قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى كەشىكتىرىلمەۋى ءتيىس

باتىس قازاقستان وبلىسىنا مينيسترلىكتەر مەن ۆەدوم­ستۆو­لار­دىڭ ۇلكەن جۇمىس توبىن باستاپ كەلگەن پرەمەر-مي­نيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءو.شوكەەۆ الدىمەن تاسقىن سۋ اس­تىندا قالعان زەلەنوۆ, تاسقالا, اقجايىق, كازتالوۆ جانە ورال قالاسى ءتوڭى­رە­گىن بارلاي قاراپ, قازىرگى قالىپتاسقان كۇر­دەلى جاعدايمەن تا­نىس­تى. ءتۇس اۋا ءو.شوكەەۆتىڭ توراعا­لى­عىمەن وبلىستىق اكىمدىكتە ۇكى­مەتتىك جۇمىس توبىنىڭ كو­ش­پە­لى ءماجىلىسى ءوتتى. وندا تاسقىننىڭ اكەلگەن جويقىن لاڭى مەن الەگى جونىندە بەينەسيۋجەتتەر كورسە­تىلد­ى. وعان كوز سالساڭىز, اق­جاي­ىق­تاعى سۋ باسقان ايماقتاردىڭ شەتى مەن شەگى كورىنبەيدى. مۇر­جالارى عانا قىلتيىپ  تۇرعان تۇرعىن ۇيلەر, جەرمەن-جەكسەن بول­عان اۋىل شارۋاشىلىعى نى­ساندارى... قاي جاعىڭىزعا قا­را­ساڭىز دا تەلەگەي-تەڭىز توپان سۋ. سارقىراي اعىپ, جولىنداعىنىڭ ءبارىن جايپاپ بارادى. كولىك قۇ­رالى – رەزەڭكە جانە اعاش قاي­ىق­تار. بەلۋاردان سۋ كەشىپ جاسى ۇلعايعان ادامدار مەن سابيلەردى قاۋىپسىز ايماققا كوشىرىپ ءجۇر­گەن قۇتقارۋشىلار... بەينەسيۋجەتتەر اياقتالىسىمەن ومىرزاق ەس­تاي­ ۇلى وسى زالدا جۇمىس تو­بىنىڭ ءماجىلىسى باستال­عانىن مالىمدەدى. – تۇرعىنداردى تاسقىن سۋدان امان الىپ قالۋ ءۇشىن بارلىق ءىس-شارالار اتقارىلدى.  5 ساۋىردەن باستاپ باتىس قازاقستان وبلى­سىندا توتەنشە جاعداي جاريا­لان­دى. سوعان ساي سۋ تۇتقىنىندا قال­عانداردى قۇتقارۋعا سەگىز ءجۇز­گە تارتا قۇتقارۋشىلار باتا­لون­دارى, ءۇش جۇزدەن استام ارنايى تەحنيكا مەن قايىقتار, تىكۇشاق­تار تاسقىن ايماعىنا قىسقا ۋا­قىت ىشىندە جەتكىزىلدى. بۇگىن ولار­دىڭ ءبارىنىڭ جوعارى كاسىبي شەبەرلىك ۇلگىلەرىن كورسەتە بىلگەندەرىن ايتۋعا ءتيىسپىز. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭىردە ورىن العان توتەنشە جاع­دايدىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ مۇنداعى كۇردەلى احۋالدى تىكەلەي ءوزى باقىلاۋعا الدى. ەلباسى باس­تا­ماسىمەن شۇعىل رەسپۋب­لي­كا­لىق شتاب قۇرىلىپ, وعان باس­شىلىق ەتۋ ماعان جۇكتەلدى. وقي­عا ورنىنا توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو شۇعىل ۇشىپ كەلىپ, جاعدايمەن تانىستى, –  دەدى ءو.شوكەەۆ. – توپان سۋ باس­قان ايماقتاردان توعىز مىڭعا تارتا ادام كوشىرىلگەن. مۇنداي ەۆا­كۋاتسيالىق جاعداي ەگەمەن ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت ورىن الىپ وتىر. ەندىگى مىندەت – تاسقىن سۋ زاردابىنان ب ۇلىنگەن عيما­رات­تار مەن نىسانداردى قالپىنا كەلتىرۋ, جاڭا قۇرىلىستار سالۋ.  بۇل رەتتە رەسپۋبليكانىڭ ءار ۆەدومستۆوسى مەن مينيسترلىكتەرى وزدەرىنە جۇكتەلگەن  مىندەتتەردى مۇلتىكسىز اتقارۋعا ءتيىس. كوشپەلى ءماجىلىس ۇستىندە ءو.شوكەەۆ باتىسقازاقستاندىقتارعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىڭ ءۇش بىردەي قاۋلىسى شىققانىن جاريا ەتتى. اتاپ ايتقاندا, ال­عاشقى قاۋلىعا سايكەس, تاسقىن سۋمەن كۇرەستە ءبىرىنشى كەزەكتە ات­قا­رىلاتىن ءىس-شارالار ءۇشىن 870 ميل­ليون تەڭگە ءبولىندى.  ال ەكىنشى قاۋلى رەسپۋبليكانىڭ ءار وب­لى­سىنان 100 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىنۋىن قا­راستىرادى. ءۇشىنشى قاۋلى ماتە­ري­الدىق رەزەرۆتەر ەسەبىنەن زارداپ شەگۋشىلەرگە كيىم-كەشەكتەر مەن ازىق-ت ۇلىك تۇرىندە گۋما­ني­تار­لىق كومەكتەر بەرۋگە جول اشادى. وسى كومەك قاراجاتتارى مەن ماتەريالدىق يگىلىكتەردى ءبولۋ مەن تاراتۋ تەتىكتەرى مۇلتىكسىز جاسالۋعا ءتيىس. بۇل ىسكە اشىقتىق پەن جاريالىلىق, تازالىق پەن ايقىندىق ءتان بولعان جاعدايدا عانا ءار ءتۇرلى تۇسىنبەستىكتەرگە جول بەرىلمەيدى. ءو.شوكەەۆ اتاپ كورسەتكەندەي, تاسقىن سۋ كەزىندە الدىن-الا جاسالعان ەسەپتەرگە قاراعاندا 1 500 ءۇي, 7 146 ساياجاي, وبلىس ورتالىعىندا 7 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى, قوسالقى ەلەكتر ستانسالارى, مەكتەپتەر مەن با­لا­باقشالار سۋ استىندا قالدى. 150 شاقىرىمعا جۋىق رەسپۋبلي­كا­لىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولداردى سۋ شايىپ كەتتى. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ ۇكىمەتتىڭ كوشپەلى ماجىلىسىندە ورال وڭىرىندە بوي كوتەرەتىن جا­ڭا قۇرىلىستار مەن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ءۇشىن 19 ميلليارد 264 ميلليون تەڭگە ەسەپتەلىپ وتىرعانىن ايتتى. توتەنشە جاع­دايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو اۋماقتاردى دامىتۋ باعدار­لامالارىن بەكىتكەن كەزدە سۋ تاسقىنىنان قورعايتىن ينجەنەرلىك قۇرىلىستاردى قوسا جوبالاۋ قاجەتتىگى جونىندە وي قوزعادى. بۇدان سوڭ ءو.شوكەەۆ ءار سالا بويىنشا جۇمىس توبى مۇشەلە­رى­نىڭ ەسەپتەرىن تىڭ­داپ, الدا اتقا­رى­­لاتىن ىستەر كە­شە­نىن بەلگىلەدى. مۇن­دا كوڭىل­گە تۇيگەن كەيبىر ءجايت­تەر ءتو­مەن­دەگىدەي. ورال قا­لا­سىنىڭ ىرگەسىندەگى «جاس ءداۋ­رەن» بالالار كەشەنى ءۇل­كەن قام­قورلىققا ءزارۋ. بىرىنشىدەن, قام­قور­شىسىنان ايى­­رىلىپ, كوپ جاع­­دايدا اتا-انا­سى­نىڭ ءتىرى جاع­داي­ىندا تاعدىر تەپەرىشىنە تاپ بولعان بالالار جىعىل­عان­عا جۇ­دىرىق دەگەندەي ەندى تاسقىن سۋ زاردابىنا تاپ بو­لىپ وتىر. بۇل ءجو­نىندە ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ب.ءابدىراسىلوۆ ايتىپ بەردى. رەسپۋبليكالىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ قىز­مەتىنىڭ دە قىراعىلىق پەن كاسىبي شەبەرلىك كورسەتەتىن كەزەڭى بۇل. تاسقىن سۋدىڭ ورىن الۋىنا باي­لانىستى قانداي دا ءبىر ين­فەك­تسيالىق اۋرۋلار ورىن الماۋعا ءتيىس. مۇنىڭ الدىن الۋدىڭ باستى جولى – پروفيلاكتيكالىق شارالار. بۇل رەتتە ەشقانداي قاۋىپ جوق دەپ ار­قانى كەڭگە سالۋعا بول­مايدى. وب­لىس ورتالىعىنا تاياۋ ورنالاس­قان, سۋ استىندا قال­عان «ورال» اۋدا­ن­ارالىق تۋبەر­كۋلەزدىڭ اسقىن­عان تۇرىندەگى اۋ­رۋلاردى ەمدەۋ اۋرۋ­حا­ناسى مەن «يۆۋشكا» وكپە اۋرۋلا­رىمەن اۋ­ى­راتىن بالالاردى ەمدەۋ سانا­تورياسى ەمدەلۋشىلەرى اي­نالا­سىنا تۋبەركۋلەز تاياقشالا­رىن تا­را­تۋعا بەيىم تۇراتىنىن جا­سى­رىپ قالۋعا بولمايدى. ونىڭ الدىن الۋ­دىڭ باستى جولى – ولار ەم الاتىن عيماراتتاردى تەزىرەك ىسكە قوسۋ, – دەدى جيىندا دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەر­ىك ءبايجۇنىسوۆ. قۇرىلىس, جول, ەنەرگەتيكا, سۋ رەسۋراستارى, اۋىل شارۋاشىلى­عى, تەمىر جول, گازبەن قامتۋ سالا­لارى بويىنشا دا ەلوردادان كەلگەن جۇمىس توبى مۇشەلەرى ءوز وي-پىكىرلەرى مەن بايلامدارىن ورتا­عا سالدى. وسى سالالاردىڭ ەڭ اۋ­قىمدىسى جاڭا قۇرىلىستار – مەك­تەپتەر مەن بالاباقشالار, تۇر­­­عىن ۇيلەر سالۋ. بۇل قۇرى­لىستار ورال قالاسىندا جانە زەلەنوۆ, تاسقالا اۋداندارىندا بوي كوتەرمەك. وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندار وتە قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا تۇرعى­زىلاتىن ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى مەن تۇرعىن ءۇي­لەردىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇ­جات­تارىن ۇكىمەتكە تاپسىرۋعا ءتيىس. تەك سوندا عانا وسىعان باي­لا­نىستى ۇكىمەتتىڭ كەزەكتى قاۋلىسى جارىق كورمەك. قۇجات بولماسا – قاۋلى دا بولمايدى, دەپ كەسىپ ايت­تى بۇل جونىندە ۇكىمەت باس­شىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءو.شوكەەۆ. تولىق جوبالاۋ-سمە­تا­لىق قۇجاتتاردى قاشان ءازىر ەتە­سىڭدەر, دەگەن ساۋالدى جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى ورگاندار باسشى­لا­رى­نىڭ ال­دىنا قويدى. وعان تاسقىن سۋ زارداپتارىن جويۋ جونىندەگى وب­لىس­تىق كوميسسيا­نىڭ توراعاسى, باتىس قازاقستان وب­لىسى اكىمىنىڭ قۇرىلىس ماسە­لەلەرى جونىندەگى ورىنباسارى ت.شاكىموۆ ءبىر اپ­تا­نىڭ ىشىندە دەگەن جاۋاپ قاي­تار­دى. بۇگىنگى كۇنى وبلىستا تاسقىن كەلتىرگەن شى­عىندار ورنىن تولىق ايقىن­داۋ دا كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسە­لەنىڭ ءبىرى. جوعارىدا ايتىل­عان­داي, ال­دىن-الا جاسالعان ەسەپتەر ونىڭ مولشەرى جيىرما ميلليارد تەڭگەگە جۋىقتايتىنىن كور­سەتە­دى. بۇل سان ءالى دە وسە تۇستەتىنى كامىل. ۇكىمەتتىڭ كوشپەلى ءماجىلىسىن قورىتىندىلاي كەلە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تۇپ-تۋرا ءبىر ايدا ءبىز ءبارىمىز جاڭا باستالعان قۇرىلىستاردى كورەتىن بولايىق دەگەن تۇجىرىم جاسادى. تەمىر قۇسايىن. باتىس قازاقستان وبلىسى. ––––––––––––– سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ.