باسىم باعىتتار بەلگىلەندى

كەشە ەكونوميكالىق قىل­مىس­قا جانە سىبايلاس جەمقور­لىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى اعىمداعى ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىقتىڭ جۇ­مى­سىن قورى­تىن­دى­لادى. ولار­دىڭ مالىمەتى بويىن­شا وسى كەزەڭ ىشىندە 4,5 مىڭعا جۋىق قىل­مىستار انىقتالىپ, 4 مىڭنان استام ءىس سوتقا جولدان­دى. مەملەكەتكە كەلتىرىلگەن 160 ملرد.تەڭگە زالالدىڭ 133,5 ملرد. تەڭگەسى قاي­تارىلدى. مىڭنان اسا سىبايلاس جەمقورلىق قىل­مىس انىقتالدى, 700-گە جۋىق قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى. سىبايلاس جەمقورلىق فاكتى­لەرىنىڭ جارتىسىنان كوبىن پارا­قورلىق پەن بيۋدجەت قارا­جاتىن تالان-تاراجعا سالۋ قۇراعان. وسى جارتى جىل ىشىندە عانا 3 مىڭنان استام ەكونوميكالىق قىل­مىستىڭ جولى كەسىلىپ, ولار­دىڭ ۇشتەن ءبىرى سالىق تولەۋدەن جالتارۋ مەن جالعان كاسىپكەرلىك بولعان. جالعان كاسىپورىن­دار­دىڭ ەسەپ-شوتتارى ارقىلى قا­را­­جاتتى قولما-قول اقشاعا زاڭسىز اۋىستىرۋمەن اينالى­ساتىن 23 قىلمىستىق توپ قولعا ءتۇستى. «قورعاس» جانە «قالجات» كەدەندىك بەكەتتەرى ارقىلى تاۋار­لاردى كونتراباندالىق جولمەن وتكىزۋمەن ۇزاق ۋاقىت اينالىس­قان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ ءمۇ­شەلەرىنە قاتىستى قىل­مىستىق ىستە جاڭا ءمان-جايلار اشىلىپتى. ماتەريالدىق سىي­اقى ءۇشىن ۇيىم­داسقان قىلمىس­تىق توپتىڭ قىزمەتىنە قامقور­لىق جاساعان قۇقىق قورعاۋ جانە كەدەندىك ورگانداردىڭ كەيبىر لاۋازىمدى تۇلعالارى دا قاماۋ­عا الىنعان. ءاربىر كولىكتەن الى­ناتىن زاڭسىز تولەمنىڭ مولشەرى 25-30 مىڭ اقش دوللارىن قۇ­راعان, ونىڭ تەك 5 مىڭ دوللارى عانا بيۋدجەتكە ءتۇسىپ, قالعانى قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى مەن ولاردىڭ قامقور­شىلارىنا بەرىلەتىن پاراعا جىبەرىلگەن. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە عانا قىل­مىستىق توپ مۇشەلەرى مەن قۇقىق­ قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جەكە لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ كون­ترا­باندالىق تاۋاردى كەدەرگىسىز الىپ كىرۋى ءۇشىن العان ماتە­ريال­دىق سىياقىسى 100 ملن. دوللارعا دەيىن جەتكەن. ال بۇدان بۇرىن جوعارعى سوت­تىڭ ازاماتتىق جانە اكىم­شى­لىك ىستەر جونىندەگى سوت القا­سى­نىڭ ءتورايىمى تاشەنوۆا مەن جوعارعى سوت سۋدياسى جاكىشەۆ­كە قاتىستى مەملەكەتكە 495 ملن.تەڭگە زالال كەلتىرۋ جانە قىز­مەت وكىلەتتىگىن تەرىس پايدالانۋ فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوز­عالعان بولاتىن. ەندى تا­شەنوۆاعا قاتىستى اسا ءىرى ءمول­شەردە 70 مىڭ اقش دوللارى سوماسىندا پارا الۋ فاكتىسى بويىنشا, ال جاكى­شەۆكە قاتىس­تى – اتالعان سومادا پارا بەرۋ فاكتىسى بويىنشا قىل­مىستىق ىستەر قوسىمشا قوزعالدى. بۇعان قوسا تاعى دا تاشەنوۆاعا قاتىس­تى بيۋدجەتكە 386,6 ملن.تەڭگە كولەمىندە سالىقتى ءتۇسىر­مەۋگە سەبەپ بولعان قاداعالاۋ ءوندىرى­سىن قوزعاۋدان باس تارتۋ قاۋلى­سىن شىعارۋ فاكتىسى بو­يىنشا قو­سىمشا قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. جالپى اتالعان مەرزىم ءىشىن­دە سىبايلاس جەمقورلىق قىل­­مىستار ءۇشىن 14 ورتالىق مەملەكەتتىك ور­گانداردىڭ باسشى­لارى مەن 200-دەن استام جەرگىلىكتى ورگان­دار­دىڭ لاۋازىمدى تۇلعا­لارى جاۋاپ­قا تارتىلعان كورى­نەدى.  القا وتى­رىسىندا ەكو­نو­­مي­­كالىق قىل­مىس­قا جانە سى­بايلاس جەم­قور­لىققا قارسى كۇ­رەس اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى قاي­­رات قوجامجاروۆ ەلباسى­نىڭ تاپسىرماسى بويىن­شا سى­بايلاس جەمقورلىققا جانە «كولەڭكەلى ەكونوميكاعا» ءجۇ­يە­لى تۇردە قار­سى تۇرۋ,  ازاماتتار مەن مەملە­كەتتىڭ قۇقىق­تارىن قورعاۋ, كىشى جانە ورتا بيزنەس سۋبەك­تى­لەرىن ولاردىڭ قىزمەتىنە زاڭسىز ارالاسۋدان قورعاۋ قارجى پولي­تسياسى ور­گان­دارىنىڭ قىزمەتىن­دەگى با­سىمدىقتار بولىپ تابى­لا­تىن­دىعىن اتاپ ءوتتى. الەكساندرتاسبولاتوۆ.