قوسىلۋدان قول ۇزارسا جاقسى عوي...

سەمەي قالاسىنداعى ناركولوگيالىق ديسپانسەر ديرەكتورى پاۆەل ءبرىجاحيننىڭ ايتۋىنشا, ناركولوگيالىق قىزمەتتىڭ ءوز ەرەكشەلىكتەرى بار. ونى پسيحياتريالىق ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ ءبولىمى ەتىپ وڭتايلاندىرۋ – مەديتسينا سالاسىنداعى ۇلكەن ولقىلىق. – ناركولوگيالىق جۇمىس­تى سانمەن ەمەس, ساپامەن ءول­شەي­دى, – دەيدى ديرەكتور پاۆەل برىجاحين. – بۇل سىرقاتقا ۇشى­را­عاندار ءبىر جەتى اۋىرىپ, ەم العان سوڭ جازىلىپ كەتەتىندەر ساناتىنان ەمەس. پسي­حياتريالىق جانە نار­كو­لو­گيالىق قىزمەتتى قوسۋ قارجى ۇنەم­دەۋ دەپ تۇسىندىرەدى دە, كەرىسىنشە, بىزگە وتباسىلىق ءدارى­گەرلىك امبۋلاتوريالار­دان ون كابينەت اشۋدى ۇسىنادى. وعان دا ءبارىبىر قاراجات كەتەدى عوي. وتباسىلىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردا اشىلعان كابينەتتەرگە ەسىرتكى دەرتىمەن اۋىراتىندار ءوز ەركىمەن قا­بىل­داۋعا كەلەدى دەيسىز بە؟ كەل­مەيدى. ويتكەنى, ولار قالانىڭ ورتالىعىندا ورنا­لاسقان نار­­كولوگيالىق ديسپانسەرگە كوپ­ت­ىڭ كوزىنە تۇسپەي, جاسىرىن ءارى ەرىكتى تۇردە كەلۋگە ۇيرەنگەن. ءبىزدى الماتىمەن سا­لىستىرۋعا بولمايدى, ولاردا ناركولوگيالىق قىزمەت مە­كە­­مەسىنە جەتۋ قيىن شىعار, ۇلكەن قالا. ال سەمەيدە كەز كەلگەن شەتكى اۋداننان اۆتوبۋسپەن ءبىزدىڭ مەكەمەگە كەلۋگە بولادى. ماسەلەن, پاۆلوداردا وتباسىلىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردا قاناتقاقتى جوبا رەتىندە ناشاقورلىق دەرتىنە ۇشىراعانداردى قابىلداۋ ءۇشىن قابينەت اشىپ قويدى. پاۆلودار دا سەمەيمەن شامالاس قالا عوي. كۇنىنە ءبىر-ەكى اۋرۋ عانا كەلەدى ەكەن. سونىمەن ءبىتتى. جارتى جىل بولدى دارىگەرلەرى جۇمىسسىز وتىر. «بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىندە وتباسىلىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريالارعا ەسىرتكىمەن اۋىراتىندار قاپ­تاپ كەلەدى عوي», دەيدى. ءبى­راق, ول, كەشىرىڭىز, بالتىق جاعا­لاۋى, ال ءبىز – قازاقستان. «مەن ناشاقورمىن» دەپ كىم اشىق ايتىپ كەلەدى, ءبىز باتىس ەلدەرى ەمەسپىز عوي, ءبىزدىڭ مەنتاليتەت باسقا ەكەندىگىن 40 جىل بويعى تاجىريبەمنەن بايقاپ, كورىپ كەلە جاتىرمىن. ايتا كەتۋ كەرەك, سەمەيدەگى ناركولوگيالىق ديسپانسەر 36 جىل بويى ەسىرتكى مەن الكوگولگە, تەمەكىگە تاۋەلدىلەردى ەمدەپ كەلەدى. بىلتىر ەلىمىز بويىنشا «سالا ۇزدىگى-2016» بايقاۋىندا باس بايگەنى ەنشىلەدى. ەسىرتكى مەن ماسكۇنەمدىكتەن ارىلۋعا نيەتتەنگەندەرگە كەيدە توسەك تە جەتپەي قالادى ەكەن. پاۆەل ءبرىجاحيننىڭ ايتۋىنشا, سەمەيدەگى ديسپانسەردە ناشاقورلىقتان ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن 70 ورىن بار, وتكەن جىل­دىڭ شىلدە ايىنان باستاپ قو­سىمشا تاعى 10 توسەك قويعان. ءىشىم­دىكتەن ماجبۇرلەپ ەمدەۋگە ارنالعان 90 توسەك بار. – بىراق, وسى ورىنعا كوشەدە قاڭعىپ جۇرگەن, مەكەن-تۇراعى جوقتاردى اكەپ تىقپالايدى, ونسىز دا وزىمىزگە ورىن جەتپەي جاتسا. ماجبۇرلەپ ەمدەۋگە ارنالعان توسەكتەردەن بولەك, ءوز ەركىمەن اۋىر دەرتىنەن ارىلامىن دەپ كەلگەندەرگە ارنالعان 60 توسەك جانە كۇندىزگى بولىمگە ارنالعان 50 توسەك بار. بۇل جەردە جىل سايىن 1500-2000 ادام ەمدەلەدى, ورىن دا كەرەك قوسىمشا, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامىزدى دا نىعايتۋىمىز كەرەك, – دەيدى ديسپانسەر ديرەكتورى. «ناركوديسپانسەر جابىلادى» دەگەندى ەستىپ, ەسەپتەگى تىركەلىمدە تۇرعان اۋرۋلاردىڭ تۋىستارى مەن اتا-انالارى قاتتى ابىرجىپ قالىپتى. قالا تۇرعىنى بەكەن تۇراپ­باەۆ تەمەكىگە تاۋەل­دى­­­لىك­تەن ارىلۋ ءۇشىن وسى ديس­­پان­­سەرگە كەلگەن. ول ءبىر ۋكول­­مەن عانا تەمەكىگە دەگەن اۋەستىكتى قويدىراتىن فران­تسۋزدىق ءتاسىلدى ەستىپ, سو­عان جۇگىنەدى. ناتيجەسىندە, تە­مەكى تار­تۋدى مۇلدە قويعان. نار­كو­ديسپانسەردىڭ ديرەكتورى پا­ۆەل ءبرىجاحيننىڭ ايتۋىنشا, وسى فرانتسۋزدىق ءتاسىلدى مەڭ­گەرۋ ءۇشىن الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن, كورشى رەسەيدەن كوپ­تەگەن عالىم-دارىگەرلەر كەلگەن. سەمەيدەگى ناركولوگيالىق ديسپانسەر تەمەكىگە تاۋەل­دى­لىكتەن ەمدەۋدە وزىق ءتاجى­ري­بەگە يە. ولاردىڭ ەمدەۋ ءادىس­تەرىن قازاقستاندىق ناركولوگ­تار تولىق مەڭگەردى. ەندى قىر­عىزستان, وزبەكستان, رەسەي ەلدە­رىمەن قاتار, گەرمانيادان كە­لىپ تاجىريبە ۇيرەنىپ جات­قان­دار بار. – قازىر تەمەكى, ءسپيرتتى ءىشىم­دىك پەن ەسىرتكىگە تاۋەل­دى­لىك كورسەتكىشتەرى ءالى كۇن­گە جو­عارى كۇيىندە قالىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە جاڭا سين­تە­تي­كا­لىق ەسىرتكىلەردىڭ پاي­دا بو­لۋ­ىنا بايلانىستى نار­كو­لوگيالىق قىزمەتتىڭ جۇمى­سىن وڭ­تاي­لاندىرعاننان گورى جە­­تىل­دى­رۋ قاجەت, – دەيدى ديسپانسەر دارىگەرلەرى. وسى مەكەمەدە ليۋبوۆ ترۋبوچەۆاعا جولىعىپ قالدىق. با­لاسى ىشكىلىككە سالىنىپ, ەم­دەتۋ ءۇشىن ناركوديسپانسەر دارىگەرلەرىنە جۇگىنگەن. ولار­دىڭ جۇمىسىنا ءدان ريزا­شىلىعىن بىلدىرگەن ترۋبوچەۆا وڭتايلاندىرۋعا بايلانىستى دا ويىن ايتىپ قالدى. – ناركولوگيالىق ديس­پان­سەردى قىسقارتىپ, نەگە پسي­حي­اتريالىق ەمدەۋ مەكەمەسىنە قاراتۋ كەرەك؟ كەرىسىنشە, بۇل ديسپانسەردىڭ جۇمىسىن كەڭەيتۋ كەرەك, – دەيدى ترۋبوچەۆا. – ەسىرتكىگە تاۋەلدىلەر دە وسى قوعامنىڭ مۇشەسى. ولارعا قول­دان كەلەر كومەگىمىزدى جا­ساۋ­عا ءتيىس­تىمىز. ال, تۇراقتى مە­كەنجايى جوق ادامداردى ءبىزدىڭ مەكەمەگە اكەلىپ تىق­پالاي بەرگەنشە, ارنايى ورىن اشىپ, ولاردى ەڭبەك ەتۋگە جۇ­مىل­دىرۋ كەرەك. بۇل تۋرالى ايتىپ كەلە جاتقانىما ون جىلداي بولدى, – دەيدى پاۆەل برى­جاحين بولسا. – ءبىزدىڭ ناركو­ديسپانسەردە ەمدەلۋگە 30-40 ادام كەزەكتە تۇر. ولار – ەسىرتكى مەن ىشىمدىككە, تەمەكىگە تاۋەلدى ادام­دار. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وسىن­داي ناۋقاستاردى ەمدەۋ. ال تۇراقتى مەكەنجايى جوق­تاردىڭ ماسەلەسىمەن ءبىز ەمەس, باسقا مەكەمە اينالىسۋى ءتيىس. پسيحياتريالىق جانە نار­كو­­­لوگيالىق قىزمەتتەردى بىرىك­تى­رۋگە قاتىستى جۇرتشى­لىق پىكىرى مىنە, وسىنداي. راۋشان نۇعمانبەكوۆا, جۋرناليست  سەمەي