«ۇيقىداعى ارۋ ويانعان» جىلدار ماڭعىستاۋدىڭ جاڭاشا تۇلەپ, تىنىسىن كەڭەيتۋگە باعىت العان جاڭا بەلەسى باستالعانىن بايان ەتتى. سونگەن وتتىڭ سۋىعان ك ۇلى سىندى باعزى كەرۋەن جولدارىنىڭ ءىزى ۋاقىت ءارىنىڭ استىندا قالىپ, «ماڭعىستاۋ دەگەن مايلى قيانعا» كەلگىشتەگەن زەرتتەۋشىلەردىڭ تاڭدايىن قاعىپ تامسانۋمەن سايىن دالانىڭ ماقتاۋىن اسىرا تۇسكەن كەزدەرىنىڭ سوڭىن الا... ءوڭىر وزىندە باردى ايداي الەمگە پاش ەتتى!
جەتىبايدا اتقىلاعان بۇرقاق, تەك مۇنايدىڭ عانا ەمەس, ىشتەن تىنىپ, «قۇلاعىن جىميتىپ, سۇرلانا قالعان دالانىڭ» وزگەشە تۇلەۋى ءۇشىن اشىلعان تىعىنىنداي ەدى. مۇناي كەن ورنىنىڭ اشىلۋى جانە گەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە ماڭعىستاۋدان مىس, مارگانەتس, ۋران, فوسفوريتتەر, سۋتاس, وزگە دە سيرەك كەن ورىندارىنىڭ تابىلۋى وڭىرگە سان-سالالى قاجەتتىلىكتى, جاڭعىرۋدى اكەلدى, سونىڭ ءبىرى – كەلىم-كەتىم مەن جۇك تاسىمالى ءۇشىن قارىم-قاتىناس جولىن دۇرىستاۋدى تالاپ ەتتى. گەولوگ عالىم قانىش ساتپاەۆ گۋرەۆ قالاسىنداعى (قازىرگى اتىراۋ) كوشپەلى جينالىستا تەمىر جول قۇرىلىسىنسىز پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. كەيىنىرەك, اتالعان ءومىر جولىنىڭ قۇرىلىسىنا ءوزى باستاما كوتەرىپ قول جەتكىزدى. جەتىبايداعى مۇناي كوزىنىڭ اشىلۋى ماڭعىستاۋ تۇبەگىندە العاشقى تەمىر جول قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىنا تۇرتكى بولدى. 1964 جىلى №9 بەكەت – سايوتەس 4 وتكەلىندە 704 شاقىرىمدىق تەمىر جول تارماعى ءتۇيىستى, 1965 جىلى ماڭعىشلاق-وزەن تەمىر جول ۋچاسكەسى پايدالانۋعا بەرىلدى. ءبىر جىلدان كەيىن, ياعني 1966 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنان باستاپ ماڭعىشلاق ستانساسىنا العاشقى جۇك پويىزىنىڭ كەلۋىمەن ماقات-ماڭعىشلاق تەمىر جول ۋچاسكەسى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل ماڭعىستاۋ وڭىرىنە تەمىرجولدىڭ العاش كەلۋى بولىپ تاريحتا قالدى.
جارتى عاسىرلىق تاريحى بار ماڭعىستاۋ تەمىرجولشىلارى كەن, مۇناي, شيكىزات ونىمدەرى, گاز, تەحنيكا, قۇرال-جابدىقتار, ۇلۋتاستار جانە ت.ب ستراتەگيالىق جۇكتەردى تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتتى. ءتىپتى 2004 جىلى ماڭعىستاۋ تەمىرجولشىلارى گاباريتسىز جۇكتەردى تاسىمالداۋدا الەمدىك رەكورد ورناتتى. اقتاۋ پورتىنان قۇلسارى ستانساسىنا ولشەمى ءتورت قاباتتى ءۇيدىڭ كولەمىندەي جۇك ويداعىداي تاسىمالداندى. ون جىل بۇرىن اتىراۋداعى جول بولىمىنەن ءبولىنىپ شىققان ماڭعىستاۋ تەمىر جولى بولىمشەسى از عانا ۋاقىت ىشىندە ءبىراز جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. سوڭعى كەزدەرى اشىلعان وزەن-تۇرىكمەنستان, بورجاقتى-ەرساي, بەينەۋ-جەزقازعان جانە ەرسايدان قۇرىققا دەيىنگى تەمىر جول تورابى ناتيجەسىندە وڭىردەگى 814 شاقىرىمدىق تەمىر جول قازىر 1342 شاقىرىمعا جەتتى, سول كەزدە 39 ارالىق ستانسالار بولسا, قازىر ارالىق ستانسالار سانى – 59. سول كەزدە بولىمشەدە قىزمەت ەتەتىن قىزمەتكەرلەر سانى 3500 بولسا, بۇگىنگى تاڭدا ول كورسەتكىش ەكى ەسەلەنىپ, 7000-عا جۋىقتادى.
لوگيستيكالىق قىزمەتتەر سەكتورىن دامىتۋ ەلباسى قويعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنى ءسوزسىز. ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن تەمىر جول سالاسىن زامانعا ساي جاڭعىرتۋدى باستى ماقسات ەتىپ كەلەمىز. بازالىق الەۋەتىنىڭ دامۋىنىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ ولكەمىز بىرىڭعاي كولىك جۇيەسىندەگى لوگيستيكالىق ايماققا اينالادى, دەيدى قازاقستان تەمىر جولى كومپانياسى ماڭعىستاۋ جۇك تاسىمالى بولىمشەسىنىڭ ديرەكتورى ناجىمەدەن عۇباشوۆ.
ايتۋىنشا, ايماقتا ينفراقۇرىلىمدىق مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ بويىنشا تۇراقتى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وڭىردەگى ءىرى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ ىشىندە قتج مۇناي ونىمدەرىن, شيكى مۇنايدى جانە ءارتۇرلى حالىقارالىق جۇكتەردى تاسىمالداۋعا ارنالعان اقتاۋ تەڭىز-ساۋدا پورتى, قۇرىق جاڭا ساۋدا تەڭىز پورتى, باۋتينو پورتى مەن اقتاۋ حالىقارالىق اۋەجايى, اقتاۋ-بەينەۋ حالىقارالىق تاس جولى, بولاشاق تەمىر جول وتكەلى مەن وزبەك, تاجىك جانە تۇرىكمەن تەمىر جولى باعىتتارىنداعى جۇك جانە ۆاگون اعىنىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن قاراقالپاقستان مەملەكەتارالىق تۇيىسپە پۋنكتى, جەزقازعان-بەينەۋ تەمىر جول ۋچاسكەسى, سونداي-اق, كولىك ماگيسترالىن جاڭا قۇرىق تەڭىز پورتىمەن بايلانىستىراتىن بورجاقتى-ەرساي تەمىر جول ۋچاسكەسى سىندى لوگيستيكالىق قاقپالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇلاردىڭ ارقايسىسى ءوز الدىنا جەكە توقتالۋدى قاجەت ەتەتىن ۇلكەن جوبا, زور ءىس.
جارتى عاسىرلىق بەلەس ۇستىندە تۇرعان ماڭعىستاۋلىق تەمىرجولشىلار ەندى ماڭعىشلاق-باۋتينو جولىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىرگى تاڭدا ول جولمەن قانداي جۇكتەردى تاسىمالداۋعا بولادى, قانداي جۇكتەرگە سۇرانىس ارتادى دەگەندەي جوسپارلاۋ, باعامداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
ءار ءوڭىر – تۇتاس ەلدىڭ بولشەكتەرى. ماڭعىستاۋدا, ونىڭ تەمىر جول سالاسىندا جاسالىپ جاتقان جۇمىستار ەل دامۋىنا قوسىلعان ۇلەس ەكەن ءسوزسىز.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
