ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ءوز سالاسى بويىنشا 4 ايدىڭ قورىتىندىسىن باياندادى. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىندا ءبىرشاما ءوسىم بار. ماسەلەن, قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا ءىجو ءوسىمى 3,7%-دى قۇراعان.
ء«ىجو وڭ ديناميكاسى كەن جانە وڭدەۋ, قۇرىلىس جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ ناقتى وسىمىمەن ايقىندالادى. كەن ونەركاسىبى سالالارىندا كومىر مەن قوڭىر تاس كومىر, مۇناي, تابيعي گاز الۋ كورسەتكىشتەرىندە وڭ ديناميكا سەزىلدى. نەگىزگى وڭدەۋ سەگمەنتتەرىندە دە, اتاپ ايتقاندا, مۇناي وڭدەۋدە, فارماتسەۆتيكادا, مەتالل ەمەس مينەرال وندىرىسىندە, مەتاللۋرگيالىق ونىمدەردە جانە ماشينا جاساۋدا جاندانۋ بايقالادى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
سونداي-اق, ول اگروونەركاسىپتىك كەشەندە اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىنىڭ جالپى ءوندىرىس كولەمى وزگەرىستەرگە ۇشىراماعانىن جانە 2,9% كورسەتكىشىندە ساقتالىپ قالعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, قۇرىلىس سالاسىندا دا ءوندىرىس كولەمى 6,1%-عا ارتىپ, وڭ ديناميكا ساقتالعانىن جەتكىزىپ, قازىر پاۆلودار, جامبىل وبلىستارىندا جانە استانادا جۇمىس قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا توقتالدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرىنشە, 4 ايدا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ءوندىرىسى 1,9% ءوستى. سونداي-اق, سەكتورلار بويىنشا ساۋدا-ساتتىقتا جانە اقپارات پەن بايلانىستا ءوسىم بايقالادى, كولىك جانە قويما قىزمەتى سالاسىنىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرى 3,5%-عا ارتىپ, ال جۇك اينالىمى 5,9%-عا, جولاۋشىلار اينالىمى 3,2%-عا وسكەن.
بۇل رەتتە پرەمەر-مينيستر ازىرگە «وڭ كورسەتكىش بار ەكەن» دەپ ارقانى كەڭگە سالۋعا بولمايتىنىن تاعى ءبىر ەسكە سالدى. «قورىتىندىداعى مالىمەتتەر جالپى جامان ەمەس, بىراق 4 ايدا بولعان جەتىستىكتەر ءبىزدى بوساڭسىتپاۋى كەرەك. نەگىزگى جۇمىس ەكىنشى جارتىجىلدىقتا باستالادى. سوندىقتان بارلىعىمىزعا – ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. وسى ورايدا, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى قالىس قالىپ كەلە جاتقان سالالارداعى جاعدايدى تۇزەتۋگە كوڭىل اۋدارۋى ءتيىس», دەدى ۇكىمەت باسشىسى. اتالعان جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋدى ءوزىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.مامينگە تاپسىردى.
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە بەكىتىلگەن – مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ ساقتالۋى ماسەلەلەرىنە بايلانىستى ءىس-شارالار جونىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا باياندادى. ايتا كەتسەك, 2015 جىلى قازاقستان «مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى» كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاپ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا قاتىستى حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگىزۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەردى قابىلداعان بولاتىن. سونىمەن قاتار, كونۆەنتسيا نورمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. مىنە, وسىنداعى نورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە قولعا الىنعان جۇمىستار جايى ايتىلدى.
مينيستر الدىمەن مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىنىڭ باستى قاعيداتى مۇگەدەكتەردى الەۋمەتكە كىرىكتىرۋ بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. «بۇل تۇستا باسىمدىق كولىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىندا قولجەتىمدى ورتانى قۇرۋ بولىپ تابىلادى, وندا باستى تەتىكپەن مۇگەدەكتەر ءۇشىن اسا جوعارى ماڭىزعا يە 36 مىڭ نىسانعا پاسپورتتاۋ جۇرگىزۋ مەن ولاردى بەيىمدەۋ ايقىندالعان», دەدى مينيستر.
ت.دۇيسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ 1 ساۋىرىندەگى جاعداي بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جوسپارلاعان 31,1 مىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ ىشىندە 28,9 مىڭ (80,3%) نىساندا پاسپورتتاۋ جۇرگىزىلگەن. پاسپورتتاۋدىڭ ماقساتى تولىققاندى ءارى سەنىمدى اقپاراتتى انىقتاۋ, سونىمەن قاتار مۇگەدەكتەر ءۇشىن الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ قولجەتىمدىلىك دەڭگەيىن باعالاۋ بولىپ تابىلادى. مۇگەدەكتەردىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن ساۋلەتتىك ورتانى قالىپتاستىرۋ قولجەتىمدىلىك, قاۋىپسىزدىك, اقپاراتتىلىق جانە جايىلىلىق كريتەريلەرى بويىنشا ىسكە اسىرىلادى.
«قازىر ەلىمىزدە 35 مۇگەدەك جان وبلىستىق, اۋداندىق جانە قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا سايلانعان. 37 مۇگەدەك وبلىس, اۋدان جانە قالا اكىمدەرىنىڭ كەڭەسشىسى بولىپ قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. ۇكىمەت جانە وبلىستىق اكىمدىك جانىنان قوعامدىق بىرلەستىكتەرگە مۇشەلىك ەتەتىن مۇگەدەكتەردى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى بويىنشا ۇيلەستىرۋ كەڭەستەرى قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر», دەدى مينيستر. سونداي-اق, ول ستاتيستيكا كوميتەتى جۇرگىزگەن زەرتتەۋ بويىنشا, مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ 46,3 پايىزى قازاقستان حالقىنىڭ مۇگەدەكتىك پروبلەماسىنا دەگەن كوزقاراسىن وڭ باعالاعانىن ايتىپ ءوتتى.
ماسەلەنى تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا ۇكىمەت باسشىسى ەلىمىزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ قولايلى ءومىر سۇرۋىنە بارلىق جاعداي جاسالۋ كەرەكتىگىنە باسا نازار اۋدارىپ, وعان قاتىستى بارلىق شارالار شەشىمىن تابۋى تيىستىگىن جەتكىزدى, سوعان وراي, قۇزىرلى مەكەمەلەرگە تاپسىرما جۇكتەدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان تاعى ءبىر ماسەلە – ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جونىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات ايتۋعانوۆ باياندادى. ول 2017 جىلدىڭ باسىنان قوي شەشەگى, لەيكوز, ۆيرۋستىق ديارەيا مەن ەپيزووتيالىق ليمفانگيت سەكىلدى اۋرۋلار بويىنشا ەپيزووتيالىق جاعدايلاردا تۇراقتىلىق بايقالاتىنىن مالىمدەدى. ق.ايتۋعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل مال اۋرۋلارىنىڭ 36 پايىزعا تومەندەۋ ديناميكاسى بايقالعان. 2016 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا مال اۋرۋىنىڭ جالپى 36 وشاعى تىركەلسە, بيىل 23 بولىپ وتىر.
«2017-2021 جىلدارعا ارنالعان اوك-ءتى دامىتۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ۆەتەرينارلىق زاڭنامانى وزگەرتۋ جوباسى ازىرلەنۋدە», دەدى ق.ايتۋعانوۆ. سونداي-اق, ول 2017 جىلى مالدارعا 17 اسا قاۋىپتى اۋرۋلارعا قارسى 149,3 ملن ەكپە جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعانىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا 37,5 ملن ەكپە جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن, بۇل وتكەن جىلداعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 34%-عا جوعارى كورسەتكىش. 2017 جىلى 70 ملن دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ جوسپارلانعان, بۇگىندە ولاردىڭ 15 ملن زەرتتەۋى جۇرگىزىلگەن.
ەلىمىزدە بارلىعى 2,6 ملن-نان استام ىقم, 3,8 ملن باس ۇقم, 150 مىڭ شوشقا, 18 مىڭ جىلقى جانە 31 مىڭ تۇيەگە دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلگەن.
ق.ايتۋعانوۆ وتاندىق مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارۋ بويىنشا جۇمىس جايىن دا باياندادى. ول ارنايى ازىرلەنگەن ەكسپورت بويىنشا جول كارتالارى شەڭبەرىندە يمپورتتاۋشى ەلدەر – قحر, يران, يزرايل, ساۋد ارابياسى, ءباا جانە كۋۆەيت تالاپتارىنا سايكەس وتاندىق رەگلامەنتتەر مەن سەرتيفيكاتتاردى ۇيلەستىرۋ بويىنشا شارالار قابىلدانعانىن باياندادى.
«2017 جىلدىڭ ساۋىرىندە قىتايلىق ساراپشىلار ۆەتەرينارلىق قىزمەت ءاۋديتى مەن قازاقستان كاسىپورىندارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى, ونىڭ نەگىزىندە قىتايعا اسىل تۇقىمدى جىلقىلار مەن ومارتا شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا رۇقسات الىندى. جىل سوڭىنا دەيىن قىتايلىق نارىققا مۇزداتىلعان قوي ەتىن جەتكىزۋ بويىنشا تالاپتاردى كەلىسۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق, سالقىنداتىلعان قوي ەتىن ەكسپورتتاۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا», دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر.
ق.ايتۋعانوۆتىڭ مالىمەتىنشە, قازىرگى تاڭدا يرانعا قوي ەتى مەن ءتىرى قويلاردى ەكسپورتتاۋعا ۆەتەرينارلىق تالاپتاردى كەلىسۋ اياقتالىپ قالدى. ءباا-مەن ءىرى جانە ۇساق قارا مال, تاۋىق جۇمىرتقاسىن ەكسپورتتاۋ ءۇشىن ۆەتەرينارلىق سەرتيفيكاتتار كەلىسىلگەن. سونداي-اق, ول بۇعان دەيىن حالىقارالىق ەپيزووتيكالىق بيۋرو (حەب) ەلىمىزدىڭ 9 وبلىسىن, ايتالىق, اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان, ماڭعىستاۋ, قوستاناي وبلىستارىن اۋسىل بويىنشا قولايلى اۋماق دەپ تانىعانىن, ال قالعان 5 وبلىس بويىنشا وتكەن اپتادا حەب ساراپشىلارى تەكسەرۋ جۇرگىزگەنىن جەتكىزدى. تەكسەرۋ قورىتىندىسى 2017 جىلعى 25 مامىردا حەب باس اسسامبلەياسىندا قارالماق.
پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ شارالارى تۋرالى تىڭداعان سوڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ ۆەتەرينارلىق الدىن الۋ شارالارىن, سونىڭ ىشىندە ەكپە جۇمىستارى مەن دياگنوستيكا جاساۋ شارالارىن ۋاقتىلى جۇرگىزۋدى, ەل وڭىرلەرىن قاجەتتى ۆەتەرينارلىق ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
