قىستىڭ قامىن جازدا ويلا

پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ تورعالىعىمەن كەشە ۇكىمەتتە وتكەن سەلەكتورلىق كەڭەستە قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق ماسەلەسى قارالدى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترىنىڭ ورىن­باسارى البەرت راۋدىڭ ايتۋى بويىنشا, ازىرلىكتىڭ التى ءتۇرلى شاراسى بەلگىلەنىپ وتىر. ولار – ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋشى جانە تا­سىمالداۋشى كومپانيالارداعى ءجون­دەۋ جۇمىستارى; جاڭا قۋات ءوندىرۋشى جانە تاسىمالداۋشى قۇرال-جابدىقتاردى دەر كەزىندە ىسكە قوسۋ; وتىن قورلارىن جاساق­تاۋ جانە ولاردىڭ ەسەبىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرۋ; ەنەرگە­تي­كالىق كومپانيالار قىزمەتكەر­لە­رىن قىسقى ماۋسىم جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە ازىرلەۋ جانە ولار­دىڭ اپات پەن كۇرەس جونىندەگى جاتتىعۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ; ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءالسىز وڭىرلەردى الدىن-الا انىقتاۋ جانە باسقا دا شارالار. قازىرگى كۇنى 2010-2014 جىل­دارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدار­لا­ماسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ ەلەكتر ەنەر­گەتيكاسى سالاسىندا جالپى قۇنى 5 ميلليارد دوللار تۇراتىن 13 جاڭا جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ­دا­عى وسىنداي قارقىن 2017 جىلعا تامان ەلىمىزدى ەلەكترمەن قامتۋ ءىسىن تولىق جۇزەگە اسىرۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. الدىن-الا بولجامدار بويىنشا 2015 جىلعا دەيىن وسى ءىستى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن 7 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا سالىناتىن بولادى. دەگەنمەن ءىرى اۋقىمداعى وسىن­داي جۇيەلى شارالارعا قاراماستان بۇل سالادا قىس ماۋسىمىندا ءالى دە قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ بارلىعىن وتكەن قىس تاجىريبەسى دالەلدەپ بەردى. ماسەلەن, سەمەي, پريوزەر, كۋرچاتوۆ قالالارىندا جىلۋمەن قامتۋدا قيىندىقتار پايدا بولسا, تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قا­لا­لارىندا ەلەكترمەن قامتۋدا تەحنو­لوگيالىق كەمشىلىكتەر ورىن الدى. مىنە, وسىنىڭ بارلىعى الداعى قىسقى ماۋسىمعا ەلەكتر, جىلۋ قۋات كوزدەرى مەن جۇيەلەرىن ازىرلەۋ ىسىنە كەشەندى ءادىس-ءتا­سىل­دەر ارقىلى كەلۋ قاجەتتىگىن كور­سە­تىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى ءۇستىمىز­دەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنىڭ وزىندە وبلىس اكىمدەرىنىڭ, ماسەلەگە ءمۇد­دەلى ورتالىق ورگاندار جانە ۆەدومستۆولاردىڭ جاۋاپتى قىز­مەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ۇكى­مەتتە بىرقاتار ماجىلىستەر بولىپ وتكەن بولاتىن. وسىندا قابىلدانعان شەشىمدەرگە سايكەس يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ قۋات ءوندىرۋشى جانە تا­سىمالداۋشى كومپانيالاردىڭ قىس­قى ازىرلىك جۇمىستارىن جۇيەلى باقىلاۋعا العان بولاتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە قازىرگى كۇنى ءتيىستى قۋات كوزدەرىمەن قامتۋ ىسىندە ءال­سىز وڭىرلەر ايقىندالدى. ولار­دىڭ قاتارىندا شىعىس قازاق­ستان, قاراعاندى جانە اقمولا وبلىستارى بار. الدىن-الا ازىرلەنگەن جوسپار بويىنشا الدىمىزداعى قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمى ءۇشىن 11 ەنەر­گوبلوك, 60 ەنەرگەتيكالىق قازان­دىق, 52 تۋربينا جوندەۋدەن وتۋگە ءتيىس. قازىرگى كۇنى 4 ەنەرگوبلوك, 3 قازاندىق جانە 8 تۋربينادا ءجون­دەۋ جۇمىستارى اياقتالدى. 4 ەنەر­گوبلوك, 19 قازاندىق جانە 11 تۋربينادا جوندەۋ ءجۇرىپ جاتىر.  جوسپارلانعان كورسەتكىشتەن جەز­قازعان جىلۋ ەنەرگيا ورتالىعى, وسكەمەندەگى سوگرا جىلۋ ەنەرگيا ورتالىعى مەن وسكەمەن سۋ ەلەكتر ستانساسى ارتتا قالىپ كەلەدى. سو­نىمەن قاتار, ريددەر جىلۋ ەنەر­گيا ورتالىعى مەن ءشۇلبى سۋ ەلەك­تر ستانساسىندا جوندەۋ جۇمىس­تارى­نىڭ ءتارتىبىن بۇزۋشىلىق ورىن الىپ وتىر. ال ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى بەلگىلەنگەن كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. بىراق سوعان قاراماستان, «سولتۇستىك قازاق­ستان وەك» اق, اقتوبەدەگى «ەنەرگو جۇيە» جشس, «باتىس قازاقستان وەك» اق, «جەزقازعان وەك» اق-تا اتالعان جۇمىستىڭ ءالى دە بولسا باياۋ ەكەندىگىن اتاعان ايىپ ەمەس. سونداي-اق قاپشاعاي, ريددەر, ستەپنوگور قالالارىندا جىلۋ جەلىلەرىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى قارقىنسىز. قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمىنا ءازىر­لىك جۇمىستارىنا قاجەتتى وتىن قورلارىن جاساقتاۋ ىسىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. وسىعان وراي قا­زىرگى كۇنى ەلەكتر ستانسالارىنىڭ وتىن قويمالارىنا 2,88 ميلليون توننا كومىر, 109,1 مىڭ توننا مازۋت جەتكىزىلىپ وتىر. بۇل – وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىندەگىدەن ار­تىق كورسەتكىش. البەرت راۋ ءوز بايانداما­سىن­دا قازىرگى كۇنى رەسپۋبليكا اۋما­عىندا ءالى كۇنگە دەيىن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان يەلەرى تولىق انىقتالماعان قۋات تاسىمالداۋ جەلىلەرىنىڭ بار ەكەندىگىن ايتتى. بۇل جەلىلەردىڭ يەلەرىن جەدەلدەتىپ انىقتاۋ جانە ولار­دى ءتيىستى قۇرال-جابدىق­تار­مەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ شارا­لا­رىن بەلگىلەۋ جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ مىندەتى بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, كورسەتىلگەن قىزمەت ءۇشىن حالىقتان ءتيىستى تولەم­دەر­دىڭ ۋاقىتىندا جينالماۋى دا دايىندىق جۇمىستارىنا كوپ كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. ماسەلەن, «قىزىلورداەنەرگوورتالىق» مكك-ءنىڭ ءالى الا الماي كەلە جاتقان 170 ميلليون تەڭگە دەبي­تورلىق الاشاعى بار. باتىس قا­زاق­ستان وبلىسىنداعى وڭىرلىك ەلەكتر جەلىلەرى كومپانياسى دا رەسەيدەن الىپ, حالىققا تاراتقان ەلەكتر قۋاتىنىڭ تولەمدەرىن دەر كەزىندە الا الماعاندىقتان, رەسەيلىك ارىپتەستەرىنىڭ الدىندا 25,7 ميلليون دوللار قارىز بو­لىپ قالىپ وتىر. سوندىقتان مۇنداي جايتتەر جەرگىلىكتى ات­قارۋ ورگاندارىنىڭ ەرەكشە باقى­لاۋى­نا الىنىپ, ماسەلەنىڭ جەدەل شەشىم تابۋى قاراستى­رىلۋى قاجەت. اتالعان ماسەلە بويىنشا بار­لىق وبلىس اكىمدەرىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالدى. ولاردىڭ باسىم كوپ­شى­لىگى قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمىنا ازىرلىكتى كۇشەيتە تۇسەتىندىك­تە­رىن, ماۋسىمعا ويداعىداي داي­ىن­دىق جاسايتىندىقتارىن ايتىپ, ۋادەلەرىن بەردى. ال ەندى ولاردى قيناپ وتىرعان بىرقاتار كۇردەلى ماسەلەلەرگە ۇكىمەت ارالاسىپ, الداعى ۋاقىتتا شەشىم تابۋىنا قولايلى جاعداي قالىپتاستىرماق. ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكى­مەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ قىس­قى جىلىتۋ ماۋسىمىنا داي­ىن­دىق جۇمىستارىنىڭ تالاپقا ءساي­كەس جۇرگىزىلۋى ءاربىر اكىمنىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىنە جۇكتەلەتىندىگىن قاداپ تۇرىپ ايتتى. پرەمەر-مينيستر بىلاي قاراعاندا, بۇل ءما­سەلە جىلما-جىل قايتالانىپ وتىراتىن اعىمداعى جۇمىس سەكىلدى كورىنگەنىمەن, قىس كەزىندە ونىڭ قيىندىعى ەرەكشە بولا­تىن­دىعىن, مۇنداي ماسەلە ەڭ ال­دىمەن تۇتىنۋشى حالىقتىڭ قا­بىرعاسىنا باتاتىندىعىن جەتكىزدى. وسىعان وراي وتكەن جىلدىڭ مى­سالىن تاعى ءبىر ەسكە سالدى. ءوت­كەن جىلى دا دايىندىق ويدا­عىداي كورىنگەنىمەن, ەسكەرىلمەگەن ماسەلەلەردى قاتال قىستىڭ ءوزى ايقىنداپ بەرگەندىگىن ايتا كەلە, بيىلعى جىلى بۇل ماسەلەنىڭ اكىمدەردىڭ دەربەس جاۋاپكەرشىلىگىنە تاپسىرىلاتىندىعىن قاتاڭ ەسكەرتتى. سۇڭعات ءالىپباي.