16 مامىر, 2017

74 جىلدان سوڭ...

281 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا تولەبي اۋدانى الاتاۋ اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى ەكپىندى ورتا مەكتەبىنە الماتى قالاسىنداعى رەسەي فەدەراتسياسى باس كونسۋلدىعىنىڭ كونسۋل-كەڭەسشىسى س.ا.سوكولوۆ كەلدى. ول رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆ. ءپۋتيننىڭ ارنايى تاپسىرماسىمەن وسى اۋىلدىڭ تۋماسى, سوعىس كەزىندە مينومەتشىلەر ۆزۆودىنىڭ كومانديرى بولعان لاۋلان اعابەكوۆتىڭ «قىزىل جۇلدىز» وردەنىنىڭ كىتاپشاسىن تاپسىرۋعا كەلىپتى. بۇدان 74 جىل بۇرىن بەرىلمەگەن ماراپات جەڭىس جاۋىنگەرىنىڭ مۇراگەرى – لاۋلان اعابەكوۆتىڭ ۇلكەن ۇلى كەرىمبايعا سالتاناتتى جاعدايدا تابىس ەتىلدى. بۇل ەرلىكتىڭ تاريحى تومەندەگىدەي ەكەن…

74 جىلدان سوڭ...

ستالينگراد تۇبىندە 1943 جىلى 15 قاڭتاردا بولعان كەسكى­لەسكەن ۇرىس­تا ل.اعابەكوۆتىڭ مينو­مەت­شى­لەر ۆزۆودى جاۋدىڭ كەزەك­­­­تى قارسى شا­بۋىلىن توي­تارادى. ولجا رەتىندە تۇسىر­گەن نەمىس پۋلەمەتىمەن گيت­لەرشىلدەردىڭ اۆتوكولىگىنە وق اتىپ, ونى جويىپ جىبەرگەن. جاۋدىڭ 20 سولداتىن تۇتقىنعا العان. سونداي باتىلدىعى ءۇشىن ۆزۆود كومانديرى «قىزىل جۇل­دىز» وردە­نىنە ۇسى­نىلعان ەكەن. الايدا, بۇل ناگرادا بەلگىسىز سەبەپتەرمەن ەرجۇرەك كومانديرگە بۇيىرماپتى. 
مۇنداي ايتۋلى شارانىڭ وسكە­لەڭ ۇرپاققا بەرەرى مول. سال­­تاناتقا جينالعاندار مەكتەپ اۋلا­سىندا ۇلى وتان سوعىسىنا قاتى­سۋشىلارعا ارناپ ورناتىلعان ەسكەرت­كىشكە گۇل شوقتارىن قويىپ, ولاردى ءبىر مينۋت ۇنسىزدىكپەن ەسكە الدى. ارۋاقتارعا قۇران اياتتارى باعىشتالدى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى م.پەرنەبەكوۆ, ءماسليحات حاتشىسى ن.قويباعاروۆ, ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءا.شىڭعىسباەۆ, ەكپىندى ورتا مە­ك-
تەبىنىڭ ديرەكتورى ن.دىلدابەكوۆ ءسوز سويلەپ, تاريحي ساتكە كۋا بولىپ وتىرعاندارىن, مۇنىڭ ءوزى جاس­تاردى وتانسۇيگىشتىككە, پاتريوتيزمگە, ەلى مەن جەرىن سۇيۋگە تاربيەلەيتىنىن جەتكىزدى. 
1917 جىلى بۇرىنعى قى­زىل ۇڭگىر اۋىلدىق كەڭەسىنە قا­راستى چاپاەۆ اتىنداعى كولحوز­دا تۋعان لاۋلان اعابەكوۆ قى­زىل ارميا قاتارىنا 1939 جىلى الىنعان. سو­عىس ءورتى بۇرق ەتە قالعاندا ول تۇ­راق­تى قىزىل اس­كەر قارۋلى كۇش­تە­رى­نىڭ ساپىندا بولعان ەكەن. 1941 جىل­دىڭ جاز ايىنان 170-اتقىشتار دي­­ۆيزياسىنىڭ 198 اتقىشتار پول­كىنىڭ قۇرامىندا ۆەليكيە لۋكي تۇبىندە كۇشى باسىم فاشيست جەن­دەت­تەرىمەن شايقاسادى. جەڭىل جا­را­قاتتانىپ, كوپ ۇزاماي قايتا ساپ­قا قوسىلىپتى. كەلەسى جىلى ول 20 اقپان مەن مامىر ايىنىڭ ارالىعىندا وڭتۇستىك-با­تىس ماي­دانىنداعى 199-اتقىشتار دي­ۆي­زيا­­سىنا قاراستى 617-اتقىشتار پول­كىندە پۋلەمەتشىلەر بولىم­شەس­ىن باسقارىپ, تالاي اسكەري جو­رىقتاردى باستان كەشىرەدى. كەي­ىن ل.اعابەكوۆ ءۇش ايلىق قىسقا مەر­زىمدى كۋرسقا جىبەرىلىپ, كىشى لەي­تەنانت شەنىن الىپ شىعادى. كوپ ۇزاماي 204-اتقىشتار دي­ۆي­زياسىنىڭ 700-اتقىشتار پول­كىن­دەگى 82 ميليمەترلىك مينو­مەت­شى­لەر ۆزۆودىنىڭ كومان­ديرى بولىپ تاعايىندالادى. ستا­لينگراد تۇ­بىن­دەگى قيان-كەسكى شايقاستارعا قا­تىسادى. سودان كەيىن جاپون ميلليتاريستەرىن تالقانداۋعا دا اتسالىسىپ, 1946 جىلى عانا تۋعان جەرىنە ورالادى. 
بەيبىت ومىردە ل.اعابەكوۆ اۋىل شا­رۋاشىلىعى سالاسىن ور­كەندەتۋگە اتسالىسادى. ايەلى بەي­بىت ەكەۋى 3 ۇل, ەكى قىز تاربيلەپ ءوسى­­­رىپ, بەرتىندە 72 جاسىندا قاي­تىس بولادى. مايدانگەر قارت بۇ­­عان دەيىن «قىزىل جۇل­دىز», « ۇلى وتان سوعىسى» وردەن­دە­رى­مەن جانە ونداعان مەدال­دار­­­مەن ناگرادتالعان بولاتىن. ال وسى ماقالانىڭ جازى­لۋىنا تۇر­ت­كى بولعان وردەننىڭ كىتاپ­شاسى ۇر­پاق­تارىنا تابىس ەتىلدى. مۇنداي ماي­دان­گەرلەردىڭ كەشەگى جورىق جولدارى بۇگىنگى ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە.

سەرىكقالي جەكسەنباەۆ,
جۋرناليست

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

قالا كوركىنە اينالماق ەكو-پارك

ەكولوگيا • بۇگىن, 13:23