سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت ەل دامۋىنىڭ بەرىك ىرگەتاسى قالانىپ, اتا زاڭىمىز قابىلدانعانىن, جاڭا زاڭنامالىق جۇيە قالىپتاسقانىن دا ۇنەمى ەسكە الىپ وتىرادى. قازاقستاننىڭ ازيا مەن ەۋروپانىڭ تۇيىسكەن جەرىندە ورنالاسقان گەوساياسي جاعدايى كۇردەلى ەكەندىگىنە قاراماستان, پرەزيدەنت ەلىن الەمدە بەدەلى بار ءىرى ايماقتىق مەملەكەت رەتىندە تانىتتى. ەلباسىنىڭ قايراتكەرلىك ەڭبەك جولى دا ەرەسەن, مۇنى حالقى ءبىلۋى ءتيىس جانە وسكەلەڭ ۇرپاق, جاستار ونەگە العانى ءجون. ويتكەنى, بۇل – تاريح. تاريحي قۇجاتتاردى ساقتايتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ اشىلۋى ەلباسىمىزدىڭ تاريحىمىزعا بەي-جاي قارامايتىندىعىنىڭ بەلگىسى. ال كىتاپحاناداعى جەكە مۇراعاتتىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى قوردى قۇندى قۇجاتتارمەن تولىقتىرىپ وتىرۋ بولىپ تابىلادى.
بيىل سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 25 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ كىتاپحاناسىنىڭ ارحيۆ قورىن قۇندى جادىگەرلەرمەن تولىقتىرۋ ماقساتىندا اتالعان كىتاپحانا باسشىسى, بەلگىلى مەملەكەت قايراتكەرى ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ باستاماسىمەن ارنايى ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىلدى. وسىلايشا كىتاپحاناداعى ارحيۆ سەكتورىنىڭ جەتەكشىسى جانگەلدى بيمولدين مەن اعا ساراپشى مامان ارايلىم ءجۇنىسوۆا سەمەي وڭىرىنە جۇمىس ساپارىمەن كەلدى. – ەلباسىنىڭ جەكە مۇراعاتىندا ول كىسىنىڭ ومىرباياندىق, شىعارماشىلىق ەڭبەكتەرى, ءتۇرلى قۇجاتتارى تۋرالى دەرەكتەر بار, – دەدى جانگەلدى بەرجان ۇلى. – ءبىز ۇيىمداستىرىپ, ەل نازارىنا ۇسىنىپ جۇرگەن كورمەلەردى تاماشالاۋعا كەلگەن حالىق ەلباسىنىڭ كۇندەلىكتەرىن, وقىعان كىتاپتارى مەن قولجازبالارىن, كونسپەكتىلەرى مەن عىلىمي باياندامالارىن جانە سويلەگەن سوزدەرىنىڭ قولجازبالارىن كورىپ, جوعارى باعا بەرىپ جاتادى. سونداي-اق, قىزمەت جولى مەن ءومىرىنىڭ ءار كەزەڭدەرىن قامتيتىن ماڭىزدى دۇنيەلەر, مەكتەپتەگى وقۋ-ۇلگەرىم تابەلى, ءتىپتى دەپۋتاتتىق بيلەتتەرى, تۋعان جەرى تۋرالى دەرەكتەر دە قامتىلعان. ەلباسىمىزدىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارى, جارلىقتارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق قۇجاتتارى, ءار جىل سايىنعى قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىنە جاساعان جۇمىس ساپارلارى, كەزدەسۋلەر, جيىندار جانە تاعى باسقالارى ارقىلى دا ءبىزدىڭ قور ۇنەمى تولىقتىرىلىپ وتىرادى. ال وسىندا كەلگەن بەتتە جۇمىسىمىزدى بىردەن وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنان باستادىق.
مۇراجاي ديرەكتورى بەكەن تەمىروۆ ساپارىمىزدىڭ ماڭىزدىلىعىن جەتە ۇعىنىپ, بىزگە كوپتەگەن تاريحي دەرەكتەر ۇسىندى. سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى ەرماك ءسالىموۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, قالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن دە تانىستىق. جانە بۇدان سوڭ, قالاداعى «قازىرگى زامان تاريحىن قۇجاتتاندىرۋ ورتالىعى» مەكەمەسىندە جۇمىس ىستەدىك. مەكەمە ديرەكتورى, تاجىريبەلى مۇراعاتتانۋشى گۇلنار قاسىموۆا دا ءبىزدىڭ الىستان ات ارىتىپ كەلگەن ساپارىمىزدىڭ ماقساتىن بىردەن ءتۇسىنىپ, كوپتەگەن ماڭىزدى مالىمەتتەردى قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا جيناپ الۋىمىزعا مۇمكىندىك جاسادى. سەمەي پوليگونىنا بايلانىستى ءتۇرلى قۇجاتتار, ەلباسىنىڭ وسىدان 25 جىل بۇرىن سويلەگەن سوزدەرى, مىنە, بارلىعى وسى جەردەن تابىلدى. وسى تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا تۆك-6 تەلەارناسىنىڭ باس رەداكتورى دۇيسەنبەك جاقسىباەۆ «سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا – 25 جىل» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىپ, وندا اباي اۋدانىنداعى سارجال اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى پوليگوننىڭ زارداپتارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. شەجىرەشى-ەتنوگراف, جازۋشى مولدابەك جانبولات ۇلى ەكولوگيالىق اپاتقا ۇشىراعان ەل مەن جەر تاعدىرى تۋرالى ايتا كەلە بىلاي دەدى: «كەزىندە ءبىزدىڭ اباي جەرىندە 18 بۇلاق بولعان ەدى, جارىلىستار سالدارىنان سولاردىڭ ءبىرى دە قالمادى. سەمەي قالاسى كەزىندە قازاقستانداعى ەڭ كوركەم, ەڭ جاسىل قالا دەپ تە اتالاتىن, بۇگىندە ولاي بولماي تۇر. سوندىقتان حالىققا, تابيعاتقا, جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا ۇكىمەت تاراپىنان قامقورلىق بولىپ جاتسا قۇبا-قۇپ دەيمىز».
سونداي-اق, اباي كىتاپحاناسىنا كەلىپ, وسىنداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار كولەمىمەن دە تانىسقان مەيماندار اباي بار قازاقتىڭ داناسى, مۇندا دا ەل نازارىنا, شەتەلدىكتەرگە ۇسىناتىن تىڭ دۇنيەلەر بار ەكەن دەگەن وي-پىكىر ءبىلدىردى. جاقىندا عانا وسىندا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 25 جىل تولۋىنا وراي ەلباسى قايراتكەرلىگىن ايشىقتايتىن ۆيرتۋالدى كورمەنىڭ تۇساۋكەسەرى وتكەن ەدى. استانادان كەلگەن ماماندار يادرولىق اجداھانىڭ زاردابىن تارتقانداردان سول قاسىرەتتى جىلداردىڭ اۋىر سالدارى تۋرالى سۇحباتتى بەينەتاسپاعا جازىپ الدى. بۇدان سوڭ استانالىق مۇراعاتشىلار «قازاقستان-سەمەي» تەلەارناسىندا بولىپ, ەلباسى كىتاپحاناسىندا اتقارىلىپ جاتقان تاعىلىمدى شارالار تۋرالى «كوكەيكەستى» باعدارلاماسىندا تىكەلەي ەفيردە اڭگىمە ءوربىتىپ, ەل تاۋەلسىزدىگى جايلى ماڭىزدى ويلارىن ورتاعا سالدى. «قازاقستان-سەمەي» تەلەارناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سايرا نۇسىپباەۆا مۇراعاتشىلارعا ەلباسىنىڭ ءار جىلدارى شىعىس قازاقستان وبلىسىنا, سەمەي قالاسىنا جاساعان جۇمىس ساپارلارى تۋرالى فوتو-بەينە جازبالاردىڭ كوشىرمەلەرىن سىيعا تارتتى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قولعا الىنىپ, حالىق يگىلىگى ءۇشىن سالىنعان راديولوگيالىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا مۇراعاتشىلار قالاداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى نيكولاي يساەۆپەن دە جۇزدەسىپ, قازىرگى تاڭدا پوليگوننان زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا قانداي مەديتسينالىق كومەكتەر كورسەتىلىپ جاتقاندىعى جايلى ءبىراز اقپارات الدى. سونداي-اق, راديولوگيالىق ورتالىق ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تالعات جۇماسەيىت ۇلى رادياتسيادان زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى ساۋىقتىرۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان ەم-شارالارمەن تانىستىردى. قالالىق «سەمەي تاڭى», «ۆەستي سەمەي» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىندا بولىپ, ديرەكتور ر.مولداشەۆامەن جۇزدەسكەن مەيماندار وسى باسىلىمداردا جاريالانعان پوليگون تاقىرىبىنداعى كوپتەگەن تاريحي ماقالالاردىڭ كوشىرمەسىن الدى. كەلەسى كەزەكتە مۇراعاتشىلار ابايدىڭ قورىق مۇراجايىندا بولىپ, وندا «ەلباسى اباي ەلىندە» كورمەسىنە قاتىستى. «اباي قورىق-مۇراجايى بۇگىندە قازاقستان مۋزەيلەرىنىڭ ىشىندە وزىندىك ورنى بار ىرگەلى مادەني وشاقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى», دەدى مۇراجاي ديرەكتورى بولات جۇنىسبەكوۆ. ال مۇراجايدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى الماگۇل الدابەرگەنوۆا ەلباسى ومىرىنە وراي تىڭ دەرەكتەر ۇسىندى. ساپارلار نەگىزىندە مۋزەي قورىنا, اسىرەسە, ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى كەزىندە كوپتەگەن سىيلىقتار كەلىپ ءتۇسىپتى. ولاردىڭ ىشىندەگى پرەزيدەنتتىڭ قولتاڭباسى بار «زەردە» كىتابى تۋرالى دا ايتا كەتسەك, بۇل باسپا ءونىمى ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي گەرمانيانىڭ نيۋرنبەرگ قالاسىندا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جاسالعان بولاتىن. كىتاپقا العاش قولتاڭبا قالدىرعان دا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ. بۇدان كەيىن ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ مۇراعاتشىلارى جازۋشىلار مەدەۋ سارسەكە جانە سەيىتجان تابارىكوۆپەن جۇزدەستى. «مەن – پوليگوننىڭ ءتىرى كۋاگەرىمىن, تۋعان جەرىم – دەگەلەڭ, ابىرالى ءوڭىرى كوز الدىمدا سىناقتاردان, جارىلىستاردان كوز اشپاي, تۇمسا تابيعاتتىڭ بەرەكەسى ابدەن كەتتى. ادام مەن جان-جانۋار ۋلاندى. قانشاما حالىق اۋرۋعا ۇشىرادى. ابىرالى زۇلماتى مەنىڭ ويىمدا ءومىر-باقي ساقتالىپ قالعاندىقتان, مەن «سەمەي قاسىرەتى» دەپ اتالاتىن وسى سوڭعى كىتابىمدى جازدىم دا. بولاشاقتا مۇنداي اپاتتىڭ قايتالانباۋىن تىلەدىم. سول قيىن-قىستاۋ زاماندا پرەزيدەنتتىڭ حالىققا دەگەن جاناشىرلىق سەزىمىن, ادامگەرشىلىگىن ەرەكشە اتاپ وتكەنىمىز ءجون», – دەدى م.سارسەكە. س.تابارىكوۆ تە قازاق جەرىنە قىرىق جىل قارا بۇلت ۇيىرگەن سىناقتاردىڭ ەندى قايتىپ كەلمەۋىن تىلەپ, باتاسىن بەردى. «كاميلا-مۇحتار جۇمباعى» اتتى كىتابىن سىيعا تارتىپ, ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ وسىناۋ تىڭ باستاماسىنا ساتتىلىك تىلەدى. سەمەيدە بىرنەشە كۇن ايالداپ, ودان كەيىن اباي اۋدانىندا ساپارىن جالعاستىرعان جۇمىس توبى ەڭ الدىمەن جيدەبايداعى اباي مەن شاكارىمنىڭ باسىنا تاعزىم ەتتى. سودان كەيىن قاراۋىلداعى اۋداندىق ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ مەڭگەرۋشىسى مالعاجدار جۇنىسجانوۆپەن كەزدەسىپ, كورمەگە قويىلعان كونە ءارى قۇندى دەرەكتەر بارىسىمەن تانىستى. – كوزىمىزگە ەرەكشە ءبىر جىلى ۇشىراعان سۋرەت – ەلباسىنىڭ ءۇش جاسار بالانى كوتەرىپ تۇسكەن فوتوسى, – دەيدى جانگەلدى بيمولدين. – سۇراستىرا كەلە, بۇل جيدەبايداعى اباي مۇراجاي-كەشەنىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اسەت مەدەۋحان ۇلى دەگەن اعامىزدىڭ ۇلى – سەرىك دەگەن بالا ەكەنىن بىلدىك. 1991 جىلى اباي اۋدانىنا كەلگەن ساپارىندا ەلباسى كوتەرىپ تۇرعان سەرىك اسەت ۇلى بۇگىندە ۇلكەن ازامات, اۋداندىق اكىمدىكتە جۇمىس ىستەيدى. مۇنداي تاريحي فوتوسۋرەتتەر بىزگە قاجەت, سەبەبى, ءبىزدىڭ كىتاپحاناعا كەلۋشىلەردىڭ نازارىنا جىل سايىن بىرەگەي جادىگەرلەر, جاڭا بەينەكادرلار مەن سۋرەتتەر ۇسىنىلىپ جاتادى.
سوندىقتان دا ەلباسى ءومىرىنىڭ ءاربىر دەرەگى ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. كەلەسى كەزەكتە جاسى توقساننان اسقان ابىز قاريا, ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان ابايلىق جاۋىنگەرلەردەن كوزى ءتىرى قالعان جالعىز ارداگەر, اق تىلەۋلى باتاگوي اقساقال جاعىپار ءجۇنىسجانوۆ استانادان ات ارىتىپ كەلگەن قوناقتاردى ەرەكشە ىلتيپاتپەن, جىلى شىرايمەن, باۋىرمالدىقپەن قارسى الدى. 1991 جىلى ەل تاۋەلسىزدىگىن العان كەزدە ەلباسىنا العاش باتا بەرگەن حالىق اقىنى, ابايلىق اقساقال شاكىر ابەنوۆ ەدى. شاكىر قارتتىڭ ىزىمەن اق تىلەگىن ايتىپ, 1998 جىلى ەلباسىنا باتا بەرگەن وسى جاعىپار اقساقال. ول كىسى ءوزى جازعان «ەلى ەرلەرىن ۇمىتپايدى» اتتى كىتابىن قولتاڭباسىمەن بەرىپ, كەلگەن قوناقتارعا ءسات-ساپار تىلەدى. اباي اۋدانىنان كەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ كىتاپحاناسى ارحيۆ سەكتورىنىڭ جەتەكشىسى جانگەلدى بيمولدين مەن اعا ساراپشى مامان ارايلىم ءجۇنىسوۆانى كۋرچاتوۆ قالاسىنا «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى سۇلتان كارتوەۆ باستاپ اپاردى. ولاردى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتىڭ (ۇياو) ديرەكتورى, عالىم ەرلان باتىربەكوۆ قارسى الىپ, بۇگىنگى تاڭدا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستىردى: – ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق پرەزيدەنتتىڭ قاۋلىسىمەن 1992 جىلى بۇرىنعى سەمەي پوليگونى اسكەري-وندىرىستىك كەشەنى نەگىزىندە قۇرىلعان. ورتالىق قىزمەتىنىڭ باستى باعىتى – قازاقستان اۋماعىندا يادرولىق قارۋ سىناعى زاردابىن جويۋ, بەيبىت اتومدى ناسيحاتتاۋ, قازاقستاندا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ ماقساتىندا عىلىمي-تەحنيكالىق وندىرىسكە جول اشۋ. ۇياو ەۋروپا, اقش, جاپونيا, فرانتسيا, بەلگيا, رەسەي سياقتى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنىڭ عالىمدارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس جاسايدى. ماسەلەن, فرانتسيانىڭ اتوم ەنەرگياسى دەپارتامەنتىندەگى يننوۆاتسيالىق جانە ونەركاسىپ باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى سيلۆەستر پيۆەنىڭ ايتۋىنشا, فرانتسيادا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 75 پايىزى يادرولىق رەاكتورلاردان, ال 20 پايىزى ءتۇرلى باسقا ەنەرگيا كوزدەرىنەن الىنادى ەكەن. ولاردىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردىڭ ءبىرى – فرانتسياداعى ەسكى رەاكتورلاردى زاماناۋي تەحنولوگياداعى رەاكتورلارعا اۋىستىرۋ. اقش-تىڭ دا نەگىزگى ەنەرگيا كوزى اتوم سالاسىندا دەپ اتاپ ايتتى وسى ەلدىڭ وكىلى الەكساندر ستانكۋلەسكۋ. سوندىقتان اقش وزدەرىندەگى رەاكتورلاردى 2050 جىلى تولىق جۇيەلەيتىن كورىنەدى, – دەدى ە.باتىربەكوۆ. بۇدان سوڭ ول جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندەردى پوليگون تاريحىنا ارنالعان مۇراجايعا اپاردى. «مۇراجايدا دا بۇرىن-سوڭدى كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ىلىكپەگەن قۇندى قۇجاتتار بار ەكەنىن, مىنە, كورىپ جاتىرمىز, – دەدى ج.