ساكەن سەيفۋللين اتىنداعى گيمنازيادا العاشقى كۇننەن ەڭبەك ەتەتىن, كەيىنگى جەتى جىلدان بەرى پەداگوگيكالىق ۇجىمدى باسقاراتىن گۇلبانۋ ءسۇيىنجانوۆا جەتەكشىلىگىندەگى جەتپىس ۇستازدىڭ ەلۋى جوعارى جانە ءبىرىنشى ساناتتى ەڭسەرگەن.
گيمنازيا قابىرعاسىنان ءتۇلەپ ۇشقان ەكى مىڭداي تۇلەكتىڭ وننان ءبىرى «التىن بەلگى» مەن ايرىقشا ۇلگىدەگى اتتەستات الۋى الەۋەتىن ايقىنداپ تۇرعانداي. جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسپەگەنى بىرەن-ساران, جولى بولعاننىڭ جارتىسىنان استامى بيۋدجەتتىك نەگىزدە وقيدى. ال, جۇلدىز قۇنانباەۆا, قۇرالاي بايباتىروۆا, قۇندىز تۇرمانوۆا, ساۋلە ەرماعامبەتوۆا «بولاشاق» حالىقارالىق ءبىلىم گرانتىن يەلەنگەن. ءبىلىمدى تۇلەك قوعامدىق جۇمىستا بەلسەندى, بولاشاعىنا سەلكەۋسىز سەنىممەن قارايدى.
وقۋ ورداسىنىڭ كەنشىلەر قالاسىنداعى اسقاق ابىرويى مەن بيىك بەدەلىن بىرەر سوزبەن جەتكىزۋ قيىن. بىزگە بەلگىلىسى بىتىرگەن بالا دالادا قالمايدى, قالاعان وقۋىنا تۇسەدى. سوسىن وقىتۋ مەن ۇجىم تىنىسىنىڭ بارلىق كورسەتكىشى بويىنشا قالا مەكتەپتەرى اراسىندا رەيتينگى جوعارى. وبلىستىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبادا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ تاجىريبەسىن تاراتۋشى جانە ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرەتىن جاڭاشىلدىق جارشىسى رەتىندە تاڭداۋ س.سەيفۋللين اتىنداعى گيمنازياعا تۇسكەندە ەشكىمنىڭ تاڭدانباۋىنىڭ استارىندا سونداي سالماقتى دا ساليقالى سىر جاتىر.
ەلدەن ەستىگەن كوزبەن كورگەنگە قايدان جەتسىن؟! مەنىڭ گيمنازيا تابالدىرىعىن اتتاۋىما تۇرتكى بولعان دا وسى وي. «مۇعالىم انيتا گاليۋللينا 1-5 سىنىپقا ارناپ وقۋشىنىڭ اعىلشىنشا سويلەۋىن ءان مەن ويىن ارقىلى دامىتۋعا باعىتتالعان «اعىلشىنشا سويلەيىك, ءان سالايىق!» دەگەن باعدارلاما جاساپتى» دەگەندى ەستيتىنمىن. وسى جولى كۋا بولۋ مۇمكىندىگى تۋدى. ءبىردەن بايقاعانىم, بالانىڭ بەلسەندىلىگى مەن ەركىندىگى. قىسىلىپ-قىمتىرىلعان ەشكىم جوق. وزگە ءتىلدى وگەيسۋدىڭ نىشانى دا سەزىلمەيدى.
وقۋشى ولەڭنىڭ مازمۇنىن تۇسىنەدى. قىسقا قايىرىمدى ءوز بەتىنشە ورىندايدى. قاراپايىم گرامماتيكالىق قۇرىلىمدى ءبىلەدى. ولەڭ ءماتىنىن جۇرگىزىپ وقيدى. وتكەن لەكسيكا اياسىندا ءسوزدى دۇرىس ايتۋعا ماشىقتانادى. سوندىقتان دا شىعار, ولەڭ ايتىپ تۇرعان بالانىڭ جۇزىنەن جاساندىلىق ەمەس, تابيعي تالپىنىس اڭعارىلادى. انيتا مۇزافارقىزىنىڭ تالاي ءشاكىرتى اعىلشىنشا ءان ايتۋدان قالالىق بايقاۋدا بىرنەشە مارتە جەڭىمپاز اتانسا, ءوزى 2014 جىلى «يننوۆاتسيالىق يدەيا جارمەڭكەسى» وبلىستىق بايقاۋىندا ءى ورىن الىپتى.
اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقىتۋعا «تەاترلاندىرىلعان ستۋديا» (5-6 سىنىپ) مەن «كومپيۋتەر جانە اعىلشىن ءتىلى» (10-11 سىنىپ) كۋرسىنىڭ تيگىزەتىن ىقپالى تەگەۋرىندى. ونى اعىلشىن ءتىلىنىڭ مۇعالىمى اسەت جاباەۆ جۇرگىزەدى. اسىرەسە, العاشقىسى ايرىقشا نازار اۋدارتادى. وندا وقۋشى شىعارما كەيىپكەرىنىڭ وبرازىنا ەنىپ, مانەرلەپ وقۋعا ماشىقتانادى, شەت ءتىلىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە تىرىسادى. قازاق ءمۋلتفيلمىن اعىلشىنشا «سويلەتەدى».
اسەت بالعاباي ۇلى «قازاق فولكلورىن اعىلشىن تىلىنە اۋىزشا اۋدارۋ جولى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا وقۋشىلارمەن بىرىگىپ «الداركوسە مەن باي», «التىن بالىق» مۋلتفيلمىنە دۋبلياج جاساپ, اعىلشىن ءتىلىندە ديداكتيكالىق ءان شىعارىپتى. ول ءارتۇرلى بايقاۋ مەن كونفەرەنتسياعا دا قاتىسىپ تۇرادى. ماسەلەن, 2013 جىلى جاس مۇعالىمدەردىڭ «دارىندى ۇستاز – تالانتتى وقۋشىعا» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا ءبىرىنشى ورىن يەلەنسە, بىلتىر ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, سەرتيفيكات الىپتى.
ارينە, ەڭ الدىمەن, گيمنازيادا قازاق ءتىلىن وقىتۋعا باسىمدىق بەرىلگەن. بۇعان بايلانىستى «شەشەندىك سىرى», «ساحنا ونەرىنە باۋلۋ», «جاس ءتىلشى» باعدارلاماسى بار. ونى جاساعان ۇستازدىڭ ويى ورتاق, العا قويعان ماقساتى ايقىن – وقۋشى بويىنداعى وزىنە جانە قوعامعا قاجەتتى قاسيەتتى جەتىلدىرۋ. ءماسەلەن, گۇلنۇر سەمبەتوۆا جەتەكشىلىك جاسايتىن «جاس ءتىلشى» ءۇيىرمەسى گيمنازيانىڭ بارلىق جاڭالىعىن سايت, «گيمنازيا جارشىسى» گازەتى جانە «سىرساندىق» اقپاراتتىق حابارى ارقىلى جاريالاپ جاتادى. جەرگىلىكتى «شاراينا» گازەتىمەن اراداعى بەرىك بايلانىس وقۋشى قابىلەتىن كورسەتۋگە, شىعارماشىلىعىن شيراتۋعا جول اشادى.
– وقۋشىلار ءتىل تاقىرىبىنداعى وليمپيادا مەن بايقاۋعا بەلسەندى قاتىسادى. وبلىستىق دەڭگەيدە جۇلدەسىز قالعان جىلىمىز جوق, – دەيدى گيمنازيا ديرەكتورىنىڭ عىلىمي-ءادىستەمەلىك جۇمىس جونىندەگى ورىنباسارى فاريدا ورازالينا.
ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ «جول كارتاسىنا» ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى 2016 جىلى گيمنازيادا ءتىل ۇستارتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالدى. قازاق-تۇرىك ليتسەيىمەن بىرلەسكەن جوسپار جاسالدى. بىلتىر قاراشادا «ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ – باسەكەلەستىكتى دامىتۋدىڭ باستى فاكتورى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلدى. گيمنازيانىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءتاجىريبەسىن تانىستىرۋ ماقساتىندا «شىعارماشىلىق كۇنى» ءوتكىزىلدى.
ماسەلەگە عىلىمي تۇرعىدا ءمان بەرىلسە, ءتىل ۇستارتۋعا يگى ىقپال ەتەتىن يننوۆاتسيالىق ءتاسىلدى ءتيىمدى پايدالانسا, ءۇش ءتىلدە وقىتۋ بوي بەرمەيتىن بەلەس بولماي شىقتى. قازىر المات سوفينوۆ 5-سىنىپتا «قىزىقتى فيزيكانى» اعىلشىن تىلىندە وقىتادى. اسەل نۇرعازينوۆا 7-سىنىپتا بيولوگيانى ءۇش تىلدە ءجۇرگىزەدى. ال, ايگۇل كارىمباەۆا وسى وقۋ جىلىنان باستاپ 6-سىنىپتا «گەوگرافيالىق تەرمين اعىلشىن تىلىندە» كۋرسىن قولعا الدى. «شىعارماشىلىق كۇنىنە» شاقىرىلعاندار ولاردىڭ ىزدەنىسىنە ريزا بولدى. ارينە, كوپ ءتىل بىلگەننىڭ كەدەرگىسى جوق. ول – ادامنىڭ ءبىلىمى مەن مادەنيەتىنىڭ ولشەمى عانا ەمەس, بۇگىنگى ۋاقىت تالابى. ءۇش تىلدە وقىتۋ دا وسىدان شىققان قاجەتتىلىك. مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ – مىندەت. ومىردە ورىس ءتىلىنىڭ دە وزىندىك ورنى بار. ال, اعىلشىن ءتىلى جاڭا تەحنولوگيا تەگەرشىگى ەكەنىن كىم جوققا شىعارادى؟ الەمدە اقپاراتتىڭ وننان توعىز بولىگى وسى تىلدە تاراتىلادى ەكەن. جالپىۇلتتىق جەتىستىككە جەتەم دەسەڭ, اعىلشىن ءتىلىن اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس.
ساكەن سەيفۋللين اتىنداعى گيمنازيادا كوپ تىلدە ءبىلىم بەرۋدىڭ قالىپتاسىپ قالعان ءتاجىريبەسى بار. ويتكەنى, 2009-2014 جىلدارى گيمنازيادا زاماناۋي كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋدىڭ وبلىستىق يننوۆاتسيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ەكسپەريمەنتتىك الاڭى رەتىندە قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. 18 باعىتتا باعدارلاما جاسالىپ, ارنايى وقىتۋ-ادىستەمەلىك قۇرالى شىعارىلدى. ونىڭ باسىم بولىگى گيمنازيانىڭ وقۋ جوسپارىنا ەنگىزىلدى.
وبلىس ورتالىعىنان جۋىردا جاقسى جاڭالىق جەتتى. باسىندا وتىز شاقتىسى دوداعا ءتۇسىپ, جارتىلاي فينالعا شىققان 15 مەكتەپتىڭ اقتىق ايقاسقا جەتكەن التاۋى اراسىنداعى باسەكەنىڭ ءباسى بەلگىلى بولىپتى. ءۇش كەزەڭمەن ۇيىمداستىرىلعان «ءبىزدىڭ مۇمكىندىك» وبلىستىق بايقاۋىندا گيمنازيانىڭ ءتورت مۇعالىمنەن تۇراتىن كومانداسى جۇلدەلى ورىن الىپتى.
الىبەك ءابدىراش,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
قاراعاندى وبلىسى, ساتباەۆ قالاسى
سۋرەتتەردە: گيمنازيا ديرەكتورى گۇلبانۋ ءسۇيىنجانوۆا, ۇستاز انيتا گاليۋللينا شاكىرتتەرىمەن.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور
