كۇرە جولدا كۇرمەۋ جوق

قىزىلوردا وبلىسىنا پرە­مەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ پەن بۇكىل­الەم­دىك بانكتىڭ باسقارۋشى دي­رەكتورى نگوزي وكوندجو-يۆەلا ارنايى ىسساپارمەن كەلدى. جۇ­مىس ساپارىمەن كەلگەن قوناق­تاردى وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ ايماقتا اتقارى­لىپ جاتقان اۋقىمدى شارالارمەن تانىستىردى. نگوزي وكوندجو-يۆەلا كاپي­تا­لى 50 ميلليون دوللاردى قۇ­راي­تىن افريكاداعى ايەل-كا­سىپكەرلەردى قولدايتىن «ماكەدا» قورىنىڭ تەڭ قۇرىلتاي­شىسى. سونىمەن قاتار, الەمدەگى ەڭ ىق­پالدى, ىسكەر 100 ايەلدىڭ قاتا­رىنا كىرگەن قايراتكەر. ال ەڭ باستىسى, ول بۇگىندە باتىس پەن شىعىستىڭ اراسىن جال­عايتىن الەمدەگى ەڭ ۇلكەن كولىك ءدالىزى بولادى دەپ وتىرعان «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» اۆتوجولىن قارجىلاندىرۋعا ىق­پال ەتكەن ادام. اتالعان جوبا العاش جوسپارلانعاندا وسى وكوندجو-يۆەلا حانىم بىردەن قىزى­عۋشىلىق تانىتىپ, قارجىلاي كو­مەك بەرۋگە مۇددەلىلىك تانىتقان. وسى ارادا ايتا كەتەرلىك ءبىر ءجايت بار: بۇكىلالەمدىك بانك بۇعان دەيىن مۇنداي كولەمدەگى ءىرى جوبانى قارجىلاندىرماعان. «باتىس قى­تاي – باتىس ەۋروپا» كولىك ءدالىزى الەمدىك بانكتىڭ بەل شەشىپ, ءتا­ۋە­كەل ەتىپ قارجىلاندىرعان ەڭ ءۇل­كەن جوباسى. وسى ارادا «بۇكىل­الەم­دىك بانك قانشا قارجى ءبول­دى؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىن­داي­دى. ايتايىق. قازاقستان ايماعى­نان وتەتىن جول ءۇشىن الەمدىك بانك 5,5 ميلليارد دوللار بولگەن. وكوندجو-يۆەلا حانىم ءوزى قار­جى ءبولدىرىپ وتىرعان جۇمىس­تى كوزىمەن كورۋگە كەلىپتى. ول الدىمەن «ازەركورپۋ» كومپانيا­سى­نىڭ قوسىنىندا بولدى. قانشا جولدىڭ جاسالعانىن, قارجىنىڭ قانشالىقتى يگەرىلگەنىن ەگجەي-تەگجەيلى ءبىلىپ, جۇمىسشىلاردىڭ جاعدايىمەن ءجىتى تانىستى. ءمان-جايعا تولىعىمەن قانىققان حا­نىمنىڭ العاشقى سۇراعى بىزگە جىلى تيگەنىن جاسىرمايمىز. ول: «وسى ىسكە قازاقستاندىق مەردىگەرلەر قاتىسىپ, جەرگىلىكتى حالىقتان جۇمىسشىلار تارتىلىپ جاتىر ما؟» دەدى. وبلىس باسشىسى اي­ماق­تاعى جانە رەسپۋبليكا كولەمىن­دەگى كومپانيالار جول قۇرىلى­سىنا تارتىلعانىن, جەرگىلىكتى حا­لىقتىڭ جاڭا تەحنولوگيانى مەڭ­گەرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» كولىك ءدا­لىزىن سالۋعا و باستا ءبىزدىڭ كومپانيالار دا ىنتا بىلدىرگەن ەكەن. دەگەنمەن, بۇكىلالەمدىك بانك ءمۇ­شەلەرى ءبىزدىڭ كومپانيالاردىڭ شاماسىنا كۇمانمەن قاراپ, كونكۋرستان وتكىزبەگەن كورىنەدى. بولاتبەك بايان ۇلى وسى ماسەلەنى ناز رەتىندە ايتتى قوناققا. نگوزي وكوندجو-يۆەلا دا قاعىلەز ەكەن, الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىق كوم­پانيالار كونكۋرستان سۇرىنبەي وتەتىنىن, حالىقارالىق جوبالارعا تارتىلاتىنىن ءمالىم ەتتى. ونان سوڭ مارتەبەلى مەيماندار جول قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان ايماققا اتباسىن تىرەدى. توسەلگەن قۇم, تاس, اسفالتتىڭ قۇرامىمەن تانىسىپ, جاسالىپ جاتقان جۇ­مىس­قا باعاسىن بەردى. ايتا كەتەرلىگى, وسى جەردە قوسىمشا مەردىگەر رەتىندە قازاقستاندىق «ۋاد» سەرىكتەستىگى دە جول سالىپ جاتىر.  نگوزي حانىم «ۋاد» كومپانيا­سى­نىڭ ديرەكتورى مۇرات ۇدەرباەۆ­قا كۇتپەگەن ساۋال تاستادى. «جوبا بويىنشا قانشا ايەل ادام جۇمىس ىستەيدى؟». ۇدەرباەۆ بارلىق سا­نىن ايتقان. دەگەنمەن  وكوندجو-يۆەلا جول-قۇرىلىسى سالاسىن­دا­عى ايەلدەردىڭ سانىن ناقتىلادى. از ەكەنىنە كوز جەتكىزگەننەن سوڭ «ەگەر, وسى جۇمىسقا ايەلدەردى كوپ­تەپ تارتاتىن بولساڭىز, بۇكىل­الەمدىك بانك ءسىزدىڭ بيزنەسىڭىزدى قارجىلاندىرۋعا دايىن», دەپ دي­رەكتوردىڭ ۋادەسىن الىپ كەتتى. مۇنان سوڭ الەمدىك بانك وك­ىلدەرىن باستاعان ەربول ورىنباەۆ ارال اۋدانىندا ورنالاسقان اق­لاق سۋ قويماسىنىڭ تىنىس-ءتىر­شى­لىگىمەن تانىسۋعا باردى. جالپى, ارال تاعدىرى الەمدى الاڭداتىپ وتىرعانى شىندىق. دەگەنمەن, «ساراتس» جوباسىنىڭ ارقاسىندا ارالدىڭ كەپكەن ەرنەۋىنە سۋ جەتىپ, كەبەرسىگەن جەردىڭ ماڭدايى جازىلعانى اقيقات. بۇل ارادا ەڭ الدىمەن ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە ءتيىسپىز. – ارال تەڭىزىنىڭ دەڭگەيى بۇگىن­دە 47-بەلگىگە جەتىپ تۇر. ەندى ەكىنشى ساتىسىن قولعا الۋ كەرەك. وبلىس باسشىلىعى ءوز جوبالارىن ۇسىنۋدا. بۇكىلالەمدىك بانك ارال­دى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قارجى ءبولۋىن توقتاتپايدى,– دەدى نگوزي حانىم. الاشتى عانا ەمەس, التى قۇ­ر­لىقتى الاڭداتقان ارال ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلسە, وندا اق تۇيە­نىڭ قارنى جارىلار ەدى. وب­لىس باسشىلىعى بۇگىندە كوكارال بەكەتىن بىتەپ, دامبالارىن ۇلكەي­تىپ, تەڭىز دەڭگەيىن 52-بەلگىگە جەتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. ءوز تارا­پى­مىز­دان مۇنىڭ تەڭىزگە دە, سول تە­ڭىزدى جاعا­لاي جاتقان ەلگە دە ەرەسەن پايداسى بارىن ايتقىمىز كەلەدى. ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا وبلىسى.