ءوڭىر ءومىرى – ءوسىپ-ءونۋدىڭ كورىنىسى

جۋىردا پارلامەنت دەپۋتاتتارى وڭىرلەرگە شىعىپ, وندا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, ولاردىڭ كوپتەگەن ماسەلەلەرىن تىڭداپ, شەشىلۋىنە دەپۋتاتتىق ساۋالدار ارقىلى اتسالىسۋعا, جاڭادان قابىلداناتىن زاڭ جوبالارىندا ولاردىڭ الاڭداۋشىلىقتارىن ەسكەرۋگە ۋادە بەرىپ قايتتى. ءبىز دەپۋتاتتاردىڭ اراسىنان سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەكتاس بەكنازاروۆقا جولىعىپ, بارعان ساپارى جونىندە ايتىپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك. – حالىقپەن تىكەلەي كەزدەسىپ, كوتەرىلىپ جاتقان ماسەلەلەردى ولار­دىڭ ءوز اۋىزدارىنان ەستىپ, قاي­تىپ كەلگەن سوڭ ولاردىڭ ءبارىن جۇيەلەپ, ءتيىستى ۇسىنىستار بەرۋ – پار­لامەنت دەپۋتاتتارى جۇمى­سى­نىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. مەن وڭتۇستىك قازاقستان ءوڭىرى­نەن سايلانعان سەناتور ءالي بەك­تاەۆپەن بىرگە تۇستىككە ساپار شەك­تىم. حالىق وتە تىعىز قونىستانىپ, كوپ ماسەلەلەر تۋىندايتىن ءوڭىردى ءوزىم تاڭداپ الدىم. – ات باسىن الدىمەن قايدا تىرەدىڭىزدەر؟ – الدىمەن وبلىس اكىمى جان­سەيىت تۇيمەباەۆ پەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ جاڭادان سايلانعان حاتشىسى قايرات بالابيەۆپەن كەزدەستىك. كەزدەسۋ بارىسىندا وب­لىستاعى جالپى ەكونوميكا­لىق, الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق سالا­­لار­­دىڭ جاعدايى تۋرالى جان-جاقتى ءسوز بولدى. ەرەك­شە توق­تالعان ماسەلەلەر قاتارىن­دا اۋىل شارۋاشىلىعى ينفرا­قۇرى­لىمدارىن دامىتۋ, فەرمەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارىنا بەرى­لەتىن كومەك ماسەلەسىن جاقسارتۋ, مال باسىن كوبەيتۋگە قولايلى جاعداي تۋعىزاتىن جايىلىمدار ماسەلەسىن شەشۋ تۋرالى اڭگىمەلەر ايتىلدى. – ايرىقشا كوزىڭىزگە ءتۇسىپ, جاقسارعان دۇنيەلەر بار ما ەكەن وڭتۇستىكتە؟ – بار ەكەن. سونىڭ ەڭ باستى­سى – قاي باعىتقا جۇرسەڭىز دە جار­قىراپ جاتقان, زاۋلاتىپ جۇرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تاس جول­دار بولدى. بۇرىن جولدار ۇلكەن پرو­بلەمالار تۋدىرىپ جاتا­تىن ەدى عوي. مىسالى, وسىدان 3-4 جىل بۇرىن تۇركىستان مەن شىمكەنتتىڭ اراسىنداعى جولدىڭ قيىنشىلىعىن ءوز باسىمنان كەشىپ ەدىم. قازىر جاعداي مۇلدەم وزگەشە. وسى جولى جارقىراپ جاتقان كەڭ جولدارعا تاپ بولىپ, ابدەن ريزا بولدىم. قازىر ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىمىز­دىڭ جاقسارا تۇسكەندىگىنىڭ ءبىر كورى­نى­سى. سونىمەن قاتار, جول ۇستىندەگى كولىكتىڭ وتە كوپ ەكەندىگى كوزگە ءتۇستى. بۇل – حالىقتىڭ تىنىم ال­ماي, ءوز شارۋالارىمەن, ءوز ءتىر­لىگىن كۇيتتەپ, ۇنەمى قوزعالىستا جۇرگەندىگىنىڭ بەلگىسى. – حالىقپەن بولعان كەزدەسۋ­لەردەن نە ءتۇيدىڭىز؟ – كەزدەسۋلەردەن حالىق كوڭىل-كۇيىنىڭ وپتيميستىك راي­دا ەكەندىگى كورىنىپ تۇردى. تۇركى­ستان قالاسىنداعى كەزدەسۋ­گە اقساقالدار, اۋداندىق ءماسلي­حات دەپۋتاتتارى, شارۋا قوجا­لىق­تارىنىڭ باسشىلارى كەلدى. قازىعۇرت, تولە بي جانە سايرام اۋداندارىنداعى كەزدەسۋلەردە دە سونداي, حالىقتىڭ بەلسەندى توبىنىڭ وكىلدەرى كوپ بولدى. سولار­دىڭ بارىندە حالىقتىڭ جاسا­لىپ جاتقان وڭ ىستەرگە قۋا­نىپ, قولداپ وتىرعاندىعى ءبىر­دەن كوزگە ءتۇستى. بۇرىنعى قيىن­دىق­تاردىڭ ءبارى ارتتا قالعان. اعىلشىننىڭ عۇلاماسى ۆولتەر: « ۇلى قيىندىقتارسىز – ۇلى جەڭىستەرگە جەتە المايسىڭ» دەگەن ەكەن. سول ايتپاقشى, ءبىز ءۇل­كەن قيىن­دىقتاردان ءوتىپ, ەندى ۇلى جەڭىستەردىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇس­كەن سياقتىمىز. – دەگەنمەن پروبلەمالار دا بار شىعار, مىسالى قان­داي ءما­سە­لەلەر حالىقتى تولعانتادى؟ – ارينە, پروبلەمالار جوق ەمەس. ماسەلەن, تۇركىستان قالاسىندا ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جارىلعاسىن ازىرەت­بەرگەنوۆ وڭىردە مال ۇرلىعىنىڭ تىنشى­ماي تۇرعانىن ايتتى. پولي­تسيا تاراپىنان ونى تىيۋ­عا جاسالىپ جاتقان شارا­لار ىق­پالسىز, زاڭنىڭ جۇمساق­تىعى­نان ولار كۇدىكتى دەگەن ادامداردىڭ ۇيىنە, مال قورالارىنا ءتىنتۋ جا­ساي المايدى. كۇش قولدانىپ اۋلا­لارعا كىرۋگە زاڭ رۇقسات بەر­مەي­دى. ۇرلىعى ءۇشىن ۇستالىپ, سوت­تا­لىپ جاتقاندارعا بەرىلەتىن جا­زا­لار وتە جەڭىل دەگەن پىكىرلەر ايتتى. سونىمەن قاتار, وسى اقساقال ءبىلىم سالاسىنداعى پروبلەمالاردى دا ايتتى. اقساقال ءۇش تىلدىلىككە ەشكىمنىڭ قارسى ەمەستىگىن ايتتى, الايدا ونى ۇيرەتۋدى ەپتەپ, ءۇل­كەن دايىندىقپەن باستاۋ كەرەك ەدى عوي. قازىر حيميا, بيو­لو­گيا, ينفورماتيكا دەگەن ءپان­دەر اعىلشىن تىلىندە وقىتىلا باس­تادى. ال ونى ساپالى دەڭگەيدە وقى­تاتىن مۇعالىم جوق, ەكىنشىدەن جاڭا ءتىلدى بالا بىردەن مەڭگەرىپ كەتە المايدى. ۇشىنشىدەن, تاريح ءپانىن ورىس تىلىندە وقىتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن تۇسىنبەي دال بولىپ وتىرمىز, دەيدى اقساقال. مۇنى ەستىپ مەن دە تاڭ قالدىم. ءبارىمىز دە بۇرىن تاريحتى قازاق مەكتەپتەرىندە انا تىلدەرىمىزدە وقىعان ەدىك قوي. مەن مۇنى قازىر انىقتاپ جاتىرمىن, حالىققا وسىلاي جەتكەن شەشىمنىڭ قاي­دان شىققانىن, نەگە شىققانىن ءبارىمىز دە ءبىلۋىمىز كەرەك. سونىمەن بىرگە, حالىق انا ءتىلىمىزدى قولداپ, دامىتۋ ماسەلەلەرىنە قاتتى الاڭ­داۋشىلىق ءبىلدىردى. جالپى, قاي ماسەلەدە دە «ات تۇم­سىعى جارعا تىرەلگەن ەمەس», شەشۋگە بولاتىن دۇنيە­لەر. مى­سالى, اۋىلداعى مەملە­كەت­­تىك قىزمەتشىلەردىڭ جالاقى­سىن ءوسىرىپ, ولاردى باسقا دا مەم­لە­كەت­تىك كومپانيالار مەن ۇجىم­داردىكىنە جاقىنداتۋ – تولعا­عى جەتكەن ماسەلە ەكەندىگى راس. قازى­عۇرت اۋدانىندا امانباي وماروۆ دەگەن اقساقال, ءورىسباي كوپەەۆ, بەكزات سابەتحانقىزى سياق­تى ازاماتتار, تولە بي اۋدا­نىندا قۇدايبەرگەن وڭعاروۆ, سايرام اۋدانىندا الىبەك باي­نازاروۆ دەگەن اقساقالدار كادر دايارلاۋ ماسەلەسىنىڭ ساپاسى ناشار ەكەندىگىن ايتتى. اۋدانداعى م­امان­­دار دايىندايتىن كول­لەدج­­­دىڭ ماتەريالدىق بازاسى تومەن, وقۋشىلاردى ۇيرەتەتىن قۇرال-ساي­مانداردىڭ جوقتىعى تىلگە تيەك ەتىلدى. سونىمەن قاتار, شارۋا قوجالىقتارىنا جەڭىل­دەتىل­گەن باعامەن بەرىلەتىن جانار-جاعارمايلاردى ساتىپ الۋ­دىڭ تەندەرلەرى ناۋرىز-ءساۋىر ايىن­دا وتەتىندىگى ايتىلدى. ال بۇل ۋاقىت­تا وڭتۇستىكتەگى ەگىس ناۋ­قانى اياقتالىپ تا قالادى ەكەن. سونى قاڭتار ايىندا وتكىزۋگە بولا­دى عوي دەگەن تىلەكتىڭ نەگە ورىن­دال­مايتىنىنا تاڭعالاسىڭ. – جۇمىس كۇشى ارتىق ءوڭتۇس­تىكتەن سولتۇستىك وبلىستارعا قونىس اۋدارۋ ماسەلەسى تۋرالى حالىق نە ايتادى؟ – بۇل ماسەلەنى ءبىز حالىقپەن دە, وبلىس اكىمىمەن دە قوزعاپ, تال­قىلادىق. جالپى, حالىق سول­تۇس­تىككە كوشۋگە قارسى ەمەس. بىراق بارعان جەرلەرىندە جۇمىس ورىندارى بولماسا, تۇراتىن مەكەن­جاي تابىلماسا, وسىنداي ماسە­لە­لەرگە جوعارعى وكىمەت نازار اۋدارىپ, ارنايى باعدارلاما دايىنداپ, قاراجات بولمەسە قايدان بارامىز دەگەن سۇراقتار قويىلدى. كەيبىر جەكە ازاماتتار بارىپ, ىسكەرلىك تانىتىپ جاتقاندار دا بار ەكەن. سونىمەن بىرگە, ۇلكەن توپ بو­لىپ, تۇتاس اۋىل بولىپ بۇرىن­عى تۇ­ر­­عىندارى تاستاپ كەتكەن جەرى بوس, ەلدى مەكەندەرگە كوشىپ بارۋدى قا­لاي­­تىندار دا بار ەكەن. بۇل ءبىزدىڭ اعا­­يىن­شىل, تۋىسشىل ەكەنىمىزدىڭ كورىنىسى عوي, ارينە, بۇل ماسەلە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاپسا شەشىلىپ تە قالار ەدى دەپ ويلايمىن. حالىق تا سونى ايتىپ وتىر. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»