ناقتى ءىس كەرەك, دەيدى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتى فيلوسوفيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى راۋشان كوشەنوۆا

– راۋشان نۇرحانقىزى, ءداس­تۇرلى سۇراق قويايىن. پاتريوتيزم دەگەنىمىز نە؟ – ءپاتريوتيزمدى ءسوز ەمەس, ناقتى ءىس دەپ تۇسىنەمىن. ەگە­مەن­دىكتىڭ, تاۋەلسىز­دىگىمىزدىڭ ءوزىن كوپ ايتقانمەن, كوبىنە ايقايعا سالىپ ايتامىز. ال بالالارعا ونىڭ تۇپكى ماقسات, ىشكى ءمانىن جەتە ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك. وتان­سۇيگىشتىگىڭدى دە, پاتريوت ەكەن­دىگىڭدى دە ناقتى ىسپەن كورسەت. قۇر مەن پاتريوتپىن دەگەندى ايتا سالۋعا بولادى. – ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, فورۋم قالاي ءوتتى؟ – جاقسى ءوتتى. دەگەنمەن, جاس­تاردىڭ ءوزارا ارالاسۋىن وي­لاس­تىرعان ءجون ەدى. قانداي ءىس بول­سىن الدىمەن ادامي قا­لىپقا, ادامگەرشىلىككە نەگىزدەلۋى كەرەك. قازاق ەلى دەگەن ۇعىمنىڭ ءوزى وسى­دان بەكي تۇسەدى. مەيلى, قازاق­ستان­دا كىم تۇرسىن, ول ءبىرتۇتاس قازاق ەلى بو­لۋى كەرەك دەپ بىلەمىن. استانادا «قا­زاق ەلى» مونۋمەنتى تۇر. قازاق ەلى­نىڭ بالاماسى وتان, اتامەكەن ۇعىمىنا سايادى. ۇلىستاردىڭ, ۇلتتاردىڭ سەزىمىن سىيلاۋ كەرەك, بىراق ەلىمىز تۋرالى ءتۇسى­نىكتى قازاقستاندىق ەمەس, قازاق ەلى دەپ قالىپتاستىرعان دۇرىس. ويتكەنى دامىعان ەلدەردە سولاي. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ بارىن­شا قانات جايۋى ول ءمۇم­كىندىكتى جاقىنداتا تۇسەدى. وسىنداي فو­رۋم سياقتى شارالار جاستار­دىڭ وتان­سۇيگىشتىك سەزىمىن ءتار­بيەلەۋگە قىزمەت ەتەدى. – ءسىز پاتريوتيزم – ناقتى ءىس دەگەن ەدىڭىز جاڭا. وسى سۇراقتى وزىڭىزگە قاراتىپ قويساق؟ – ابدەن بولادى. پاتريوت ەكە­نىڭدى دالەلدە دەمەكسىز عوي (كۇ­لە­دى). پاتريوت ادام ءوزىنىڭ ەلى, حال­قى­نىڭ, ۇلتىنىڭ مۇددەسى ءۇشىن جاساعان ءىسىن مىندەتسىنبەيدى. احمەت بايتۇرسىنوۆتار قالاي ەڭ­بەك ەتتى ۇلتى ءۇشىن؟ مەن كوكشەتاۋ ۋني­ۆەرسي­تەتىندەگى نەگىزگى قىزمە­تىم­نىڭ سىرتىندا قازاق راديو­سىن­دا «القا» دەگەن حابار ءجۇر­گىزەمىن. حابار ورىس تىلىندە بەرىلەدى. وندا قازاق ادەبيەتىنىڭ, قا­زاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شى­عار­ما­لا­رىن ورىس تىلىندە تىڭ­داي­تىن تىڭدار­مان­دارعا تانىس­تى­­را­مىن, مامان رەتىندە تالدايمىن. ەكى جىل تەگىن جۇرگىزدىم. سەبەبى, راديونىڭ جاعدايى قيىن بولدى دا, قارجى جەتپەدى. ويتكەنى, مەن – ءوز حالقىمنىڭ پاتريوتىمىن. «تانىماسىن سىيلاماس» دەيدى قا­زاق. ءبىزدىڭ تالانتتى اقىن­دارى­مىزدى, جازۋشىلارىمىزدى ورىس ءتىلدى جۇرت ءبىلسىن, تانىسىن, سول ارقىلى قازاقتىڭ ءتىلىنىڭ, ادە­بيەتىنىڭ قانداي باي ەكەنىن ءبىلسىن دەگەن وي بولدى مەندە. «شوقان جولدارى» دەگەن بىرلەستىك قۇرعانمىن. ونداعى ماق­ساتىم – جاس­تار­دى عىلىم جولىنا تارتۋ. ءبىر ۋاقىت­تا اقشا, بيزنەس ءبىرىنشى ورىنعا شىعىپ كەتىپ, عى­لىمنىڭ تومەندەپ, نازارسىز قا­لىپ قويعانىن جۇرت بىلەدى. مەن جاس­تارعا ناعىز عىلىمنىڭ نە ەكەنىن تۇسىندىرسەم دەيمىن. ءبىز رەسەيدىڭ ومبى وبلىسىمەن قا­رىم-قاتىناستامىز. وندا ءبىر ورىس­تىڭ جاس قىزى ءوز قارجىسىنا قا­زاق ءتىلى ورتالىعىن اشىپتى. سونى ەستي سالا ومبىعا باردىم. سونداعى جاس­تاردى كوكشەتاۋعا الىپ كەلىپ, سى­رىم­بەتتى, تابيعي, تاريحي ورىنداردى كور­سەت­تىم. قا­زاق تىلىنە ودان بەتەر قىزىعۋ­شىلىعى ويانسىن دەدىم. – جاستاردى پاتريوتتىق, وتان­شىلدىق سەزىمگە تاربيە­لەۋ­دە وزگە جۇرتتان ۇيرەنەتىن تۇستار بار ما؟ – بار. وزگە جۇرت بىرەۋدىڭ اقى­لىن, جوعارىدان نۇسقاۋىن كۇتىپ وتىر­ماي­دى. مىسال اي­تاي­ىن, ومبى­نىڭ تەاترى ون­شاقتى جىلدان بەرى تەاتر ماۋ­سىمىن رەسەي حالىق ءارتىسى ۆلاديمير كوتوۆتىڭ شوقان تۋ­رالى «ليۋبينا روششا» سپەكتاكلىمەن اشا­دى. شوقان گەنەرال-گۋبەرناتوردىڭ ايەلىنە عا­شىق بولادى عوي. ول ءوزىنىڭ ماحاب­باتى ليۋبامەن كەزدەسەتىن تو­عايدى «ليۋبينا روششا» دەپ اتا­عان. قازىر توعاي جوق, ونىڭ ورنىنا ورىستار كوشە سالىپ, «ليۋبا داڭعىلى» دەپ اتايدى. سول كوشەدە ليۋباعا ەسكەرتكىش قويعان. شوقان اتىنداعى كوشە مەن ليۋبا داڭعىلى قيىلى­سادى. سول قيىلىستا شوقان ەسكەرتكىشى تۇر. ورىس جۇرتى شو­قانداي ۇلى عالىمعا عاشىق بولعان ورىس قىزىنىڭ ماحاب­باتىن قالاي قادىرلەيدى دەسەڭ­شى. ءوزىن باعالاۋ دا پاتريوتيزم. بىزدەر, كوكشەتاۋلىقتار ومبىعا بارىپ, سپەكتاكلدە شوقان ءرولىن ويناعان ارتىسكە شا­پان جاپ­تىق, ليۋبانى وينا­عان اكتريساعا قام­زول كيگىزدىك. ال كەلەسى بارعاندا «ليۋباعا» كيمەشەك كيگىزىپ: «سەن ءبىزدىڭ كەلىنسىڭ», دەپ سالەم سالدىر­دىق. ورىس زيالىلارى شوقان­عا وسىن­داي قۇرمەت كورسەتىپ, باعا­لاپ جات­قان­دا, قازاقتار جولى­مىزدان جىعىلىپ قالمايىق دەپ بارىپ, سونداي ىزەت كورسەتىپ قايتۋدى ۇيىمداستىردىم. – سوزىڭىزگە ءىسىڭىز ساي ەكەن. راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ءنازيرا جارىمبەتوۆا. قوستاناي.