نازارباەۆ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» سامميتىنە قاتىستى

قازاقستان پرەزيدەنتى ح دۇنيەجۇزىلىك «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» سامميتىنە قاتىستى, دەپ حابارلادى اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. مەملەكەت باسشىسى سامميت ساياساتكەرلەردىڭ, عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىندا جانە ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ ىسىندە تازا تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا ىقپال ەتۋ باعىتىندا ءجۇرىپ جاتقان جاھاندىق ديالوگىنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالعانىن ايتتى. – ساراپشىلار ونى قازىردىڭ وزىندە «تازا ەنەرگيانىڭ ديپلوماتياسى» دەپ اتاۋدا. بۇل اسىرەسە جاڭا كليمات جونىندەگى پاريج كەلىسىمى اۋقىمىندا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقان كەزدە ەرەكشە ماڭىزدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. قازاقستان پرەزيدەنتى 2015 جىلى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى مەن ەنەرگيا تيىمدىلىگىنە جۇمسالعان ينۆەستيتسيانىڭ مۇناي-گاز سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيامەن العاش رەت تەڭەسكەنىنە نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە ەشبىر ەل «قازىرشە دامي بەر, ەكولوگيامەن كەيىن اينالىسامىز» دەگەن فورمۋلامەن ءومىر سۇرە المايتىنىنا توقتالىپ, پلانەتانىڭ ەنەرگەتيكالىق-ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ستسەناري قاجەت ەكەنىنە توقتالدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ XXI عاسىر ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى سەرپىندى شەشىمدەر ءداۋىرى بولۋى قاجەت ەكەنىن ايتىپ, بۇل تەك ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ دامۋ ۆەكتورىن عانا ەمەس, پلانەتامىزدىڭ الداعى مىڭداعان جىلدارداعى تاعدىرىن انىقتايتىن كەزەڭ بولۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – رەسۋرسقا باي كەيبىر مەملەكەتتەر وكىلدەرى ءوز ەنەرگەتيكالىق ساياساتىنىڭ سالدارى تۋرالى ويلانا بەرمەيدى. باسقا ەلدەردە بۇل ساياسات ءوز رەسۋرستارىن ساقتاپ قالىپ, ءۇشىنشى ەلدەرگە ەكونوميكالىق ەنەرگەتيكالىق ەكسپانسيا جاساۋعا نەگىزدەلگەن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. مەملەكەت باسشىسى سامميت جۇمىسى ۇلتتىق «تازا» ەنەرگەتيكالىق ساياساتتىڭ ازىرلەنۋى مەن بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋىنە سەبەپشى بولارىنا سەنىم ءبىلدىرىپ, ەنەرگيانىڭ جاڭا كوزدەرىنەن پايدا تابا ءبىلۋ قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى. – بۇرىن تەك دامىعان ەلدەردىڭ عانا ودان پايدا تابۋعا مۇمكىندىگى بار ەدى. ولار جاڭا ەنەرگيا سالاسىنداعى  تەحنولوگيالار بويىنشا ءبىلىم مەن تەحنيكالىق تاجىريبە جيناقتاي الدى. قازىر دامۋشى ەلدەر ءۇشىن وسى ۇدەرىسكە قوسىلۋعا ەڭ قولايلى ۋاقىت تۋىپ وتىر, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. قازاقستان پرەزيدەنتى ەنەرگەتيكالىق ترەندتەردىڭ كولىك سالاسىنا دا ىقپال ەتىپ وتىرعانىنا توقتالدى. – قازىرگى تاڭدا ەلەكتروموبيلدەر كەڭ تانىلىپ, قولجەتىمدىلىككە يە بولىپ كەلەدى. الەمنىڭ كوپتەگەن مەگاپوليستەرى قوعامدىق تازا كولىككە كوشىپ جاتىر, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. وسىعان بايلانىستى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سامميتكە قاتىسۋشىلاردى ەلىمىزدىڭ بىلتىر ەلەكتروموبيل شىعاراتىن ءوز ءوندىرىسىن باستاعانىن جانە ونى كەلەشەكتە كەڭەيتە تۇسۋگە, سونداي-اق ەلەكترلى اۆتوبۋستار شىعارۋدى قولعا الۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى. قازاقستان پرەزيدەنتى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا ۇرانى ارقىلى الەم ەلدەرىنىڭ كوبىنىڭ باسىن بىرىكتىرە العان حالىقارالىق جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ قىزمەتىنە توقتالدى, سونداي-اق ەنەرگيانىڭ تازا كوزدەرىن قارجىلاندىرۋ ىسىندە «جاسىل» قارجى ماڭىزدى ءرول اتقارۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى. – «جاسىل» وبليگاتسيالار نارىعى سوڭعى جىلدارى شارىقتاپ, 70 ميلليارد دوللارعا دەيىن جەتتى. بۇل وسىدان ءۇش جىل بۇرىنعى كورسەتكىشكە قاراعاندا 6 ەسە كوپ. اتالعان باعالى قاعازدار جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا ءۇشىن زور سينەرگەتيكالىق ناتيجە بەرە الادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ بالامالى ەنەرگەتيكا مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءىسى يادرولىق اسكەري باعدارلامالاردان باس تارتۋمەن بايلانىستى بولۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – قازاقستان «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىندە زاماننىڭ ەڭ كۇردەلى پروبلەمالارىن شەشۋ جولدارىنا قاتىستى ءوز كوزقاراسىن ۇسىندى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العان كۇننەن باستاپ يادروسىز بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋ جوسپارىن ىلگەرىلەتىپ كەلەدى. ءبىز اتوم قارۋىنىڭ قۋاتتىلىعى جونىنەن الەمدەگى ءتورتىنشى ارسەنالدان باس تارتتىق, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بەيبىت اتومدى قولدانۋدىڭ جاقتاۋشىسى ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, 2015 جىلى ماگاتە ءبىزدىڭ ەل اۋماعىندا تومەن بايىتىلعان يادرولىق وتىن بانكىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن ەسكە سالدى. – بانك بەيبىت اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىرعان مەملەكەتتەرگە ارنالعان. بۇگىندە ۋرانعا بالاما رەتىندە ءتوريدى قولدانۋ جايى قىزۋ زەرتتەلۋدە. وسىعان بايلانىستى اتوم سالاسىنىڭ تيىمدىلىگى ايتارلىقتاي ارتا ءتۇسۋى مۇمكىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. بۇدان بولەك, قازاقستان پرەزيدەنتى بيىل ەلىمىزدىڭ استاناسى «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزەتىنىن, كورمە اياقتالعان سوڭ ونىڭ ينفراقۇرىلىمى بازاسىندا جاڭا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ورنالاساتىن اتاپ ءوتتى. – ءبىز دۋباي قارجى ورتالىعىمەن كەلىسسوز جۇرگىزدىك. ولاردىڭ تاجىريبەسىن قازاقستاندا قولدانۋ جونىندە ۋاعدالاستىق, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىندا سويلەگەن سوزىندە «ەكسپو-2017» كورمەسىنىڭ بازاسىندا بۇۇ-نىڭ قولداۋىمەن جاسىل تەحنولوگيالاردى جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق قۇرۋدى ۇسىنعانىن ايتتى. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەن جاسىل تەحنولوگيالاردى دامىتۋ جونىندەگى ورتالىقتىڭ بىرلەسكەن قىزمەتى ايماقتاعى «جاسىل» وبليگاتسيالار مەن يسلام قارجى سالاسىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرۋگە ءتيىس. قازاقستان پرەزيدەنتى تازا ەنەرگەتيكانى دامىتۋ سالاسىنداعى باستامالار ىنتىماقتاستىق ءۇشىن بەرىك نەگىز بولا الاتىنىن اتاپ ءوتتى. – سامميت مەملەكەتتەر مەن بيزنەستىڭ وسى سالاداعى ءوزارا ارەكەتتەستىگىنىڭ جاڭا فورمالارىن باستاپ بەرۋى قاجەت, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ تالقىلانعان ماسەلەلەر بويىنشا پايدالى پىكىرتالاس ءوتىپ, ۇتىمدى ۇسىنىستار ايتىلۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى, سونداي-اق بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ قۇرىلۋىنىڭ 45 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى.