ناۋقان ەندى قىزىپ كەلەدى

دۇيسەنبىگە دەيىن 3 ساۋىرگە تاعايىندالعان قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى پرەزيدەنتتىگىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا كانديدات رەتىندە تىركەلۋ ءۇشىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ەلىمىزدىڭ التى ازا­ماتى ءوتىنىش بەردى. وتكەن اپتادا وسى كانديداتتاردىڭ تورتەۋى لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىستارىندا مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەندىكتەرى جونىندە سىناق تاپسىردى. جۇما كۇنى «نۇر وتان» حدپ اتىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات بولىپ ۇسىنىلعان قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ لينگۆيس­تي­كا­لىق كو­ميس­سيانىڭ مۇشەلەرىنە سىناق تاپ­سىردى. كانديدات بەلگىلەنگەن ءتار­تىپ بويىنشا, الدىمەن «الەمدىك قوعامداستىقتاعى قا­زاق­ستان» تا­قى­رى­بىنا شىعارما جازدى. ودان سوڭ, ابايدىڭ قارا سوزدەرىن ناقىشىنا كەلتىرە وتى­رىپ ايتىپ بەردى. ال ءۇشىن­شى سى­ناق – 15 ءمينوت ءسوز ءسوي­لەۋ بو­لاتىن. مەملەكەت باسشىسى بۇعان «قوعام جانە دەموكراتيا» دەگەن تاقىرىپتى تاڭداعان ەكەن. لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ ءتور­اعاسى مىرزاتاي جولداس­بەكوۆ­تىڭ جۋرناليستەرگە حابارلاعانىن­داي, ەل­با­سى سىناقتان مۇدىرمەي ءوت­كەن. جازباشا تاپسىرمانى وتە تازا ءارى قاتەسىز ورىنداعان. كوميسسيا ءمۇ­شەلەرى مەملەكەت باس­شىسى قازاق ءتىلىن مۇلتىكسىز مەڭ­گەرگەن دەگەن شەشىمگە كەلىپ وتىر. ەرتەسىندە ورتا­لىق سايلاۋ كوميس­سيا­سى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر نۇر­سۇلتان نازار­باەۆتى ەل كونس­تي­تۋ­تسياسى مەن «قر سايلاۋ تۋ­رالى» كونس­تيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس دەپ انىق­تال­عاندىعى تۋرالى جانە كان­دي­­دات­تىڭ قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات­تى­عىن قول­­داپ, قول جيناۋ ءۇشىن قول قويۋ پا­راق­تارىن بەرۋ تۋرالى قاۋلى قا­بىلدادى. ال پرەزيدەنتتىككە كانديدات ءۋاليحان قايساروۆ لينگۆيس­تي­كا­لىق كوميسسياعا 8 اقپاندا سىناق تاپ­سىرعان بولاتىن. كوميسسيا ءوزى­نىڭ وتىرىسىندا كانديداتتىڭ جاز­با جۇ­مىس­تارىن, سونداي-اق شى­عارما­دان ءۇزىندى وقۋ جانە قا­زاق تىلىندە ەركىن سويلەۋگە قا­تىس­تى تاپسىرعان سىناقتارىن جان-جاقتى تالداي كەلىپ, ءۋاليحان قايساروۆتى مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرمەگەن دەگەن قورىتىن­دىعا كەلدى. لينگۆيستي­كا­لىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ءمالىم ەتۋىنشە, كانديدات جازبا جۇمىسىن­دا 28 قاتە جىبەرگەن. ءماتىندى وقۋى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ كوڭىلىنەن شىققان, بىراق ەركىن تاقىرىپتاعى ءسوز سويلەۋىندە ويىن شاشىراتىپ العان. باستى سەبەپتەر – وسى. وسىعان بايلانىستى 9 اقپاندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى «قر ساي­لاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 54-بابى 2-تارماعىنا ءساي­كەس پرەزيدەنتتىككە كانديدات ءۋا­لي­حان قايساروۆتىڭ قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىنى تۋ­را­لى قاۋلى قابىلدادى. سول كۇنى, ياعني 9 اقپاندا ۋ.قايساروۆ ور­تالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ جولى­مەن پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە داۋىسقا ءتۇسۋ نيەتى تۋرالى تاعى ءبىر ءوتىنىش بەرگەن ەدى. ونىڭ بۇل ءوتىنىشىن 12 اقپاندا ورتالىق سايلاۋ كو­ميس­سياسى لينگۆيستيكالىق كوميس­سيا­نىڭ جانە ورتالىق سايلاۋ كو­ميس­سيا­سى­نىڭ وتكەن جولعى شەشىمى مەن قاۋ­لى­سىنىڭ نەگىزىندە قاراۋ­سىز قالدىردى. پرەزيدەنتتىككە كانديدات حا­لىق­ارالىق ەكولوگيالىق اكادە­ميا­سى­نىڭ پرەزيدەنتى مۇساعالي دۋامبەكوۆ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەر­گەندىگى تۋرالى سىناقتى ەكىنشى بو­لىپ تاپسىرعان ەدى. ول لينگۆيستيكا­لىق كوميسسيا سىنى­نان ويداعىداي ءوتتى. شىعارما جازۋدا ءوز ويىن ساۋاتتى جەتكىزگەن, سويلەم قۇراۋى دا جاقسى. كانديدات, سونداي-اق ەركىن ءسوز سويلەۋدە دە ءوزىنىڭ توسەلگەندىگىن كورسەتتى. ناتيجەسىندە لينگۆيستي­كالىق كوميسسيا كانديدات مۇساعالي دۋامبەكوۆتى مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن دەگەن شەشىمگە كەلدى. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر رەتىندە العاشقى بولىپ ءوتىنىش ءتۇ­سىر­گەن­دەر­دىڭ ءبىرى – ءوزىن-ءوزى ۇسىن­عان ءسالىم وتەن بولاتىن. ءاسىلى, ول لينگۆيستي­كالىق كوميسسياعا اپ­تا­نىڭ باسىندا سىناق تاپسىرۋى ءتيىس ەدى. بەلگىلى سەبەپتەرگە باي­لا­نىستى كانديدات سى­ناققا ۋاقتىلى كەلە المادى. سونىڭ ءساتى 12 اق­پاندا ءتۇستى. ول كوميسسيا سىنى­نان سۇرىنبەي ءوتتى. كوميسسيا ءتور­اعاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ حا­باردار ەتۋىنشە, ءسالىم وتەن مەم­لەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن جان. سول كۇنى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءوز وتىرىسىندا ءسالىم وتەننىڭ ەل كونس­تيتۋتسياسى مەن «سايلاۋ تۋ­رالى» كونستيتۋ­تسيالىق زاڭ تالاپ­تارىنا سايكەس كەلەتىندىگى تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. سىناقتان وتكەن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار قول قويۋ پاراق­تارىن الىپ, سايلاۋشىلاردان قول جيناۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ تە كەتتى. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر رەتىندە ءوتىنىش تۇسىرگەندەردىڭ تاعى ءبىرى – «اتتان قازاقستان!» قوزعا­لى­سىنىڭ توراعاسى امانتاي اسىل­بەك بولا­تىن. ال امانتاي قا­جى اسىلبەك لينگۆيستيكالىق كوميسسيا سىنىنان 12 اقپاندا ءوتۋى ءتيىس-ءتى. وكىنىشكە قاراي, كان­دي­دات ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسىنا كەلمەدى. لينگۆيس­تي­كا­لىق كوميسسيا مۇشەلەرى دە, باق وكىلدەرى دە ونى ءبىر ساعاتقا جۋىق كۇتتى. كوميسسيا توراعاسى ونىڭ ۇيالى تەلەفونىنا حابارلاسىپ تا كور­گەن ەدى, جاۋاپ جوق, تەلەفونى ءوشىرۋلى. كانديداتتىڭ سىناق تاپ­سىرۋعا ءالى دە مۇمكىندىگى بار. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا سونداي-اق تاعى ءبىر ازامات پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ تارتىبىمەن ءوتىنىش ءتۇسى­رىپ وتىر. ول – 49 جاستاعى استانا قا­لاسىنىڭ تۇرعىنى, ۋاقىتشا جۇ­مىسسىز قانات ەسجانوۆ. بەت قاتتالىپ جاتقاندا: ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 14 اقپاندا «قر سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 54-بابىنا, 59-بابىنىڭ 7-تارماعى 3)-تارماقشاسىنا, سونداي-اق ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2011 جىلعى 9 اقپانداعى №18/28 قاۋلىسىنا سايكەس ۋ.ءا.قايساروۆتى پرەزيدەنتتىككە كانديدات ەتىپ تىركەۋدەن باس تارتقانى تۋرالى اقپارات تاراتتى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.