۇپ-تۋرا مەن وتىرعان قاتاردىڭ جوعارى جاعىنا جايعاستى, – دەيدى تەمىرحان مىرزاحمەتوۆ. تەمىرحان مىرزاحمەتوۆ بۇگىندە ءۇش ۇلدىڭ اكەسى. ءۇشىنشى ۇلىنىڭ ەسىمىن ەلباسى ەسىمىنە ۇقساتىپ نۇرباقىت دەپ قويعان. قازىرگى تاڭدا تەمىرحان راحىمجان ۇلى جۋالى اۋدانى تۇكتىباي اۋىلى م. اۋەزوۆ اتىنداعى №12 مەكتەپتىڭ ديرەكتورى. وسكەلەڭ ۇرپاقتى ءبىلىم مەن ۇلتجاندىلىققا تاربيەلەۋدى ماقسات ەتكەن تەمىرحان اعامىز ەلباسىمەن تاعى دا جولىعار كۇندى اسىعا كۇتۋدە. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». جامبىل وبلىسى.