ءدارى شوپكە ءبارى قۇمار

مويىنقۇمنىڭ كەڭ دالاسىندا سۇڭعىلا دەگەن ءشوپ وسەدى. ەل ونى كەيدە «سايساعىز» دەپ اتاسا, عى­­لىمي ادەبيەتتەردە تسيس­تان­حە دەپ كورسەتىلگەن. بۇل ءوسىم­دىك قىتاي, كورەيا, اقش-تا تازا ءتۇرىن­دە نەمەسە وسىمدىك ءدارى­لىك رەتىن­دە قولدا­نىلادى. كوپ وندىرىلگەن­دىك­تەن, سوڭعى جىلدارى بۇل ەلدەردە سۇڭ­عىلانىڭ قورى ازايعان. ال قازاق­ستاندا بۇل وسىمدىكتىڭ قورى جەتكىلىكتى. باستاپقىدا الماتى وبلى­سىنىڭ باقاناس جانە جامبىل وبلى­سىنىڭ مويىنقۇم اۋىلىندا ءوندى­رىلۋشى ەدى. سوڭعى جىلدارى تەك­ مويىنقۇم جەرىنەن عانا جينا­لۋدا. سەبەبى, وسى ايماقتا وسەتىن سۇڭ­­­عىلا وسىمدىگىنىڭ حيميالىق قۇرا­­م­ى ساپالىق جاعىنان ەرەك­شە­لىگى بار. قازاقستاننىڭ تابيعاتىندا حالىق يگىلىگىنە پايدالانىلىپ ءجۇر­گەن پايدالى وسىمدىكتەردىڭ تاعى ءبىرى – قىزىل ميا. بۇلار ءدارى-ءدار­مەك ءوندىرۋ سالاسىندا باعالى ءدا­رىلىك شوپتەر بولىپ سانالادى. اسىرەسە, مەديتسينادا قىزىل ميا­نىڭ ورنى باعا جەتپەس. سوڭعى جىل­دارى تسيستانحە مەن قىزىل ميادان قاتەرلى ىسىككە قارسى ءار ءتۇرلى پرەپاراتتار جاسالۋدا. جامبىل وبلىستىق تابيعي رە­سۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالا­نۋدى رەتتەۋ باسقارماسى باسشى­سى­نىڭ ورىنباسارى جاسۇلان حا­نا­ليەۆ قازىر قىزىل ميانىڭ شيكى­زات قورىن انىقتاپ, وعان ەرەكشە ءمان بە­رۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. ءوي­ت­­كە­نى, سوڭعى جىلدارى قىتاي مەن جا­­پونيادان سۇرانىس ارتۋىنا باي­­­لانىستى وسىمدىكتەردى زاڭسىز جول­­مەن جينايتىنداردىڭ قاتارى ارتقان. وسىعان شەك قويۋ ماقساتىندا بيىل­­عى جىلدىڭ 9 ايىندا ور­­­مان شارۋاشىلىعىنىڭ ماماندا­­­رى جانە ورمانداردى جەدەل قور­عاۋ توبى قىزمەتكەرلەرىمەن زاڭسىز ءدا­­رىلىك ءشوپ جيناعانى ءۇشىن 128 حات­­­تاما تولتىرىلىپ, ولارعا 717,5 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سا­لىنىپتى. ونىڭ وندىرىلگەنى – 470,7 مىڭ تەڭ­گە, ال كەلتىرىلگەن زالال 488,8 مىڭ تەڭ­گەنى قۇراسا, ونىڭ 359,9 مىڭ تەڭ­گەسى وندىرىلگەن. الدا­عى ۋا­قىت­تا زاڭسىز دارىلىك ءشوپ­تەردى قا­زۋ, جي­­ناۋ, ساقتاۋ جانە ت.ب جول­دا­رى­نا توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن ورمان قو­رى مە­­كەمەلەرى قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ جۇ­مىس­­­­تارى كۇشەيتىلۋدە. ايتپاقشى, جاقىندا شۋ اۋ­دانىن­دا ميا تامىرىن وڭدەيتىن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا  900 ملن تەڭگە جۇمسالدى. – جاپونيادان جەتى مامان كەلىپ, قوندىرعىلاردى  ورناتىپ بەردى. ولار  قويعان قوندىرعىلاردى تەك­سە­رىپ, العاشقى ءونىمدى وڭدەپ كور­دىك. قازىر  وڭدەۋگە جارامدى ناقتى 100 توننا ميا تامىرى قويمادا ساقتاۋلى. مىنە, وسى ءونىم­دى وڭدەپ بەرسەك, جاپوندىقتار ونى ەلىنە اپارىپ ءدارى شىعارادى. ول ءدارى قازاقستاندىقتارعا دا قولجەتىمدى بولماق. سونداي-اق, جاپونياعا ماماندارىمىز بارىپ, ءدارى شىعارۋ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ كەلەدى. وسىلايشا, بىرەر جىلدا ميا تامىرىن وڭدەپ قانا قويماي, ودان  ءدارى شىعارۋدى وزىمىزدە قولعا الۋ جوسپارلانۋدا, – دەيدى بۇل جونىندە «قازميا» جشس ديرەكتورى ولجاس ابدەشوۆ. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى