جيىندى اشقان ءوڭىر باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ جولداۋ تالاپتارىنان تۋىندايتىن اۋىل شارۋاشىلىعىن اۋقىمدى جاڭعىرتۋدىڭ كەلەلى ماسەلەلەرىن كەشەندى تۇردە شەشۋدىڭ ءپىسىپ-جەتىلگەنىن اتاپ كورسەتتى. اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن ارتتىرۋ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ەسەبىنەن گەكتار شىعىمدىلىعىن مولايتۋ كەزەك كۇتتىرمەيدى. سولتۇستىك قازاقستاننىڭ جەرى وتە قۇنارلى, قاراشىرىندىگە باي, توپىراقتىڭ ورتاشا بونيتەتى 54,8 بالدى قۇرايدى. سوندىقتان ەلىمىزدە وندىرىلەتىن استىقتىڭ 30 پايىزى ءوڭىر الەۋەتىنىڭ شەگى ەمەس.
قۇمار ىرگەباي ۇلى سونىمەن قاتار وبلىس ازىق-ت ۇلىك تاعامدارىنىڭ كەيبىر تۇرلەرىمەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعانىنا نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن ستراتەگيالىق مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋدىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانىپ جۇرگەن جوقپىز. وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى – ەڭ باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. بۇل ورايدا, جەر-انانىڭ قايتارىمىن كوتەرۋ ءۇشىن بارلىق اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرمەن تىعىز جۇمىس ىستەۋدىڭ ماڭىزى زور. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قولداۋ ماقساتىمەن بيىل 43,9 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە دەمەۋقارجى قاراستىرىلعان. بۇل – اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي قارجى. ال, ءوسىم – 39 پايىز
عانا.
جاسىراتىنى جوق, كەي اگروقۇرىلىمدار توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ, اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىن قاتاڭ ساقتاۋ, اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىستارىن ءوز دەڭگەيىن-
دە اتقارا الماي كەلەدى. جەرمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن كوتەرۋدە ءداستۇرلى ادىستەرمەن بىرگە قور ساقتاۋدىڭ نولدىك جانە جەردى ەڭ از وڭدەۋ تەحنولوگيالارى كەڭىنەن پايدالانىلمايدى. ءداستۇرلى تەحنولوگيامەن وسىرىلەتىن اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى 42, نولدىگى 11 پايىزدى قۇرايدى. ەگىستىكتىك القاپتاردى پارعا قالدىرۋ, سۇدىگەر جىرتۋ جايىنا از كوڭىل بولىنەدى. جيىندا 4 جانە 5 سۇرىپتى ءداندى جانە بۇرشاق تۇقىمداس داقىلداردى ەرتە پىسەتىن, جوعارى ءونىمدى تۇرلەرىمەن اۋىستىرۋ باسا ايتىلدى. كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا قاجەتتى 65 مىڭ توننا ديزەل وتىنىنىڭ 39 مىڭ تونناسىنا عانا شارت جاسالعان. مينەرالدى تىڭايتقىشتار الۋدا شارۋاشىلىقتاردىڭ 9 پايىزى عانا كەلىسىمگە قول جەتكىزگەن. ۇكىمەت قاتتى وتىننىڭ ءار ءليترىن 126 تەڭگەدەن بوساتىپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, وسىناۋ مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرۋگە بولمايدى.
باراەۆ اتىنداعى استىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جەكسەنباي قاسقىرباەۆ سەپتوريوز, ساباقتىڭ تاتتانۋى, تاعى باسقا وسىمدىك اۋرۋلارىنىڭ ءورشۋى سالدارىنان ونىمدىلىك 30-70 پايىزعا دەيىن كەميتىنىنە ناقتى مىسالدار كەلتىردى. ونىڭ ءبىر ۇشىعى بىلىكتى مامانداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە, كاسىبي دايارلانباۋىنا, عىلىمي جەتىستىكتەر مەن جاڭالىقتاردىڭ ەنگىزىلمەيتىنىنە كەلىپ تىرەلەدى. سولتۇستىك قازاقستان مال جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ءايىپ ىسقاقوۆ ساپالى جەمازىق بازاسىن قۇرۋدىڭ الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ جولدارىنا توقتالدى. «تايىنشا-استىق» جشس ديرەكتورى اناتولي رافالسكي استىق ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋ تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. مۇندا 2008 جىلى ەگىستىك القاپتىڭ 68,6 پايىزىنا بيداي وسىرىلسە, بىلتىر جاسىمىق 40,9, بيداي 21,3 پايىزدى قۇراعان.
سوڭعى جىلدارى اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىن قولداۋعا «اگروونەركاسىپ كەشەندەرىن دامىتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 240 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. الايدا, وتكەن جىلى ەڭبەكا-
قى تولەۋ قورى 13,5 ميلليارد تەڭگە عانا بولعان. ءىس جۇزىندە, مەملەكەت دەمەۋقارجى ەسەبىنەن جالاقى تولەپ وتىرعانىنا قاراماستان ونىڭ مولشەرى جونىنەن وبلىس سوڭعى ورىنداردا ەكەن. لايىقتى ەڭبەكاقى الماعاندىقتان, كادر تۇراقتامايدى.
سەميناردا وبلىستىڭ ىشكى نارىعى بۇرىنعىسىنشا يمپورتقا تاۋەلدى ەكەنى, كوپتەگەن ونىمدەر سىرتتان اكەلىنەتىنى, سوندىقتان ەكسپورت الەۋەتىن ارتتىرۋدىڭ, باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ءونىم شىعارۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى دە اڭگىمەلەندى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
