بۇگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ مۋزەي عيماراتىندا باكۋدەگى 1990 جىلعى 20 قاڭتارداعى قايعىلى وقيعالارعا ارنالعان «قارالى قاڭتار» - تاۋەلسىزدىككە اپارار جول» اتتى فوتوسۋرەتتەر كورمەسىنىڭ اشىلۋى ءوتتى. كورمە مۋزەيدىڭ «مادەنيەت ارقىلى ۇنقاتىسۋ» حالىقارالىق جوباسىنىڭ اياسىندا قازاقستانداعى ازەربايجان ەلشىلىگىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىلدى.
ازەربايجاندا جىل سايىن 20 قاڭتار قارالى كۇن رەتىندە اتالىپ وتىلەدى. وسىدان 27 جىل بۇرىن 1990 جىلى 19-نان 20-نا قاراعان تۇنىندە كسرو باسشىلىعىنىڭ نۇسقاۋى بويىنشا باكۋگە اسكەرلەر ەنگىزىلدى جانە قاراپايىم حالىققا وق جاۋدىردى. باكۋگە اسكەر كىرگىزەر الدىندا ارمەنيانىڭ ازەربايجانعا قارسى اشىق قارۋلى اگرەسسياسىنا, ازەربايجان جەرىندە ياعني تاۋلى-قاراباح اۆتونوميالى وبلىسىندا زاڭسىز ارميان قارۋلى قۇرامالاردىڭ جۇگەنسىزدىگىنە بايلانىستى رەسپۋبليكالىق جانە ورتالىق كەڭەس باسشىلىعىنىڭ ارەكەتسىزدىگىنە نارازىلىق شەرۋلەر ءوتتى.
19 قاڭتاردا كەشكە كسرو مقك «الفا» ارنايى بولىمشەسى ازەربايجان تەلەارنالارىنىڭ ەنەرگەتيكالىق بلوگىن جارىپ جىبەرىپ, سودان سوڭ حالىق ماڭىزدى اقپارات الۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلدى. تۇرعىندار توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋى جونىندە تەك تاڭەرتەڭ 20 قاڭتاردا قالانى كەڭەس اسكەرى بولىمدەر باسىپ الىپ, اسكەري تىكۇشاقتاردان لاقتىرعان پاراقشالارىنان حاباردار بولدى. ناتيجەسىندە, 134 بەيبىت تۇرعىن قازا تاپتى, 700-دەن استام ادام جاراقات الدى. اسكەر ەنگىزگەننەن كەيىن وپپوزيتسيانىڭ بەلسەندى مۇشەلەرىنە قاتىستى قۋعىن باستالدى. الايدا, بۇعان قاراماستان, 22 قاڭتار كۇنى اسكەري قۇرباندارمەن قوشتاسۋعا شامامەن 1 ميلليون ادام قاتىستى. قازا تاپقانداردىڭ دەنەلەرى سول كۇننەن باستاپ باتىرلار اللەياسى رەتىندە بەلگىلى بولعان تاۋلى ساياباعىنا جاياۋ جەتكىزىلدى.
"بۇل وقيعالار ازەربايجان تاريحىنا «قارالى قاڭتار» بولىپ ەندى. سول قاندى وقيعالاردىڭ بولعانىنا كوپ جىل وتسە دە, ازەربايجان حالقى جانتۇرشىگەرلىك سول ءبىر ءتۇندى ءاردايىم ەسكە الادى. وسىلايشا 20 قاڭتار جالپىحالىقتىق ازا تۇتۋ كۇنى رەتىندە كۇنتىزبەدە ماڭگىلىككە قالدى», دەدى ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى راشاد ماممادوۆ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ازەربايجان ەلشىلىگى «قارالى قاڭتاردىڭ» كەزەكتى جىلدىعىنا بايلانىستى 1990 جىلى 20 قاڭتارداعى زارداپتارىنىڭ قوعامدىق فوتويلليۋستراتسيالارىن ۇسىندى. وندا قارۋسىز حالىققا قارسى اسكەر كۇشىن پايدالانعان ءساتتىڭ قايعىلى جاعدايى بەينەلەنگەن.
سونىمەن قاتار, بۇل سۋرەتتەر - كوپتەگەن قۇربانداردىڭ قۇنىمەن ار-نامىس پەن قادىر-قاسيەت, بوستاندىق پەن وتان ۇعىمدارى جاي عانا ءسوز ەمەس, ازەربايجان حالقى رۋحىنىڭ جاندى كۋاسى ەكەندىگىن دالەلدەيدى دەسەك بولادى. قاڭتارداعى قايعىلى وقيعا كسرو-نىڭ ىدىراۋىنا اسەر ەتىپ, ناتيجەسىندە ازەربايجان مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكىزۋدى قايتىمسىز ەتتى. اتالمىش كورمە 20 قاڭتارعا دەيىن جالعاسادى.
راۋان قايدار, «ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ
