«حابار» تەلەارناسى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ عالامدىق دەڭگەيدەگى بەيبىتسۇيگىشتىك باستامالارىنا وراي «الەم. XXI عاسىر» تاقىرىبى اياسىندا تەلەمارافون ۇيىمداستىردى.
ماسكەۋ, انكارا, بريۋسسەل, بەرلين قالالارىنداعى ساياسي ساراپشىلار تەلەارنا ارقىلى استانامەن تىكەلەي ەفيرگە قوسىلىپ, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە جانە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الەمدىك قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ باعىتىنداعى باعالى باستامالارىنا قاتىستى ءوز وي-پايىمدارىمەن ءبولىستى.
ماسەلەن, ەنەرگەتيكا حارتياسىنىڭ باس حاتشىسى ۋربان رۋسناگ ارنا جۋرناليسىنىڭ «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرگى جەتكەن جەتىستىكتەرىنىڭ ىشىندە نەگە ايرىقشا توقتالار ەدىڭىز؟» دەگەن ساۋالىنا بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى. «مەن شىن جۇرەكتەن قازاقستاندى جانە قازاقستاندىقتاردى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىمەن قۇتتىقتايمىن. بۇل ايتۋلى مەرەيتوي وسىناۋ جىلداردىڭ بەدەرىندە قازاق حالقىنىڭ باعىندىرعان بەلەستەرىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ قانا قويماي, ونى ايقىن كورسەتىپ وتىر. ەنەرگەتيكا حارتياسى قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىنداعى قازبا بايلىقتاردى يگەرۋ جانە ولاردى پايدالانۋ بويىنشا ءوز ۇستانىمدارى مەن قاعيدالارىن جاھاندىق تۇرعىدا نىعايتىپ كەلە جاتقانىن جاقسى بىلەدى. مۇنداي تابيعي بايلىقتار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتىپ قانا قويماي, بولاشاقتى ويلاي وتىرىپ, دامۋدىڭ جاڭا باعىتىنا – جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن يگەرۋگە كوشۋىنە, وسى باعىتقا قاراي قادام باسۋىنا سەپ بولۋدا. وسىنداي باعىتتى ۇستانعان قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قاراۋعا بولادى دەپ ويلايمىن».
قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قوسقان ۇلەسى, سونىمەن قاتار, بەيبىتسۇيگىشتىك قاسيەتتى العا ىلگەرىلەتۋ باعىتىنداعى تۇراقتى باستامالارى تۋرالى بۇكىل الەم بىلەتىنى انىق. قازاقستاننىڭ بۇل ۇستانىمدارىنا قۇرمەتپەن قارايتىن مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى – گەرمانيا. سوندىقتان, بۇل ماسەلە ءجونىندە ورتالىق ازيا ەلدەرى بويىنشا نەمىس ساراپشىسى گيۋنتەر كنابە ايتىپ بەردى. ول ءتىلشىنىڭ: «گيۋنتەر, ءسىز قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟» – دەگەن ساۋالىنا جاۋاپ بەرمەستەن بۇرىن, ەڭ الدىمەن, قازاق حالقىن تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى. «مەن بارشا قازاق جۇرتىن 25 جىلدىق مەرەيتويمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, باقىت, ءساتتىلىك تىلەيمىن», – دەدى ول. وسىلاي دەگەن گيۋنتەر كنابە الەمدى الاڭداتقان يادرولىق قارۋ توڭىرەگىندەگى ماسەلەسىندەگى قازاقستاننىڭ قادامدارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«مەنىڭ ويىمشا, اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن ەڭ باستى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى. سەبەبى, تاۋەلسىزدىك العان العاشقى كەزەڭدە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدەگى كۇش-قۋاتى بويىنشا ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدى تولىعىمەن جويۋ تۋراسىنداعى باتىل شەشىمى ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ۇلكەن ءارى تەرەڭ قۇرمەت كورەتۋدى قاجەت ەتەدى. مەن پرەزيدەنتتىڭ تەك يادرولىق قارۋسىزدانۋ بويىنشا كوتەرگەن باستامالارىنا عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيە جۇزىندە بەيبىتشىلىكتى ورناتۋ باعىتىنداعى ءىس-قيمىلدارىنا جوعارى باعا بەرەر ەدىم», – دەدى ول. بۇل رەتتە, ساراپشى ەلباسى ءوزىنىڭ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسى ارقىلى الەمدىك دەرجاۆالاردى جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنان تۇبەگەيلى باس تارتۋعا شاقىرعانىنا ايرىقشا توقتالدى. «قازاقستان كوشباسشىسى دۇنيە ءجۇزى دەرجاۆالارىن جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنان باس تارتۋعا جانە الەمدەگى بارلىق اسكەري جانجالداردى دەرەۋ توقتاتۋعا شاقىرعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي باستامالارى وتە وزەكتى بولىپ تۇر», – دەدى گيۋنتەر كنابە.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
«حابار» تەلەارناسى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ عالامدىق دەڭگەيدەگى بەيبىتسۇيگىشتىك باستامالارىنا وراي «الەم. XXI عاسىر» تاقىرىبى اياسىندا تەلەمارافون ۇيىمداستىردى.
ماسكەۋ, انكارا, بريۋسسەل, بەرلين قالالارىنداعى ساياسي ساراپشىلار تەلەارنا ارقىلى استانامەن تىكەلەي ەفيرگە قوسىلىپ, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە جانە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الەمدىك قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ باعىتىنداعى باعالى باستامالارىنا قاتىستى ءوز وي-پايىمدارىمەن ءبولىستى.
ماسەلەن, ەنەرگەتيكا حارتياسىنىڭ باس حاتشىسى ۋربان رۋسناگ ارنا جۋرناليسىنىڭ «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرگى جەتكەن جەتىستىكتەرىنىڭ ىشىندە نەگە ايرىقشا توقتالار ەدىڭىز؟» دەگەن ساۋالىنا بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى. «مەن شىن جۇرەكتەن قازاقستاندى جانە قازاقستاندىقتاردى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىمەن قۇتتىقتايمىن. بۇل ايتۋلى مەرەيتوي وسىناۋ جىلداردىڭ بەدەرىندە قازاق حالقىنىڭ باعىندىرعان بەلەستەرىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ قانا قويماي, ونى ايقىن كورسەتىپ وتىر. ەنەرگەتيكا حارتياسى قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىنداعى قازبا بايلىقتاردى يگەرۋ جانە ولاردى پايدالانۋ بويىنشا ءوز ۇستانىمدارى مەن قاعيدالارىن جاھاندىق تۇرعىدا نىعايتىپ كەلە جاتقانىن جاقسى بىلەدى. مۇنداي تابيعي بايلىقتار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتىپ قانا قويماي, بولاشاقتى ويلاي وتىرىپ, دامۋدىڭ جاڭا باعىتىنا – جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن يگەرۋگە كوشۋىنە, وسى باعىتقا قاراي قادام باسۋىنا سەپ بولۋدا. وسىنداي باعىتتى ۇستانعان قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قاراۋعا بولادى دەپ ويلايمىن».
قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قوسقان ۇلەسى, سونىمەن قاتار, بەيبىتسۇيگىشتىك قاسيەتتى العا ىلگەرىلەتۋ باعىتىنداعى تۇراقتى باستامالارى تۋرالى بۇكىل الەم بىلەتىنى انىق. قازاقستاننىڭ بۇل ۇستانىمدارىنا قۇرمەتپەن قارايتىن مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى – گەرمانيا. سوندىقتان, بۇل ماسەلە ءجونىندە ورتالىق ازيا ەلدەرى بويىنشا نەمىس ساراپشىسى گيۋنتەر كنابە ايتىپ بەردى. ول ءتىلشىنىڭ: «گيۋنتەر, ءسىز قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟» – دەگەن ساۋالىنا جاۋاپ بەرمەستەن بۇرىن, ەڭ الدىمەن, قازاق حالقىن تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى. «مەن بارشا قازاق جۇرتىن 25 جىلدىق مەرەيتويمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, باقىت, ءساتتىلىك تىلەيمىن», – دەدى ول. وسىلاي دەگەن گيۋنتەر كنابە الەمدى الاڭداتقان يادرولىق قارۋ توڭىرەگىندەگى ماسەلەسىندەگى قازاقستاننىڭ قادامدارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«مەنىڭ ويىمشا, اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن ەڭ باستى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى. سەبەبى, تاۋەلسىزدىك العان العاشقى كەزەڭدە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدەگى كۇش-قۋاتى بويىنشا ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدى تولىعىمەن جويۋ تۋراسىنداعى باتىل شەشىمى ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ۇلكەن ءارى تەرەڭ قۇرمەت كورەتۋدى قاجەت ەتەدى. مەن پرەزيدەنتتىڭ تەك يادرولىق قارۋسىزدانۋ بويىنشا كوتەرگەن باستامالارىنا عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيە جۇزىندە بەيبىتشىلىكتى ورناتۋ باعىتىنداعى ءىس-قيمىلدارىنا جوعارى باعا بەرەر ەدىم», – دەدى ول. بۇل رەتتە, ساراپشى ەلباسى ءوزىنىڭ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسى ارقىلى الەمدىك دەرجاۆالاردى جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنان تۇبەگەيلى باس تارتۋعا شاقىرعانىنا ايرىقشا توقتالدى. «قازاقستان كوشباسشىسى دۇنيە ءجۇزى دەرجاۆالارىن جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنان باس تارتۋعا جانە الەمدەگى بارلىق اسكەري جانجالداردى دەرەۋ توقتاتۋعا شاقىرعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي باستامالارى وتە وزەكتى بولىپ تۇر», – دەدى گيۋنتەر كنابە.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
