[caption id="attachment_53524" align="aligncenter" width="700"]
فوتو: inform.kz[/caption]
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى تامىزدىڭ باسىندا جازعى ديزەل وتىنىنىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى ورايدا ۆيتسە-مينيستر اسەت ماعاۋوۆ جازعى جانە قىسقى ديزەلدى شاتاستىرماۋ قاجەتتىگىن ايتادى. «ءبىز جازعى ديزەلدىڭ باعاسىن مەملەكەتتىك رەتتەۋدى الىپ تاستاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ال قىسقى ديزەلگە شەكتەۋ بولعان جوق. بۇعان دەيىن ونىڭ باعاسى نارىق ارقىلى قالاي رەتتەلسە, ارى قاراي دا سولاي رەتتەلە بەرەدى», - دەيدى ول. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جازعى ديزەلدىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاعاننان كەيىن «سولياركانىڭ» ءبىر ءليترى 15-16 تەڭگەگە قىمباتتايدى. ودان جوعارى كوتەرىلمەۋى ءتيىس.
بۇگىندە جازعى ديزەل وتىنىنىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاۋدىڭ باستى سەبەبى – كورشى ەلدەرمەن باعا ايىرماشىلىعى. قازاقستاندا ديزەلدىڭ شەكتى باعاسى – ءبىر ءليترى ءۇشىن 99 تەڭگە بولسا, قىرعىزستاندا – 150, ال رەسەيدە 180 تەڭگەگە دەيىن جەتىپ وتىر. شەكارا ماڭىندا تۇراتىن رەسەيلىكتەر مەن قىرعىزستاندىقتار وسىنى پايدالانىپ, ارزان قازاقستاندىق ديزەلدى توننالاپ تاسىپ ءجۇر. ترانزيتپەن وتەتىن جۇك ماشينالارىنىڭ باكتارىن تولتىرىپ كەتەتىنى بىلاي تۇرسىن, شەكارالاس ايماقتا تۇراتىندار قازاقستانعا بىرنەشە رەت كەلىپ, ديزەل وتىنىن قۇيىپ اكەتەدى. «ءبىز ونداي ارەكەتتەرگە شەكتەۋ قويا المايمىز. سەبەبى قىرعىزستان دا, رەسەي دە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ مۇشەلەرى بولىپ سانالادى», – دەيدى ۆيتسە-مينيستر ءا.ماعاۋوۆ. ال كورشى ەلدەرگە ارزانعا كەتىپ جاتقان ديزەلدى وتىنعا شەكتەۋ بولماعاننان كەيىن وڭتۇستىك پەن سولتۇستىك ايماقتاردا وسى جانار-جاعار مايدىڭ تاپشىلىعى سەزىلە باستادى. وسىعان بايلانىستى قازاقستانداعى ديزەلدى وتىننىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاۋ باستاماسى كوتەرىلدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ءتيىستى بۇيرىق تا شىعارعان بولاتىن. الايدا بۇل قۇجات ءالى كۇشىنە ەنگەن جوق.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وسى ماسەلەگە قاتىستى تالقىلاۋلار ءجۇرىپ جاتىر. دەگەنمەن, قازىردىڭ وزىندە قۇزىرەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامدىق ۇيىمدار اتالعان باستاماعا قارسى ەمەس سياقتى. جانار-جاعار ماي قۇيۋ بەكەتتەرى دە ونى تولىعىمەن قولداپ وتىر. الايدا ماعاۋوۆ مىرزا ءتيىستى شەشىم قابىلدانباي تۇرىپ, سپەكۋلياتسياعا جول بەرۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتتى. «بىزدە وسىنداي جاڭالىقتار جاريالانعان كەزدە بىرەۋلەر باعامەن ويناي باستايدى, ەندى بىرەۋلەر جانار-جاعار مايدى ۇستاپ قالىپ, باعانىڭ كوتەرىلگەنىن كۇتەدى. ونداي سپەكۋلياتسياعا جول بەرىلمەيدى. جاڭاعىداي ارەكەتتەر انىقتالسا, ءتيىستى جازالاۋ شارالارى قولدانىلادى», – دەيدى ۆيتسە-مينيستر. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, مينيسترلىك ديزەلدى وتىن ساۋداسىندا سپەكۋلياتسياعا جول بەرمەۋ ماقساتىمەن شەكتى باعانى تەزدەتىپ الىپ تاستاۋدى كوزدەيدى. تامىزدىڭ باسىندا رەسمي شەشىم شىعارىلۋى ءتيىس. وسىدان كەيىن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى 115 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتايدى دەگەن بولجام بار. الايدا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن جەڭىلدىك باعا (79 تەڭگە) ساقتالا بەرەدى.
