كەشە اقوردادا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەتىنشى بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا بىرقاتار ەكى جاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
مەملەكەت باسشىسى دجيبۋتي رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يسمايل ومار گەلەمەن كەزدەستى. تاراپتار ەكى جاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن, سونداي-اق 7-ءشى ءبۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ كۇن ءتارتىبىن تالقىلادى.
– پرەزيدەنت مىرزا, ءسىزدى قازاقستاندا كورگەنىمە قۋانىشتىمىن. بۇل – ءسىزدىڭ العاشقى ساپارىڭىز. جانە دە ءبىز ءسىزدىڭ يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ وسى ماڭىزدى ەكونوميكالىق سامميتىنە قاتىسۋ تۋرالى قابىلداعان شەشىمىڭىزگە ريزامىز. مەن ءسىزدى سوڭعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋداعى جەڭىسىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن. ءساۋىر ايىندا مەندە دە, سىزدە دە ماڭىزدى ءىس-شارا – سايلاۋ ءوتتى. ءبىز ءسىزدى زور ىقىلاسپەن قابىل الامىز. جالپى, ءبىزدىڭ افريكا مەملەكەتتەرىمەن قارىم-قاتىناس ورناتقىمىز كەلەدى. ءسىز ءبىزدىڭ ەلىمىزگە كەلگەن العاشقى دجيبۋتي پرەزيدەنتىسىز. ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق جانە ءمادەني ىنتىماقتاستىعىمىزدى, بارلىق باعىتتار بويىنشا ارتتىرۋ ءۇشىن, ەكى ەلدىڭ يگىلىگىنە ودان ءارى ىنتىماقتاستىق ورناتىپ, ءبىزدىڭ ەلىمىزدى, تاريحىن, ءمادەنيەتىن, ەكونوميكاسىن ءبىلۋ ءۇشىن قازاقستانمەن تانىسۋعا ءسىزدىڭ مۇمكىندىگىڭىز بار, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
– ەڭ الدىمەن, تاماشا ەلىڭىزدە كورسەتكەن جىلى شىرايلى قابىلداۋىڭىز بەن شاقىرۋىڭىز ءۇشىن سىزگە راحمەت ايتۋىما رۇقسات ەتىڭىز. قازاقستان ءسىزدىڭ كوشباسشىلىعىڭىزبەن تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءوز ەكونوميكاسىنىڭ تابىستى دامىعانىن كورسەتتى. ءبۇگىنگى ءبىزدىڭ قازاقستانعا كەلۋىمىز سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدىڭ ايماقتاعى ماڭىزدى ءرولىن, سونداي-اق يسلام الەمىندەگى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جانە ونى دامىتۋعا دەگەن نيەتىمىزدى كورسەتەدى, – دەدى دجيبۋتي رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يسمايل ومار گەلە.
– مەن قازاقستان تۋرالى كوپ ەستىدىم. بىراق ەلوردالارىڭىز – استانانى وسىنداي اسەرلى, تازا جانە اسەم قالپىندا كورەمىن دەپ ويلاماعان ەدىم. بۇل – مەنىڭ العاشقى اسەرىم. جانە ادامدارى دا وتە كەڭپەيىل ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. بۇل – ءبىزدىڭ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ءبىرىنشى كەزدەسۋىمىز. مەن پرەزيدەنتكە وسى كەزدەسۋدىڭ وتۋىنە مۇمكىندىك جاساعانى ءۇشىن العىسىمدى ايتامىن. ءبىز ەلدەرىمىز اراسىنداعى, ءاسىرەسە, ەكونوميكا مەن ساۋدا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ تەتىكتەرىن قۇرۋ تۋرالى شەشىمگە كەلدىك. ءبىز سونداي-اق كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىن تالقىلادىق. سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز يكۇ-عا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسىن وتكىزۋگە دايىندالۋدا. ءبىز پرەزيدەنتپەن وسى الدا تۇرعان كەزدەسۋدى تالقىلاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولعانىمىز ءۇشىن وتە باقىتتىمىز. مەنىڭ پىكىرىمشە, قازىر استانادا ءوتىپ جاتقان يسلام ەكونوميكالىق فورۋمى يسلام الەمىندە ۇلكەن ءرول اتقارادى. فورۋم كەزىندە قابىلدانعان شەشىمدەر يسلام ەلدەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتە تۇسەدى. مەن پرەزيدەنتتى جانە قازاقستان حالقىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن, سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆتى بيىلعى جىلدىڭ ساۋىرىندە ءوتكەن سايلاۋداعى تاماشا جەڭىسىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن, – دەدى ي.گەلە كەزدەسۋدەن كەيىن.
* * *
نۇرسۇلتان نازارباەۆ يندونەزيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى بۋديونومەن كەزدەستى. كەزدەسۋ كەزىندە ەكى جاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى, سونداي-اق 7-ءشى بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ كۇن ءتارتىبى تالقىلاندى.
– ەڭ الدىمەن, سىزگە قازاقستانعا, ءبىزدىڭ جاڭا استانامىزعا, 7-ءشى يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىنا قوش كەلدىڭىز دەگىم كەلەدى. ءبىز يندونەزيانى ءوزىمىز ءۇشىن پەرسپەكتيۆالى سەرىكتەس, ۇلكەن ەل دەپ ەسەپتەيمىز. سوندىقتان ەكونوميكالىق دوستىق جانە ساياسي قارىم-قاتىناستار ورناتۋدى ءاردايىم قالايمىز. مەن سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزگە 1996 جىلى جاساعان ساپارىمدى ىقىلاسپەن ەسكە الامىن. مەنىڭ الداعى ۋاقىتتا يندونەزياعا جاسايتىن ساپارىم ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناستارىمىزعا جاڭا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنەمىن. جانە دە ءبىزدىڭ سىزبەن كەزدەسۋىمىز ەكى ەلدىڭ بايلانىسىن جانداندىرۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى. ءبىز ەلدەرىمىز اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, ساياسي قاتىناستار مەن ينۆەستيتسيانى ورناتىپ, كەڭەيتۋدى قالايمىز. قازاقستان ەلدى يندۋستريالاندىرۋ جونىندە ءۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزۋدە. ءبىز يندونەزيالىق ىسكەر ادامداردى ءبىزدىڭ باعدارلامامىزعا اتسالىسۋعا شاقىرعىمىز كەلەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
– مەن وسىندا بولىپ, قازاقستاندى, اسىرەسە, استانانى ءوز كوزىممەن كورگەنىمە وتە قۋانىشتىمىن. مەنى استانانىڭ وتە جاقسى جوسپارلانعانى جانە دامۋى قاتتى تاڭعالدىردى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن كەزدەسۋ كەزىندە ەكى جاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كۇشەيتۋ جانە تەرەڭدەتۋدى, اسىرەسە, ساۋدا مەن كوممەرتسيا سالاسىنداعى مۇمكىندىكتەردى تالقىلادىق. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ يندونەزياعا بۇدان 20 جىل بۇرىن ساپارمەن باردى, سول كەزدە ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز دە قازاقستانعا كەلگەن ەدى. كەلەشەك ىنتىماقتاستىق ءۇشىن سەنىمدى نەگىز قالاعان وتە ماڭىزدى قۇجات قابىلدانعان بولاتىن. ءبىز سونداي-اق ءبىزدىڭ ءوزارا ءتيىمدى دوستىق قارىم-قاتىناستارىمىزدىڭ ىلگەرىلەۋىن جەدەلدەتۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادىق. سوڭعى جىلدارى قازاقستان ايماقتىق جانە جاھاندىق دەڭگەيدە, اسىرەسە, ەكونوميكا, ساياسات جانە قاۋىپسىزدىك سالالارىندا ايرىقشا ۇدەمەلى ءرول اتقارۋدا ەكەنىن بايقايمىز. ءبىز قازاقستاننىڭ الدىندا ەۋروپا مەن ازيا اراسىندا ءوزارا ءتۇسىنىستىك كوپىرى رەتىندە وتە ماڭىزدى ءرول اتقارۋ مىندەتى تۇرعانىن كورىپ وتىرمىز. پرەزيدەنت كەزدەسۋ كەزىندە قازاقستاننىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى تۋرالى ايتتى. بۇل – پرەزيدەنت ايتقانداي, رەسۋرستاردى ەسكەرىپ, العا ۇمتىلدىراتىن وتە بيىك مىندەت. بۇل – دۇرىس مىندەت. بۇل مەملەكەتتىك ەكونوميكانىڭ دامۋىنداعى وتە سەنىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى مىندەت. قازاقستان ءوزىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق الەۋەتىن دامىتىپ, وتە دۇرىس قادام جاساپ وتىر. مەن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆقا يندونەزيا وسى باعدارلاماعا قاتىسۋعا جانە قازاقستاننىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا دايىن ەكەنىن ايتتىم. يندونەزيا حالقى مەن ۇكىمەتى اتىنان مەن قازاقستان حالقىن جانە ونىڭ كوشباسشىسىن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. ءبىز سىزدەردى ءاردايىم قولدايتىن بولامىز دەمەكپىن, – دەپ اتاپ ءوتتى يندونەزيا ۆيتسە-پرەزيدەنتى بۋديونو كەزدەسۋدەن كەيىن.
-----------------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
