اگرارلىق سالاعا قامقورلىق باسىم

جۋىردا «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋ حولدينگىنىڭ ۇيىم­داس­تى­رۋىمەن تسەلينوگراد, قورعالجىن اۋداندارىنا قاراستى شارۋا قوجالىقتارى جۇمىستارىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. ارنايى باق وكىلدەرىنە ۇيىم­داس­تىرىلعان پرەسس-تۋر تسەلينوگراد اۋدانى, شالقار اۋىلىنا قاراستى, «تسەلينوگراد» نەسيە سەرىكتەستىگى» قار­جىلاندىرىپ وتىرعان ەگىستىك دا­لا­سىنان باستالدى. سەرىكتەستىككە اۋ­داننىڭ 23 شارۋا قوجالىعى مۇشە. بۇگىنگى تاڭدا اينالىسقا ەنىپ, نەسيە الۋشىلاردىڭ قولىندا جۇرگەن قا­را­جات كولەمى – اگرارلىق نەسيە كور­پو­راتسياسى تاراپىنان بولىنگەن 747 ملن., سەرىكتەستىكتىڭ ءوز قارجىسىن قوسقاندا – بارلىعى 800 ملن. تەڭگەنى قۇراپ وتىر. بۇل جونىندە باسقارما توراعاسى وسى ۋاقىتقا دەيىن ۋاقى­تى­لى اقشاسىن تولەمەگەن قوجالىقتار بولماعاندىعىن ايتادى. بارلىق شارۋا قوجالىقتارى مەن سەرىكتەستىكتەر العان نەسيەلەرىن ۋاقىتىندا الىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىم بويىنشا قايتا­را­تىنىن ايتقان باسقارما توراعاسى ساعادات اشەبەكوۆ: «وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر نەسيە بەرگەندە كەپىلدەمە رەتىندە الى­ناتىن م ۇلىكتەرگە قاتاڭ تالاپ قويادى. اۋىلدىق جەرگە قاراستى سەرىكتەستىك بولعاندىقتان, بىزدە ونداي تالاپ قويىلا بەرمەيدى. بۇل رەتتە شالقار تۇرعىندارىنىڭ جەرىنە, مالىنا, نە بولماسا قورالارىنىڭ ءوزىن قاناعات تۇتامىز. سوندىقتان, بىزدە كەپىلدىك جاعىنا ەركىندىك بار. بار بولعانى, شارۋاسى مەن جاساپ جاتقان ەڭبەگىنە قاراپ-اق, تاۋەكەلگە بەل بۋامىز», دەدى. 2005 جىلى اشىلعان سەرىكتەستىك 4 جىلدان بەرى وزىنە مۇشە شارۋا قو­جالىقتارىنا جىل سايىن ديۆيدەند تولەپ وتىراتىنى تاعى بار. نەسيە سەرىكتەستىگى ارقىلى شارۋا قوجالىقتارىنا 8 پايىزدىق ءمول­شەر­مەن قارجى بەرىلەدى. سونىڭ ءنا­تي­جەسىندە, وزىق تەحنولوگيالاردى پاي­دالانۋ جۇمىستارى ەگىنشىلىك سا­لا­سىندا سوڭعى كەزدەرى كەڭىنەن قول­دانىس تاۋىپ وتىر. «تسەلينوگراد» نەسيە سەرىكتەستىگىنەن» قاراجات الىپ وتىرعان «شالقار» جشس ديرەكتورى دۋلات كامزەباەۆ بيىلعى جىلى 10 421 گەكتار جەرگە ەگىن ەككەن. ونىڭ 10 مىڭ گەكتارى بيداي بولسا, 421 گەك­تا­رىنا ارپا ەگىلگەن. شارۋا قوجالىعى اتالعان سەرىكتەستىكتەن 70 ميلليون تەڭگە قاراجات الىپ, ونىڭ 32 ميل­ليونىنا كومباين, تراكتور سياقتى وزگە دە تەحنيكالار ساتىپ العان­دى­عىن ايتادى. سونىمەن بىرگە: «شارۋا قوجالىعى 1929 جىلدان بەرى حالىق­قا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ونىڭ قۇرا­مىن­دا بارلىعى 228 جۇمىسشى ەڭبەك ەتۋدە. جالاقىلارىن ءوز ۋاقىتىندا بەرىپ تۇرامىز. ورتا ەسەپپەن العاندا جالاقى كولەمى 25 مىڭ تەڭگە. بۇل سوما اۋىلدى جەر ءۇشىن از ەمەس. كەلەسى جىلى ەگىستىك كولەمىن 12 گەك­تارعا كوبەيتۋ ءىسى جوسپاردا بار. سەبەبى, بيىلعى جىلعى ەگىن جالپى جامان ەمەس, شامامەن 12-15 تسەنتنەردەن, ال جالپى 15 مىڭ تونناعا دەيىن استىق الامىز دەپ ويلايمىن. ول اس­تىقتى ساقتايتىن ارنايى قويما, ەلە­ۆاتورلارىمىز بار. ونىڭ سىرتىندا شارۋا قوجالىعىنا قاراستى 21 كوم­باينىمىز بار», – دەدى. ەگىستىك دالاسىنان وزگە قور­عال­جىن اۋدانىنا قاراستى سابىندى شا­عىن اۋدانىندا ورنالاسقان «استانا اگروپرودۋكت» جشس جۇمىسىمەن تا­نىسۋدىڭ ورايلى ءساتى ءتۇستى. اگرار­لىق سالانى دامىتۋ, يننوۆاتسيالىق ءار­تا­راپتاندىرۋ جولىن ۇستانىپ, اۋ­ىل­شا­رۋاشىلىق شيكىزاتتاردى وڭدەۋ, ولار­دى ەكسپورتقا شىعارۋ, ءونىم شى­عارۋدا جاڭا قۇرال-جابدىقتاردى ءجا­نە وزىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ بۇگىنگى كۇننىڭ باستى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى ەك­ەن­دىگى ءسوزسىز. وسى جەتىستىككە قول جەتكىزىپ وتىرعان «استانا اگروپرودۋكت» جشس-ءنىڭ نەگىزى 2008 جى­لى قۇرىلدى. رەسمي دەرەكتەرگە ءسۇي­ەن­سەك, 2010 جىلى يندۋستريالىق كار­تا بويىنشا «استانا اگروپرودۋكت» سەرىكتەستىگى استانا قالاسىنىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋعا قاتى­سىپ, قۇنى 1 ملرد. تەڭگە ەت كوم­بي­ناتىن وندىرىسكە بەردى. ەت كومبيناتى تولىعىمەن سوڭعى ين­نو­­ۆاتسيالىق نەمىس تەحنولوگياسىمەن جاب­دىقتالىپ, وتكەن جىلدىڭ قىر­كۇي­ەك ايىندا پاي­دالانۋعا بەرىلگەن بو­لاتىن. مۇن­دا 2011 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىنا دەيىن 927 باس ءىرى قارا مال, 275 باس قوي مەن ەشكى, 25 جىلقى سويى­لىپ, 165 توننا ەت وڭدەلگەن. قۇرا­مىن­دا 90 ادام جۇمىس ىستەپ كەلدى. بۇگىندە زاۋىت نارىعى كەڭەيىپ, وندىرىلەتىن ءونىم سانى ەداۋىر ءوستى. جىلىنا 5000 توننا ءونىم شىعارادى. ونىڭ ىشىندە دايىندالعان ەت ءونىم­دە­رىنىڭ 100-دەن اسا ءتۇرى بار. اتاپ ايتقاندا, سالقىنداتىلىپ, مۇزدا­تىل­عان ەت ءونىمىنىڭ – 20, جارتىلاي فاب­ري­كاتتالعانداردىڭ 40-تان استام, شۇ­جىق ونىمدەرىنىڭ 30 ءتۇرى, ۇلتتىق تا­عامدار, اتاپ ايتقاندا قازى, قاق­تالعان قويدىڭ قۇيرىعى سەكىلدى, سونداي-اق جارتىلاي فابريكاتتالىپ, مۇزدا­تىل­عان ەت ونىمدەرىنىڭ 10 ءتۇرى كەزدەسەدى. ەت كومبيناتىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى, وندا شوشقا ونىمدەرى ءوندىرىل­مەي­دى. بۇگىنگى تاڭدا حالال ءونىم شى­عارۋشى بارلىق كاسىپورىنداردى تىركەۋ مەن ولاردى قاداعالاۋدىڭ ءبىر­تۇ­تاس جۇيەسى جاساقتالدى. سونىڭ نەگىزىندە «استانا اگروپرودۋكت» جشس جوعارىدا اتالعان زاڭدىلىققا ءساي­كەس, №163 حالال تەحنيكالىق ستاندارتتاۋ كوميتەتىنىڭ كۋالىگىن يەمدەنگەن. سانيتارلىق تالاپتارعا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىنە ەت كومبيناتىنا ايا­عىمىز تيگەن ساتتەن-اق كوز جەتكىزدىك. كومبيناتتىڭ باسىم بولىگى سال­قىن­داتقىش قويىلىپ, سانيتارلىق تا­لاپ­تارعا ساي جاساقتالعان. زاڭدى­لىق­تا­رىنىڭ تالاپقا سايكەس كەلۋى ءناتي­جە­سىندە وتاندىق ءونىم الداعى كۇنى رەسەيدىڭ ومسك, نوۆوسيبيرسك, چەليابينسك جانە ەكاتەرينبۋرگ قالالا­رى­نا ەكسپورتقا شىعارىلماق. «استانا اگروپرودۋكت» جشس-ىندە ءبىر كۇن ىشىندە 45-50 باس مال سويى­لادى. ورتاشا ەسەپپەن العاندا ونىڭ بەسەۋى جىلقى, 25-30 باسى سي­ىر, ال قالعاندارى قوي بولىپ تابى­لادى. ءتورت ت ۇلىكتى باۋىزداۋعا دا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. ارنايى جا­زىل­عان داۋ­ىس بويىنشا دۇعا وقىلىپ, باسى قۇ­بى­لاعا قاراتىلىپ قۇربان بولادى. تاعى ءبىر قۋانارلىعى, زاۋ­ىتتىڭ ار­نايى نامازحاناسى دا بار ەكەن. وعان قاراپ, سونىمەن بىرگە زاۋىت جا­نىن­دا­عى مەشىتكە قاراپ, وندا قىزمەت ءىس­تەيتىندەردىڭ شاريعات زاڭدارىنا سۇيە­نەتىندەرىن سەزىندىك. زاۋ­ىتتا قاساپ­شى­دان باستاپ, جىلىكتەۋشى, ينجەنەر-تەحنولوگ ماماندار, ەت تارتۋشىلار سي­ياق­تى بارلىق قىزمەت­كەرلەر قوسىل­عان­دا 126 كىسى جۇمىس ىستەيدى. جۇ­مىس­­شى­لار­دىڭ 80 پايى­زىن جەرگىلىكتى حالىق قۇرا­عان­دىقتان, كومبي­نات­تىڭ اۋىل تۇرعىن­دارىنا پايداسى مول. بۇل كۇنگى سوڭعى ايالداما ەسەبىندە اقمولا وبلىسىنا قاراستى «قاز­اگروقارجى» اق قارجىلاندىرىپ وتىرعان «استاناەكوستاندارت» جشس-نا ات باسىن بۇردىق. ءسوز رەتى كەلگەندە ايتا كەتەلىك, «قازاگروقارجى» اق 2008-2011 جىلدار ارالىعىندا استانا ايماعىنداعى اۋىل شارۋا­شىلى­عى­نا قاتىستى 21 جوبانى قار­جى­لان­دىرۋدا. جالپى كولەمى 3 گەكتار جەردى قامتىعان جىلىجاي كەشە­نىنىڭ قۇرىلىسى دا استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرايتىن كاسىپ­ور­ىن­دار قاتارىندا. وتكەن جىلى باس­تال­عان جىلىجاي قۇرىلىسىنا يزرايلدەن كەلگەن ارنايى اگرارلىق سالا مامان­دارى جاۋاپتى. سەبەبى, جىلى­جاي قۇ­رىلىسىنا قاجەتتى بارلىق كە­رەك-جاراقتار وسى ەلدەن اكەلىنىپ وتىر. شەتەلدىك ماماندار ءبىر جىل ىشىندە ونىڭ قۇرىلىسى مەن ودان كەيىنگى دە جۇمىستارىنىڭ باسى-قا­سىن­دا بو­لىپ, قازاقستاندىق اگرارلىق سالا قىز­مەتكەرلەرىمەن تاجىريبە ءبولىس­پەك. كەلەشەكتە اتالعان مەملەكەتكە بارىپ, وتاندىق ماماندار دايىنداۋ ىسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ العا قو­يى­لىپ وتىر. قۇرىلىس بيىلعى جىلدىڭ 1 قاراشاسىندا اياقتالىپ, كەلەسى جى­لى ءوز جەمىسىن بەرەدى دەپ جوسپارلانۋدا. جىلىجاي كەشەنىنەن مىڭ توننا قيار مەن 900 توننا قىزاناق الىنادى دەپ كۇتىلۋدە. جالپى 3 گەكتار جەردى قامتيتىن جىلىجاي كە­شە­نىنىڭ ءبىر جارىم گەكتار جەرىنە تەڭدەي ءبولىنىپ, قيار مەن قىزاناق ەگىلمەك. جۇلدىز ءبايدىلدا.