قوستانايعا جۇمىس ساپارىمەن تابان تىرەگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الدىمەن وبلىسپەن اتتاس اۋدانداعى «وتەۋلين» شارۋا قوجالىعىنىڭ ەگىس القابىنا بەت بۇردى. قازىر قىردا ەڭبەكتىڭ قىزعان كەزى. نۇركەلگەن وتەۋلين باسقاراتىن شارۋاشىلىق بيىل 5 مىڭ گەكتارعا بيداي, 500 گەكتارعا زىعىر, 500 گەكتارعا ارپا ەكتى. 500 گەكتاردى پارعا قالدىردى. بيدايعا تامىز ايىنىڭ تۋرا ورتاسىنان وراق سالعان شارۋاشىلىق ەندى 5-6 كۇندە ناۋقاندى اياقتاعالى وتىر.
قىردا قىزۋ ەڭبەك
سىرى كەتپەگەن جاپ-جاڭا 6 كومباين القاپتى ۇستاراداي سىپىرىپ كەلەدى. بيىل كەۋسەن جامان ەمەس. نۇركەلگەن ءابدىراش ۇلىنىڭ ناۋقان اياعىندا بيداي گەكتارىنا 18 تسەنتنەردەن اينالىپ قالادى دەگەن ەسەبى بار, ديقاننىڭ كوڭىلى توق. قازىر تەحنيكاسىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى بار شارۋاشىلىقتار كۇزدىڭ قىڭىر مىنەزىنەن قورقا قويمايدى. وزىق تەحنيكالار ءونىمدى جۇمىس ىستەيدى. «وتەۋلين» شارۋا قوجالىعى دا سولاردىڭ قاتارىنا ىلەسىپ قالدى. قوجالىق باسشىسى سوڭعى جىلدارى تاپقان تابىسىن تەحنيكا جاڭالاۋعا جۇمساپ وتىردى. القاپتاعى التى كومبايندى ليزينگپەن الىپ, تولىق ءتولەپ شىقتى.
مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن ءوندىرۋمەن جانە وتكىزۋمەن اينالىساتىن اگرارلىق كاسىپورىن قىزمەتىمەن, سونداي-اق ەگىن القابىنىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستى. قازاقستان پرەزيدەنتىنە قوستاناي وبلىسىنداعى استىق جيناۋ ناۋقانى مەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جونىندە باياندالدى.
قازاقستانداعى ءار ءتورتىنشى توننا استىقتى قوستاناي وبلىسى وندىرەدى. القاپ باسىندا ديقاندارمەن كەزدەسكەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اۋىل شارۋاشىلىعىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. مەملەكەت اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولداۋ كورسەتۋىن جالعاستىرا بەرەدى. وسى سالانى عىلىمنىڭ قازىرگى زامانعى جەتىستىكتەرىن ەسكەرىپ, وزىق شەتەلدىك تاجىريبەنى زەردەلەي وتىرىپ جەتىلدىرۋ قاجەت. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپالىق تۇرعىدان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
القاپ باسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆقا بيداي سورتتارىنىڭ كورمەسى كورسەتىلدى. وندا بيدايدىڭ وبلىس وڭىرىندە ءوسىرىلەتىن 19 سورتىنىڭ ۇلگىسى قويىلدى. ال اگرارلىق سالا ەڭبەككەرلەرى قازاقستان پرەزيدەنتىنە وڭىرگە جان-جاقتى قولداۋى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جۇرگىزىپ وتىرعان ءتيىمدى ساياساتى ءۇشىن العىستارىن ءبىلدىردى.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جينالعاندارعا جەمىستى جۇمىس پەن زور تابىس تىلەدى.
«بايان سۇلۋدىڭ» بال تاتىعان تاتتىلەرى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قوستانايعا ساپارى «بايان سۇلۋ» اكتسيونەرلىك قوعامىندا جالعاستى. «بايان سۇلۋ» ەسكىدەن قالعان كونديتەر فابريكاسى بولعانىمەن, تاۋەلسىزدىك جىلدارى مۇنىڭ تەك اتى عانا ەمەس, زاتى دا وزگەرىپ, ەلىمىزدەگى ءىرى وڭدەۋ كاسىپورنىنا اينالدى. مۇندا تاياۋ كۇندەرى پەچەنەنىڭ بىرنەشە ءتۇرىن وندىرەتىن بيسكۆيت تسەحى اشىلاتىن بولادى. وعان يتاليادان وزىق ۇلگىدەگى جابدىقتار الىنىپ, ونىڭ قۇراستىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. تسەح ەلىمىزدەگى تاماق ونەركاسىبىن يندۋستريالاندىرۋ سالاسىنداعى ەڭ ءىرى نىسان بولىپ سانالادى. بۇل ءۇشىن قازاقستان دامۋ بانكىنەن 20 ميلليون دوللار جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىندى.
تسەحتا جىلىنا 9500 توننا ءونىم وندىرىلەتىن بولادى, 45 ادامعا جۇمىس ورنى ۇسىنىلادى. مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن ينۆەستيتسيالار تارتۋدىڭ ارقاسىندا «بايان سۇلۋ» كونديتەر فابريكاسى جىلىنا 65 مىڭ توننا 250 ءتۇرلى كونديتەر بۇيىمدارىن ءوندىرەدى. ونىڭ 30 پايىزىنان استامى ەكسپورتقا شىعارىلادى. جالپى, كاسىپورىندى وسى دەڭگەيگە كوتەرگەن ينۆەستيتسيا كولەمى 3,6 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. قازىر ەلىمىزدە ءونىمنىڭ ساپاسى مەن الۋان تۇرلىلىگى جانە ءوندىرىستىڭ قۋاتتىلىعى جونىنەن «بايان سۇلۋدىڭ» الدىن ورايتىن كاسىپورىن جوقتىڭ قاسى.
شىعارىلعان كولىك يەسىن تابادى
«اگروماشحولدينگ» زاۋىتى سوڭعى التى جىلدىڭ ىشىندە 4000 ماشينا قۇراستىرىپ شىعاردى, سونىڭ بارلىعى دا ساتىلىپ, يەسىن تاپتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «اگروماشحولدينگ» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى دين كيمنەن شەتەلدىك تەحنيكالار مەن جەرگىلىكتى زاۋىت قۇراستىرعان ماشينالاردىڭ ايىرماشىلىعىن سۇرادى. «شەتەلدىك ماشينالار ءبىزدىڭ قۇراستىرىپ شىعارعان ماشينالارعا قاراعاندا 3 ەسە قىمبات جانە ولاردىڭ تەحنيكالىق شاماسى 10-15 پايىزعا تومەن», دەپ جاۋاپ بەردى دين كيم. زاۋىت قۇراستىرعان ماشينالار ءۇشىن قۋاتتى سەرۆيس جەلىسىن قۇرۋدىڭ ارقاسىندا ىشكى نارىقتىڭ 40 پايىزىن قامتىپ وتىر. الداعى جىلى بۇل كورسەتكىشتى 50 پايىزعا جەتكىزۋ مەجەلەنگەن. سونىمەن قاتار, «اگروماشحولدينگ» زاۋىتىنىڭ ماشينا قۇراستىرۋ ۇدەرىسىندە قازاقستاندىق ۇلەس 50 پايىزدى قۇرايدى.
كورمەدە ەلباسى جۇمىرتقا ءوندىرەتىن جانە ەت وڭدەيتىن كاسىپورىندار جانىنا توقتادى. قايرات مايشەۆ باسقاراتىن «جاس قانات-2006» قۇس فابريكاسىنا وتكەن جىلدارى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. سونىڭ ارقاسىندا جىلىنا 220 ميلليون جۇمىرتقا وندىرەدى, 229 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. كەلەسى جىلدان باستاپ قۇس ەتىن وندىرەتىن وڭدەۋ جەلىسى ىسكە قوسىلادى. ال المات تۇرسىنوۆ وبلىستا ەت ءوندىرىسىن زاماناۋي دامىتۋعا ىزدەنىپ جۇرگەن كاسىپكەر. ول قۇرعان «قاراسۋ-ەت» ەت كومبيناتى ەت ونىمدەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن وندىرەدى, رەسەيگە شىعارادى. «قاراسۋ-ەت» وندىرگەن ەت ونىمدەرى قوستانايداعى جانە تاعى باسقا قالالارداعى ەڭ ۇزدىك مەيمانحانالاردى قامتاماسىز ەتەدى. ەلباسى, سونىمەن قاتار, كورمەدە وسىمدىك مايىن, تەز پىسەتىن كەسپە, ءسۇت ءونىمدەرىن, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن, كوكونىس وندىرەتىن كاسىپورىندار ونىمدەرىن نازارىنان تىس قالدىرماي, كاسىپكەرلەرمەن پىكىرلەسۋگە ۋاقىت تاپتى. ونىمدەر ساپالىلىعىمەن, نارىقتا ءوز ورنىن تابۋىمەن ءتانتى ەتتى.
مۇنان كەيىن ەلباسى «سارىارقااۆتوپروم» زاۋىتى كورسەتكەن ەلەكتروموبيل ماشينالارىن ارالادى. نەگىزى بۇل كاسىپورىن وتانداستاردىڭ ماشيناعا دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. زاۋىت اۆتوبۋستاردىڭ, جۇك جانە جەڭىل جۇردەك ماشينالاردىڭ بىرنەشە ءتۇرىن شىعارادى. ەكسپورتقا شىعارىلاتىن قازاقستاندا جاسالعان ءتورت ءتۇرلى ماشينانىڭ ۇشەۋى قوستانايلىق «سارىارقااۆتوپروم» زاۋىتىنا تيەسىلى ەكەنىن ايتتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەن AllurGroup ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى اندرەي لاۆرەنتەۆ. سوڭعى ۋاقىتتا زاۋىت ەلەكتروموبيلدەردى ساپقا قويا باستادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەلەكتروموبيلدىڭ بىرەۋىنىڭ رۋلىنە ءوزى وتىرىپ, جۇرگىزىپ كوردى. ەكسپو-2017 كورمەسى قارساڭىندا استانا قالاسىندا ەلەكتروموبيلدەردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قۋاتتايتىن 100 ستانسا سالۋ جوباسى قارالىپ جاتقانىن دا جەتكىزدى زاۋىت وكىلى.
تۇيىندەر تارقاتىلعاندا سالا داميدى
ەلباسىنىڭ قوستاناي وبلىسىنا ساپارىن ە.ومىرزاقوۆ اتىنداعى فيلارمونيانىڭ كۇمبەزدى زالىندا جۇرتشىلىق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ تۇيىندەدى. وندا وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ وبلىس وڭىرىندەگى جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردان حاباردار ەتتى. قۇنارلى, قۋاتتى قوستاناي وڭىرىندە 1991 جىلى 10 ميلليون تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلگەن ەكەن, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 443 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. وسىنىڭ ءوزى-اق قوستاناي ءوڭىرىنىڭ قۋاتىنا كۋا بولسا كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى جينالعان قاۋىمدى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, رەسپۋبليكانىڭ ەلەۋلى جەتىستىكتەرىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىزدىڭ بارلىق جەتىستىگىمىز مىقتى ىرگەتاسقا – ەل ىشىندەگى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىققا نەگىزدەلگەن. ۇلتتىق بىرلىك پەن كەلىسىم – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستى جەتىستىگى. ساياساتتا, ەكونوميكادا, قوعامدا, مادەنيەتتە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر بولدى. مەملەكەتىمىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلى ايتارلىقتاي ارتتى. اتاپ ايتقاندا, سىندارلى سىرتقى ساياساتىمىز جانە الەمدىك انتييادرولىق قوزعالىستاعى بارشا جۇرت مويىنداعان كوشباسشىلىعىمىز قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس ءمۇشەلىگىنە قابىلدانۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەلىمىز شيرەك عاسىردا الەم جۇرتشىلىعىنا تانىلىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني الەۋەتىمىزدىڭ ارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەن اۋقىمدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەنىنە توقتالدى. كەلەر جىلى قازاقستان ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن تمد اۋماعىندا ءبىرىنشى بولىپ وتكىزگەلى وتىر. بۇل ءىس-شاراعا 100-دەن استام ەل جانە كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمدار قاتىسادى. قازاقستاننىڭ ءاربىر ءوڭىرى وسى تاريحي وقيعانى تابىستى وتكىزۋگە قوماقتى ۇلەسىن قوسۋى كەرەك, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
اڭگىمە بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قوستاناي جەرى قازاقستاننىڭ نەگىزگى استىقتى ايماعىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ايتتى. دامىعان تاۋ-كەن جانە ماشينا جاساۋ سەكتورلارى بار ءىرى اگرارلىق-ونەركاسىپ كەشەنى وسى ءوڭىر ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكا ءۇشىن دە مىقتى ەكونوميكالىق بازا بولىپ سانالادى. قوستاناي – اۋىل شارۋاشىلىعى دامىعان باستى وڭىرلەردىڭ ءبىرى, بۇل ءوڭىر ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە قوماقتى ۇلەس قوسۋدا. وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 25 جىل ىشىندە 295 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ءوستى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى سونداي-اق ءوڭىردىڭ رەسۋرستىق الەۋەتىنە جانە دامىعان ونەركاسىبىنە نازار اۋداردى. مۇندا اسبەست قورىنىڭ 100%-ى, رەسپۋبليكاداعى اليۋميني شيكىزاتىنىڭ 98%-دان استامى جانە تەمىر رۋداسىنىڭ 93%-ى شوعىرلانعان. يندۋستريالاندىرۋ جىلدارىندا وبلىستا 121 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان 82 جوبا ىسكە قوسىلدى. وسىعان وراي 5 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. يندۋستريالاندىرۋ اۆتوموبيل قۇرىلىسى مەن مەتاللۋرگيا سياقتى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ جاڭا سەكتورلارىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك تۋدىردى. 2010 جىلدان بەرى 29 مىڭعا جۋىق جەڭىل اۆتوكولىك قۇراستىرىلدى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەلباسىنا قوستانايلىقتار دا جىلى ءسوزىن, اقجارما تىلەكتەرىن ايتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ بولاشاعى تەك بىرلىكتە ەكەنىن اتاپ كورسەتە كەلىپ, قوستانايلىقتارعا دەنساۋلىق, باقىت تىلەپ, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى
