تۋريزم كلاستەرىن دامىتۋ – وزەكتى ماسەلە

نارىق زامانىندا تىرلىگىن ءتۇ­زەگەن قاپشاعاي ايماعىنداعى قولعا الىنعان ىرگەلى ىستەردىڭ ءبىرى – باسەكەگە قابىلەتتى تۋريستىك يندۋستريانى قالىپتاستىرۋ با­عىتىندا ناقتى جۇمىستاردىڭ قول­عا الى­نىپ, جالعاسىن تاپ­قانى. كۇرە جولدىڭ بوي­ىنداعى دەمالىس ورىندارى جولاۋشى­نى شاقىرىپ, قول بۇلعايتىنداي. قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ وڭ­تۇستىك جانە سولتۇستىك جاعا­جايلارىندا تۇتىنۋ­شى­عا قىز­مەت كورسەتەتىن 178 دەمالىس ور­نى بار. ولار ءۇش سەكتورعا ءبو­لىن­گەن. قالا ايماعىنداعى دەمالىس ور­ىن­دارىنىڭ سا­نى 38 بولسا, سول­تۇس­تىك جاعاجايدا 27 جانە قا­لا­دان 40 شاقىرىم جەردە 113 دەم­ا­لىس ورنى حالىققا جاز اي­لا­رىن­دا قىزمەت كورسەتەدى. وندا دە­ما­لۋ­شىلاردى جاتىن ورىن­مەن بىرگە, مادەني شارالارمەن قامتۋ جا­عى جان-جاقتى ۇيىم­داس­تىرىلعان. كۇن ىسىپ, سۋعا شومىلۋ باس­تالعان ساتتەن, اسىرەسە, دەمالىس كۇندەرى قاپ­شا­عاي جاعاجايىندا دەمالاتىنداردىڭ سانى ءۇش ەسەگە دەيىن ارتادى. ءبىر كۇندە دەما­لاتىنداردىڭ سانى 16 مىڭعا دەيىن جەتەتىن كەزدەر دە بولادى. وتكەن جىلدان بەرى ىستىقكولگە بارۋ سايابىرسىعانى بەلگىلى. سون­دىقتان وتكەن جازدا مۇندا الماتى­دان عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن اعىلعان دە­ما­لۋشىلاردا ەسەپ بولمادى. جانە ءبىر اتاپ كورسەتەتىن ءجايت – دە­ما­لىس ورىندارى كورسەتكەن سەرۆيستىك قىزمەتتىڭ جوعارى تال­عامدا بولۋىنا نەگىز قالانعان. جىلدا جازعى دەمالىس ناۋ­قانى 1 ما­مىر مەن 30 مامىر ارا­لى­عىندا وتەتىن ىلە-بال­قاش رە­گا­تاسىمەن باس­تا­لادى. بيىل دا بۇل ءۇردىس جالعاسىن تاۋ­ىپ, ون ءبىرىنشى ءمار­تە جالاۋ كوتەرگەن شارا ادامداردى قورشا­عان ور­تا­نى قا­دىرلەۋ مەن تابيعاتتى ايا­لاۋعا ءۇن­­دەدى. ايعا سوزىلا­تىن ءجۇزۋ سا­پارىنا 70 كوماندا قا­تى­ساتىنى دا ۇلكەن قۋانىش. قاپشاعاي سىرتىن­داعى «مۇ­را­گەر» ەكو­لو­گيالىق لاگەرى دە­ما­لىس كەزەڭى باس­تا­لىسىمەن مەكتەپ وقۋشىلارىن قابىلداۋعا ەسى­گىن ايقارا اشادى. جولدا­ما­نىڭ قۇ­نى 9500 تەڭگە بولسا, ون­ىڭ ىشىنە ەكسكۋرسيا, اكۆاپاركتى تاماشالاۋ, لاگەر ءىس-شارا­لا­رى, بەس مەزگىل تاماقتانۋ كىرەدى. لاگەرگە قاپ­شاعايداعى بالالار ءۇيى مەن كوپ با­لالى وتباسى­لا­رى­نان ءبۇلدىر­شىن­دەر كەلىپ, تەگىن دەمالادى, دەنساۋلىقتارىن تۇزەيدى. قاپشاعاي جاعالاۋىندا سوڭ­عى جىل­دار­دا تۋريزم يندۋستريا­سى­نىڭ قارقىندى دامۋى باي­قا­لادى. وتكەن, 2010 جىلى كور­سە­تىلگەن اقىلى تۋريستىك-ساۋىقتى­رۋ قىز­مە­ت كولەمى 385 000,0 مىڭ تەڭگەنى قۇر­عانى وسىنىڭ دالەلى. ايماقتاعى ءتۋريزمدى دامىتۋ باع­دارلى شارالارمەن جالعاسىن تاپقان. ماسەلەن, قاپشاعاي دە­ما­لىس بازا­لارىندا حالىق­ارا­لىق, رەسپۋبليكالىق, وب­لىستىق دەڭگەيدەگى تۋريستىك كورمەلەر, جارمەڭكەلەر مەن كونفەرەنتسيالار وتكىزى­لىپ, ونىڭ مىڭىزىنا ءمان بەرىلەدى. شاھاردا