بيمولدين مۇراجايدى ارالاۋ بارىسىندا. – اسىرەسە, ءستاليننىڭ, بەريانىڭ جازعان تاپسىرما نۇسقاۋلارىنىڭ تۇپنۇسقالارى تۇر. كەزىندە مۇندا كەڭەس وداعىنىڭ عالىمدارى جۇمىس ىستەسە, بۇگىندە قازاقستاندىق عالىم-ماماندار ەڭبەك ەتۋدە. ولار پوليگونداعى فلورا مەن فاۋنا سالاسىنداعى راديويزوتوپتاردىڭ كوشكىنىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپ جاتىر. مۇراجاي دەرەكتەرىمەن تانىسۋ بارىسىندا تۇيگەنىمىز, وسى ۇياو ماماندارى زەرتتەپ, بەيبىت ماقساتتا جۇمىس ىستەپ وتىرعان جالعىز سەمەي پوليگونىنىڭ عانا اۋماعى ەمەس, قازاقستان بويىنشا وزگە وڭىرلەردىڭ دە ەكولوگيالىق حال-احۋالى ولاردىڭ نازارىندا ەكەن. جاپوندىقتارمەن بىرلەسىپ, بىرنەشە جوبا جاسالۋدا». كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى «دوستىق» ءۇيىنىڭ ديرەكتورى, قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى شاحمۇرات تولەۋتاەۆ جۇمىس توبىن جىلى قابىلداپ, قالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستىردى. – كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن اسكەري جابىق قالا – كۋرچاتوۆتان بارلىعى كوشىپ كەتىپ, ءىشى قاڭىراپ بوس قالدى.
ەلباسى جارلىعىمەن سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى جابىلىپ, كۋرچاتوۆتا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق قۇرىلدى. بەيبىت اتوم سالاسى دامىپ جاتىر. بۇگىندە كۋرچاتوۆ جاستاردىڭ, عالىمداردىڭ قالاسىنا اينالدى. قالامىز گۇلدەنىپ, ەل تىرشىلىگى جانداندى. وسىنىڭ ءبارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قايراتكەرلىگىنىڭ ارقاسى, – دەي كەلە, شاحمۇرات اقساقال مۇراعاتشىلارعا ءوزىنىڭ قولىنداعى قۇندى ءارى تاريحي دەرەكتەرىن ۇسىندى. سونىمەن, سەمەي, كۋرچاتوۆ قالالارى مەن اباي اۋدانىندا 10 كۇن بويى عىلىمي-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ مۇراعاتشىلارىنان قۇرالعان ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى قاجىرلى ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا 500-دەن استام تىڭ ماتەريال جيناقتادى. ولاردىڭ اراسىندا قۇجاتتار, سۋرەتتەر, بەينەماتەريالدار, ءتۇرلى دەرەكتەر بار. ولاردىڭ بارلىعى سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلۋىنا 25 جىل تولۋىنا وراي استانا قالاسىندا وتكىزىلەتىن كورمەدەن ورىن الىپ, حالىق نازارىنا ۇسىنىلۋدا. وسىناۋ 500-دەن استام قۇجاتتىڭ بارلىعى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ارحيۆ قورى رەتىندە جيناقتالىپ, جۇيەلەنىپ, تولىقتىرىلادى. ەلەكتروندىق دەرەكتەر بازاسى كەڭەيتىلەدى. سونداي-اق, ارحيۆ قورىنا كەلىپ تۇسكەن قۇجاتتار مەن جادىگەرلەردىڭ قۇندىلىقتارى باستى نازارعا الىنادى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
سەمەي – اباي اۋدانى – كۋرچاتوۆ قالاسى
