بالىق شارۋاشىلىعى ەل ۇكىمەتى تاراپىنان سونى كوزقاراس تالاپ ەتەدى

بۇگىندە بالىق شارۋاشىلى­عىن­دا شەشىمىن تاپپاي تۇرعان ءما­سەلەلەر بارشىلىق. قۇبىلمالى تەڭىز دەڭگەيى, سۋدى قايتارىمسىز پايدالانۋ, سۋ قويمالارىنىڭ لاستانۋى, مۇناي مەن گازدى بارلاۋ, مۇناي جانە گاز قۇبىرلارى مەن باسقا دا جۇمىستاردى ءجۇر­گىزۋ سۋ قويمالارى جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىنا, بالىقتاردىڭ ۋىل­دىرىق شاشۋ الاڭدارىنىڭ ازايۋى­نا, بالىق ازىعىنىڭ جويىلۋىنا اكەلىپ سوعادى. مەليوراتسيا جۇ­مىس­تارىنىڭ ازدىعىنان وزەندەر مەن بالىق جۇرەتىن ارنالار قاي­راڭدانىپ, بەكىرە تۇقىمداس با­لىقتار ۋىلدىرىق شاشاتىن جەرلەرگە وتە المايدى. سوندىقتان 2004 جىلدان باستاپ سۋ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىس­تا­رى جۇرگىزىلىپ كەلەدى, جىل ساي­ىنعى قارجى 300 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى. دەگەنمەن, قارجىلاندىرۋدىڭ بۇل مولشەرى قازىرگى كەزدە از بولىپ وتىر, ءويت­كەنى ورال-كاسپي باسسەينىندەگى 8 ارنا بويىنشا جاسالعان سمەتا­لىق-جوبالاۋ قۇجاتتارىنا ءساي­كەس, سۋ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىس­تارىنىڭ جالپى قۇنى 6 ميلليارد تەڭگەدەن اسادى. بالىق قورعاۋ ينسپەكتسيا­لا­رىن­دا تەڭىز جانە وزەن كەمەلەرى وتە از بولعاندىقتان, ولار ءوز مىندەتىن تولىق ورىنداۋعا مۇمكىن­دىكتەرى جوق جانە ولاردىڭ  ما­تە­ريال­دىق-تەحنيكالىق تۇرعىدان قام­تاماسىز ەتىلۋى تىم تومەن. با­لىق ينسپەكتسيالارى نەگىزىنەن شا­عىن جانە ورتا جىلدامدىقتاعى كەمەلەرمەن جابدىقتالعان. بۇل ولار­دىڭ براكونەرلەر مەن جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى زاڭنامانى بۇزۋشىلارعا قاتىستى باقىلاۋ-ينسپەكتسيالىق جۇمىس­تا­رىن قيىنداتىپ وتىر. وسىعان دەيىن قىزمەت ەتىپ كەلگەن اتىراۋ جانە ورال-اتىراۋ بەكىرە بالىق ءوسىرۋ زاۋىتتارى مەم­لەكەتتىك كاسىپورىندارى 2007 جىلى بىرىكتىرىلگەنى بەلگىلى. بىرىككەن زاۋىتتاردىڭ كورسەتكىش­تە­رىنە تالداۋ جۇرگىزۋ ولاردى بىرىكتىرۋ تۋرالى بۇرىنعى شەشىمنىڭ قاتەلىگىن كورسەتىپ بەردى. سونىڭ سالدارىنان 2010 جىلى تابيعي سۋ قويمالارىنا جىبەرىلگەن جاس بەكىرە بالىعىنىڭ سانى 2006 جىل­عى دەڭگەيگە قاراعاندا ەكى ەسە ازايىپ كەتكەن. ەلىمىزدىڭ بالىق شارۋاشى­لى­عىن دامىتۋ, بالىقتاردىڭ باعالى تۇرلەرىن ساقتاۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ جانە بالىق قورىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بوي­ىن­شا اتىراۋدا بەكىرە بالىق ءوسى­رۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋ جۇمىس­تا­رى جانە جوبالاۋ قۋاتى 30 ميلليون جاس بەكىرە بالىعىن وسىرە الاتىن جاڭا بەكىرە بالىق زاۋى­تىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ شا­را­لارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكى­مەتىنىڭ قاۋلىسىمەن 2007 جىلى بالىق شارۋاشىلىعى كومي­تە­تى­نىڭ قاراماعىنداعى بالىق وسىرۋگە ارنالعان  بەس كاسىپورىن الەۋ­مەت­تىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياعا باسقارۋعا بەرىلگەن بولاتىن. بۇرىن بۇل مەكەمەلەر ەلىمىزدە بالىق ءوسىرۋ ماتەريالدارىن ءون­دىرۋ مەن بالىق شارۋاشى­لى­عى­نىڭ سۋ قويمالارىندا بالىق تۇقىمدارىن كوبەيتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك تاپسىرىستاردى ورىن­داۋمەن اينالىسقان بولاتىن. بۇل ماقساتقا «بالىق رەسۋرستارىن ءوندىرۋ» بيۋدجەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن قارجى ءبولىنىپ, اتالعان مە­كەمەلەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگى قام­تاماسىز ەتىلگەن. ءسويتىپ, 2007-2010 جىلدارى بۇل كاسىپورىندار 32,2 ميلليون تەڭگەنىڭ باعالى جاس بالىق تۇ­قىمىن ءوسىردى. 2009 جىلدان باستاپ كاسىپورىندار الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كاسىپورىندارىنا بەرىلگەندىكتەن, شارۋاشىلىقتار مەم­لەكەتتىك تاپسىرىسسىز, ياعني قارجىسىز قالدى. وسىعان باي­لا­نىستى ەڭبەكاقى, سالىق بويىنشا قارىزدار پايدا بولدى. قازىرگى كەزدە كاسىپورىندار جابىلۋ الدىندا تۇر, ولاردىڭ ەكەۋى جۇمىسىن توقتاتتى. كاسىپ­ورىن­داردى باسەكەگە قابىلەتتى ور­تاعا بەرۋ وڭ ناتيجە كورسەتپەدى. سوندىقتان ەل ۇكىمەتى, بىرىنشىدەن, مەليوراتسيالىق (سۋ ءتۇبىن تە­رەڭدەتۋ) جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە ارنالعان قارجىنى ۇلعايتۋعا, ەكىنشىدەن, بالىق قورعاۋ ينسپەكتسيا ورگاندارىن ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق جابدىقتاۋ ءۇشىن قار­جى بولۋگە, ۇشىنشىدەن, اتىراۋ قالاسىندا جاڭا بەكىرە بالىق زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا قارجى بولۋگە جانە اتىراۋ بەكىرە بالىق ءوسىرۋ زاۋىتىن ەكى دەربەس كاسىپورىنعا ءبولىپ جانە ولار­دى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن ءجۇر­گىزۋگە, تورتىنشىدەن, الەۋ­مەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپو­را­تسيا­سىنا بۇ­رىن بەرىلگەن بالىق تۇ­قىمىن ءوسى­رۋگە ارنالعان بەس كا­سىپورىندى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگى بالىق كوميتەتىنىڭ قاراماعىنا قايتارۋعا, سونداي-اق, ەڭ سوڭىندا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ با­لىق شارۋا­شى­لىعى سالاسىن دا­مىتۋ باعدار­لا­ماسىن ازىرلەۋگە ىقپال جاساۋى ءتيىس دەپ بىلەمىز. قايرات يششانوۆ, سەنات دەپۋتاتى.