ىشكى ءتۋريزمدى دا­مى­تۋمەن 5 تۋ­ريستىك فيرما اي­نا­لىسادى. ولار وبلىس­تىق تۋريزم, دەنە تاربيەسى جانە سپورت باس­قارماسى ۇيىمداستىراتىن جىل­دا­عى ءجار­مەڭ­كەلەر مەن ەكسپەدي­تسيا­لارعا قاتىسادى. وتكەن جىل­دىڭ شىلدە ايىندا «سارقىلماس ساياحات» اتتى حالىقارالىق ءجار­مەڭكەگە قاپشاعاي قالاسى اتى­نان «وازيس» سپورت-كوڭىل كوتەرۋ كەشەنى «قاپشاعاي فارفور» اكتسيونەرلىك قوعامى, «اكۆاپارك» سەرىكتەستىگى, «مارات» فوتوسا­لو­نى قاتىسىپ, جاق­سى جۇمىستا­رىن جارنامالاۋىنا ءمۇم­كىن­دىك الدى. «الماتى وبلىسىنداعى تۋ­ريزم سالاسىنىڭ مۇمكىندىك­تە­رى» اتتى وب­لىس­تىق كونفەرەن­تسياعا سپورت-كوڭىل كوتە­رۋ كەشەنى ءوزىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوباسىن ۇسىنىپ, ابىرويىمەن قورعاعا­نىن دا ايت­قان ءجون. ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا باسەكەگە قابىلەتتى جاڭا تۋريستىك نىساندار سالۋ كوزدەلگەن. قاپ­شا­عاي سۋ قويماسىنىڭ سول­تۇستىك جاعالاۋىندا 2010 جىلى 3 جاڭا تۋريستىك قۇرىلىم ىسكە قوسىلىپ, وعان 577 ملن. 360 مىڭ تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. تۋريزم سالاسىنداعى مەكەمە قىزمەت­تە­رىنەن تۇسكەن پايدا 2015 جىلى 2008 جىل­عا قار­ا­عان­دا 47,5 پايىزعا وسەدى دەپ جوس­پار­لانعان. وسى سالاعا سالىنار ينۆەس­تي­تسيا­نىڭ نەگىزگى قورىن 2015 جىلعا قا­راي 40 پايىزعا جەتكىزۋ باعى­تىن­داعى جۇمىس ىن­­تامەن اتقا­رى­­لۋ­دا. تۋريستىك يندۋستريا قۇ­رى­لى­سى­نىڭ وسۋىنە بايلانىستى كورسە­تىلەر تۋريستىك قىزمەت كو­لەمى دە جىل ساي­ىن 10 پايىزعا كوتەرىلىپ, جوسپاردىڭ ماقسات-ءمۇد­دەسىن اي­قىنداي ءتۇسىپ وتىر. جاسوسپىرىمدەر ءتۋريزمىن دا­مى­تۋ دا باس­تى نازاردا. وسى با­عىتتا «مەنىڭ وتا­نىم – قا­زاق­ستان», «تۋعان جەرىم – جەر­ۇيى­عىم» اتتى ەكسپەديتسيالار ۇيىم­داس­تى­رىلعان. «مۇراگەر» ەكولو­گيا­لىق توبى «تاڭبالى تاس» ەكو­لوگيالىق اكتسياسىن ءوت­كىزسە, «تا­بيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ توراعاسى م. ەلەۋسىزوۆتىڭ جانە ەسىك زوو­با­عىنىڭ ديرەكتورى ا. شلياحوۆتىڭ قاتى­سۋىمەن ەكولو­گيالىق كونفەرەنتسيانىڭ دا جاس ۇرپاقتىڭ قورشاعان ورتاعا دەگەن كوز­قاراسىن قالىپتاستىرۋعا تيگىزگەن اسەرى مول دەۋگە بولادى. قاپشاعاي سۋ قويماسىندا ءۇش باعىت بوي­ىنشا جۇمىس جۇرگى­زى­لۋ­دە. ايماقتاعى ءتۋريزمنىڭ ين­فرا­­قۇرىلىمدارىن دامىتۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە تۋريستەر جالپى پاي­دا­لاناتىن جول-كولىك, وعان قو­سا سۋمەن, ەلەكتر ەنەرگيا­سى­مەن ءجا­نە كاناليزاتسيامەن قام­تا­ماسىز ەتەتىن ينفراقۇرى­لىم­دار­دى جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى العا قويىلعان. وسى­لايشا قاپشا­عاي­دا تۋريزم كلاستەرىن دامىتۋ ءىسى ودان ءارى ءوز جال­عا­سىن تابا­تى­نى­نا بۇگىنگى قول­عا ال­ىن­عان ۇتىم­دى ىستەر ناقتى دالەل. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.