ماڭىزدى زاڭ جوبالارى ماقۇلداندى

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ سارسەنبى كۇنگى جالپى وتى­رى­سىن­دا بىرقاتار زاڭ جوبالارى ماقۇلداندى. اۋەلى «قارجى نا­رىقتارىندا كاپيتالدىڭ ەركىن قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تالقىعا سالىندى. بۇل زاڭ جوباسى بويىنشا ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بيسەنعالي تاجىياقوۆ بايانداما جاسادى, دەپ حابارلادى ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. وتكەن جىلى كەدەن وداعىنا قاتىسۋشى ءۇش مەملەكەتتىڭ باس­شى­لارى بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك (بەك) قالىپتاستىرۋ بوي­ىنشا حالىقارالىق كەلىسىمدەر پاكەتىنە, ونىڭ ىشىندە قارجى نارىقتارىندا كاپيتالدىڭ ەركىن قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويعانى بەلگىلى. بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كە­ڭىس­تىك قالىپتاستىرۋ ەلباسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ با­سىن­دا ۇسىنعان ەۋرازيا يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتۋ بولىپ تابىلادى. زاڭ جوباسىنا حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قابيبوللا جاقىپوۆ قوسىمشا تۇسىنىك بەردى. ول قارجى نارىقتارىندا كاپي­تال­دىڭ ەركىن قوزعالىسىن قام­تا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ تۋ­رالى كەلىسىم 2010 جىلعى 9 جەل­توقساندا ماسكەۋدە جاسالعانىن ايتتى. كەلىسىمگە بەلارۋس رەس­پۋب­ليكاسى, قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى جانە رەسەي فەدەراتسياسى قارجى نارىقتارىندا كاپي­تال­دىڭ ەركىن قوزعالىسىن قامتا­ما­سىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ, قار­جى سەكتورىندا ءوزارا ءتيىمدى ىن­تى­ماقتاستىقتى دامىتۋ ماقسا­تىن­دا قول قويدى. تال­قىلاۋدان كەيىن زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. كەلەسى كەزەكتە تاعى ءبىر حا­لىق­ارالىق ماڭىزى بار زاڭ جو­باسى تالقىلاندى. «قازاقستان رەس­پۋبليكاسى مەن تۇرىك رەس­پۋب­ليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيا­لىق ارىپتەستىك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جو­با­سى جونىندە قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى­نىڭ ورىنباسارى قايرات سارىباي بايانداما جاساپ, ەكى ەل اراسىن­داعى شارتتىڭ ءمانىن ءتۇسىندىردى. «وسى شارت 2009 جىلعى 22 قازاندا انكارا قالاسىندا, ەلبا­سىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نا­زار­باەۆتىڭ تۇركياعا رەسمي سا­پا­رى بارىسىندا قول قويىلعان جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ حالىقارالىق شارتتارى تۋ­را­لى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس را­تيفيكاتسيالاۋعا جاتادى. شارت ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماق­تاس­تىق­تى نىعايتۋ جانە ونىڭ وزەكتى باعىتتارىن جاڭا دەڭگەيگە كو­تە­رۋ­دى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق قا­زاقستان مەن تۇركيا ارا­سىن­دا­عى شارتتىق-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ ماقساتىنداعى ماڭىز­دى قۇجات بولىپ تابىلادى. سو­نى­مەن قاتار, قازاقستان-تۇركيا قارىم-قاتىناستارىن جانداندى­رۋ ور­تالىق ازياداعى مەملەكەت­تەر­دىڭ كوشباسشىسى رەتىندە قا­زاق­ستان­نىڭ حالىقارالىق مارتە­بە­سىن نى­عايتۋعا جاردەمدەسەدى»,  دەدى قاي­رات سارىباي. ال حالىقارالىق ىستەر, قور­عا­نىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتى­نىڭ مۇشەسى ساۋىرباي ەسجانوۆ قو­سىم­شا بايانداما جاسادى. دەپۋتات زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدى­لى­عىن ايتا كەلىپ: «سونىمەن قا­تار, وسى شارتتىڭ ءبىزدىڭ مۇددە­لە­رى­مىزدى وڭتۇستىك-شىعىس ەۋروپا جانە تاياۋ شىعىس باعىت­تارىندا ودان ءارى جىلجىتۋدا ءتۇيىندى ما­ڭىزى بار. تاراپتار كوكەيكەستى حا­لىقارالىق ماسەلە­لەر بويىن­شا تەرەڭ ىنتىماقتاس­تىق ورناتۋ جانە ورتاق مۇددەلەر شەڭبەرىن ايقىنداۋ ماقساتىندا ەكىجاقتى ساياسي ۇنقاتىسۋدى دا­مىتادى», – دەدى. تالقىلاۋدان كە­يىن بۇل زاڭ جو­باسى دا تو­لىقتاي ماقۇلداندى. سونىمەن قاتار, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنا­ما­لىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي قا­تى­ناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقى­لىمدا تالقىعا شىعارىلدى. ەكو­نوميكالىق رەفورما جانە ءوڭىر­لىك دامۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى امانعوس وتەگەنوۆ بايانداما جاسادى. زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماق­ساتى مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قو­رىن كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قو­رى, مەملەكەتتىك كاسىپورىندار­دىڭ تۇرعىن ءۇي قورى جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قورى دەپ, ولاردىڭ اراجىگىن اجى­راتۋ بولىگىندە تۇرعىن ءۇي قاتى­ناستارى تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ; مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ۇيلەردى بەرۋدىڭ شارتتارى مەن ءتارتىبىن, سونداي-اق تۇرعىن ۇيلەردى جەكەشەلەندىرۋ تەتىگىن جانە ازاماتتاردى اۆاريا­لىق ۇيلەردەن كوشىرۋ ءتارتىبىن ناقتىلاۋ بولىپ تابىلادى. زاڭ جوباسى 2011 جىلعى 2 ناۋ­رىزدا ءبىرىنشى وقىلىمدا ما­قۇل­دانعان-تىن. زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىم­عا دايىنداۋ بارىسىندا كوممۋ­نال­دىق شارۋاشىلىق سالاسىندا­عى ۋاكىلەتتى ورگان مەن جەرگىلىكتى ات­قارۋشى جانە وكىلدى ورگان­دار­دىڭ, ءۇي-جايلار (پاتەرلەر) يەلەرى جينالىسىنىڭ قۇزىرەتىنە, سون­داي-اق ءۇي-جايلار يەلەرىن تىركەۋگە جانە قايتا تىركەۋگە قاتىستى نورمالاردى ناقتىلاۋ جونىندە ۇسىنىستار ءتۇستى. بۇدان باسقا, كوندومينيمۋم وبەكتىسىن كۇتىپ-ۇستاۋ جانە باسقارۋ جونىندەگى فۋنك­تسيالاردىڭ اراجىگىن اجى­را­تۋ بولىگىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. ءسوي­تىپ, زاڭ جوباسى ەكىنشى وقى­لىمدا ماقۇلداندى. «نەكە (ەرلى-زايىپتىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى كودەكسىنىڭ جوباسى ءۇشىنشى وقىلىمدا قارالدى. الەۋ­مەتتىك-مادەني دامۋ كومي­تەتى­نىڭ ءتورايىمى دينار نوكەتاەۆا بايانداما جاساپ, اتالعان جوباعا قان­داي تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنىن بايانداپ بەردى. «نەكە (ەرلى-زايىپ­تىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسى­نىڭ جوباسى 2009 جىلدىڭ 13 مامى­رىندا ءبىرىنشى وقىلىمدا, ال 2010 جىلدىڭ 23 ماۋسىمىندا ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان بولاتىن. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ رەگلامەنتىنە سايكەس, بۇل كودەكس جوبا­سىن ءۇشىنشى وقىلىمعا دايىنداۋ كەزىندە دەپۋتاتتاردان جۇمىس تو­بى­نا 50-دەن اسا جازباشا تۇردە ۇسىنىس­تار كەلىپ ءتۇستى. بارلىق ۇسىنىستار سالىستىرما كەستەگە ەنگىزىلدى, بىرنەشە رەت جۇمىس تو­بىنىڭ وتىرىس­تارىندا تالقىلا­نىپ, قارالدى. وسىنى ەسكەرگەن پالاتا دەپۋ­تاتتارى زاڭ جوباسىن ءۇشىنشى وقى­لىمدا ماقۇلداۋ تۋرالى ور­تاق شەشىمگە كەلدى. جالپى وتىرىستا ەرلان تۇر­لىبەكوۆ پەن كونستانتين پلوتنيكوۆتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قىزمە­تىنە تاعايىنداۋ تۋرالى ماسەلە قارالدى. پالاتانىڭ قابىلداعان قاۋلىسىنا سايكەس اتالعان ازاماتتار ەسەپ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قىزمەتىنە تاعايىندالدى.