اقتوعايدىڭ اعىل-تەگىل كارتوبى

وتكەن جىلى اۋدان ورتالىعى اقتوعايدا جىلىنا   8500 توننا ءونىم قابىلداي الاتىن  الىپ قويما پايدالانۋعا بەرىلدى. جالپى,  ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى بۇل نىسان ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارى ساناتىنا ەندى.  جوبانىڭ جالپى قۇنى – 311 ميلليون 680 مىڭ تەڭگە, ونىڭ 245 ميلليون 414 مىڭ تەڭگەسى «قازاگروقارجى» اق تاراپىنان ءبولىندى.  اۋدان ورتالىعىندا اشىلعان  بۇل قويما وبلىس بويىنشا كارتوپ ءوسىرۋدى  قولعا العان كاسىپكەر, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى يگور گولوۆاشوۆ باسقاراتىن  «اقتوعاي-اگرو» سەرىكتەستىگىنە قارايدى. ءبىز, وسى سەرىكتەستىكتىڭ كوز جەت­پەس جەردى الىپ جاتقان كارتوپ القابىندا تۇرمىز. جاپ-جاسىل,  كەڭ جايىلىپ جايقالىپ تۇر. كار­توپ القابى باسىندا باقشاشى­لارعا ارنالىپ  جاتاقحانا سەكىلدى ءۇي سالىنىپتى. يگور گولوۆا­شوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى  ءوزى باسقاراتىن  «اقتوعاي-اگرو»  سەرىكتەستىگى سۋارمالى جەردەگى وسى ءبىز كەلىپ تۇرعان 348 گەكتار القاپتان  5 مىڭ  تونناداي كارتوپ جيناپ الىپتى. بيىل دا جاقسى مەجەگە قول جەتكىزبەك. اۋا-رايى دا جاقسى قاباق تانىتىپ تۇر. قىس-كوكتەم ايلارىندا اۋدان جۇرت­شىلىعىن كارتوپپەن قامتا­ما­سىز ەتۋ ماقساتىندا قويماعا 2900 توننا كارتوپ سالىنعان كو­رىنەدى.  ءونىمنىڭ  باعاسى دا تۇراق­تى. وزدەرى وسىرگەن قاپ-قاپ  كار­توپ­تارىن الدى وبلىس ورتالىعى, ەكىباستۇز, اقسۋ, سوڭى استانا, ومبى جاققا دەيىن ساتۋعا اپا­رادى. بيىل «ۆاللەي» اتتى جاڭ­بىرلاتقىش جانە «گريممە»  اتتى كارتوپ وتىرعىزاتىن تەحنيكانى, ءونىمدى قايتا وڭدەيتىن  شەتەلدىك تەحنيكالاردى ءوز قاراجاتتارىنا ساتىپ الىپتى.  جاڭا تەحنيكاسىز مىناداي كەڭ دالانى يگەرىپ, ىسكە جاراتۋ, ودان پايدا كورەمىن دەۋ مۇمكىن ەمەس. – مىنا جاعالاۋ بويىندا «نەۆسكي», ءارى قاراي «اللادين», ودان كەيىن گوللانديالىق دەگەن كارتوپتىڭ ءارتۇرلى  تۇقىمدارى وسەدى, مۇنى ولاردىڭ اقشىل, سياكوك گۇلدى تۇرلەرىنەن, جاپىراق جايۋىنان ايىرۋعا بولادى, – دەيدى يگور. القاپ بويىنداعى ارىق­شالار باسىندا وسى تۇقىمدار اتتارى جازىلعان تاقتايشالار دا كورىنەدى. – سەرىكتەستىكتە نەگىزىنەن اۋىل تۇرعىندارى, جالپى 130-داي ادام, ال ناۋقاندىق ۋا­قىتتا  جۇمىس ورنى ودان سايىن كوبەيەدى, – دەيدى ول. – ويتكەنى, مەن ءوزىم دە اۋىلدىقپىن, وسى جەردە تۋىپ-ءوستىم. بالا كەزىمنەن جەر­دىڭ قادىرىن, كۇتىپ-باپتاۋدى, ونىڭ يگىلىگى بولاتىنىن كورىپ وستىك. اۋدان ورتالىعىنان ناۋبايحانا اشتىق. بيداي وسىرەتىن بولعان سوڭ, ونى ساقتايتىن قويما سال­دىق. ءارى مەملەكەت قامقورلىق جاساپ وتىرعاندا سول مۇمكىندىكتى پايدالانا ءبىلۋ كەرەك دەپ ويلاي­مىن, قازىر مىنە, ون جىلداي ۋاقىت بولدى كارتوپ ءوسىرىپ كەلەمىز, تابىسىمىز دا جامان ەمەس. سو­نىمەن قاتار بۇرشاق, بيداي ەگەمىز. بۇرىندارى  قىس ىشىندە كوكونىس پەن كارتوپ ساقتاۋدا الا جازداي وسىرگەن ونىمدەرى ءراسۋا بولىپ, شارۋا قوجالىقتارى  ءۇشىن ءبىراز قيىندىقتار كەزدەستى. ەندى مىنە, قويما دايىن. ەرىنبەي ەڭبەك ەتىمىن دەگەن يگور سياقتىلاردىڭ اعىل-تەگىل  كارتوپ تا, كوكونىس تە وسىرە بەرۋىنە بولادى. اقتوعاي­دىڭ جەرى جەتەدى. قويمالار مەن جىلىجايلار قىسى قاتتى ءسولتۇس­تىك ءوڭىردىڭ جاعدايىندا اسا قاجەت. كوكتەم شىعا دالاعا بوسقا لاق­تىرىلعان  ونىمدەردىڭ كەسىرىنەن باعا دا شارىقتاپ كەتىپ, جۇرتتىڭ رەنىش بىلدىرەتىنى دە سوندىقتان.  ال, قازىر  سول ولقىلىقتىڭ ورنى تولدى, جىلدار بويى ايتىلىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءمانىسى شەشىمىن تاپتى, ەندى شەتەلدىك تەحنولوگيا بويىنشا تۇرعىزىلعان قويما تۇرعىندار سۇرانىسىن قىستىگۇنى كارتوپ, كوكونىس ونىمدەرىمەن  قام­تاماسىز ەتۋدە, دەيدى بىزبەن بىرگە القاپتى ارالاپ جۇرگەن اۋدان  اكىمى جۇماكەلدى قوجانوۆ. سەرىكتەستىك بولگەن قاراجاتقا كارتوپ ساقتايتىن قويما سالىن­دى, كوكونىس ساقتاپ تۇرا الاتىن جەلدەتكىش جۇيەلەرى, سونىمەن قاتار, ونىمدەردى سىيىمدىلىعى 500 توننا جاشىكتەردە ساقتاۋعا ارنالعان مۇزداتقىش جابدىقتارى ساتىپ الىندى. بۇعان قوسا, اۋىل شارۋاشىلىعىنا, ونىڭ ىشىندە كارتوپ وسىرۋگە قاجەت ارنايى تەحنيكالار دا بار. قويمانىڭ جوبا بويىنشا جالپى ونىمدەردى ساقتاۋ كەزەڭى 9-10 ايعا ەسەپتەلگەن, ياعني, قىركۇيەك ايىنان كەلەسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىنا دەيىن شىدايدى. قويماعا كەرەكتى بارلىق جابدىق­تار, تەحنيكالار گەرمانيادان, agrotec International كومپا­نيا­سىنان اكەلىنگەن. وسى شارۋا­شىلىقتىڭ باسشىسى يگور گولو­ۆاشوۆتىڭ ايتۋىنشا, پايدالا­نۋعا بەرىلگەن جاڭا زامانعى كوك-ءو­ن­ىس قويماسىندا وزدەرىنىڭ شارۋا­شىلىقتارى وسىرگەن كوكونىستەر, كارتوپتار عانا ساقتالىپ قانا قويماي,  وبلىستاعى جاقىن اۋدان­داردىڭ دا وسىرگەن ونىمدەرى ساقتالاتىن بولادى. ءتىپتى, مۇندا ارناۋلى كامەرالاردا قىرىققابات, ءسابىز, پياز سياقتى كوكونىستەر دە ساقتالادى. ال,  يگور باستاعان كارتوپ وسىرۋشىلەر قويما تولتى­راتىن مول ءونىم الاتىندارىنا قازىردەن-اق سەنىمدى. فاريدا بىقاي. پاۆلودار وبلىسى, اقتوعاي اۋدانى.