ساراپشى مامانداردىڭ مالىمەتىنە سايكەس, مينيسترلىك ديزەلدى وتىن 115 تەڭگەگە قىمباتتايدى دەسە, بۇرىنعى 99 تەڭگەگە قوسىلىپ وتىرعان 16 تەڭگەنىڭ ىشىندە بولشەك ساۋداعا ارنالعان ديزەلدى وتىندى ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ جانە تاعى باسقا شىعىندار سياقتى مارجا بار. زاڭعا سايكەس, ول مارجادان ارتىق باعا قويۋعا بولمايدى.
البەتتە, ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ديزەلدى وتىننىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاسا دا, ونىڭ قۇنى كورشى رەسەي مەن قىرعىزستانمەن تەڭەسپەيتىن ءتارىزدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ولارعا ارزان جانار-جاعار مايدى تاسىمالداۋعا شەكتەۋ قويۋعا بولمايدى. «الداعى ۋاقىتتا 115 تەڭگە بولادى», - دەپ وتىرعان قازاقستاندىق ديزەلدىڭ قۇنىنا قوسىلعان مارجانى دا ساقتاۋ قاجەت. دەمەك, شەكتى باعانى الىپ تاستاساق تا, باعانى شارىقتاتىپ جىبەرۋگە بولمايدى. ال جالپى نارىقتاعى باعا تەڭەسپەسە, شەكارا ماڭىنداعى كورشىلەرىمىزدىڭ ارزان قازاقستاندىق ديزەلگە دەگەن «قىزىعۋشىلىعى» دا ازايا قويماسى انىق.
ارمان اسقار
فوتو: inform.kz[/caption]
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى تامىزدىڭ باسىندا جازعى ديزەل وتىنىنىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى ورايدا ۆيتسە-مينيستر اسەت ماعاۋوۆ جازعى جانە قىسقى ديزەلدى شاتاستىرماۋ قاجەتتىگىن ايتادى. «ءبىز جازعى ديزەلدىڭ باعاسىن مەملەكەتتىك رەتتەۋدى الىپ تاستاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ال قىسقى ديزەلگە شەكتەۋ بولعان جوق. بۇعان دەيىن ونىڭ باعاسى نارىق ارقىلى قالاي رەتتەلسە, ارى قاراي دا سولاي رەتتەلە بەرەدى», - دەيدى ول. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جازعى ديزەلدىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاعاننان كەيىن «سولياركانىڭ» ءبىر ءليترى 15-16 تەڭگەگە قىمباتتايدى. ودان جوعارى كوتەرىلمەۋى ءتيىس.
بۇگىندە جازعى ديزەل وتىنىنىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاۋدىڭ باستى سەبەبى – كورشى ەلدەرمەن باعا ايىرماشىلىعى. قازاقستاندا ديزەلدىڭ شەكتى باعاسى – ءبىر ءليترى ءۇشىن 99 تەڭگە بولسا, قىرعىزستاندا – 150, ال رەسەيدە 180 تەڭگەگە دەيىن جەتىپ وتىر. شەكارا ماڭىندا تۇراتىن رەسەيلىكتەر مەن قىرعىزستاندىقتار وسىنى پايدالانىپ, ارزان قازاقستاندىق ديزەلدى توننالاپ تاسىپ ءجۇر. ترانزيتپەن وتەتىن جۇك ماشينالارىنىڭ باكتارىن تولتىرىپ كەتەتىنى بىلاي تۇرسىن, شەكارالاس ايماقتا تۇراتىندار قازاقستانعا بىرنەشە رەت كەلىپ, ديزەل وتىنىن قۇيىپ اكەتەدى. «ءبىز ونداي ارەكەتتەرگە شەكتەۋ قويا المايمىز. سەبەبى قىرعىزستان دا, رەسەي دە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ مۇشەلەرى بولىپ سانالادى», – دەيدى ۆيتسە-مينيستر ءا.ماعاۋوۆ. ال كورشى ەلدەرگە ارزانعا كەتىپ جاتقان ديزەلدى وتىنعا شەكتەۋ بولماعاننان كەيىن وڭتۇستىك پەن سولتۇستىك ايماقتاردا وسى جانار-جاعار مايدىڭ تاپشىلىعى سەزىلە باستادى. وسىعان بايلانىستى قازاقستانداعى ديزەلدى وتىننىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاۋ باستاماسى كوتەرىلدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ءتيىستى بۇيرىق تا شىعارعان بولاتىن. الايدا بۇل قۇجات ءالى كۇشىنە ەنگەن جوق.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وسى ماسەلەگە قاتىستى تالقىلاۋلار ءجۇرىپ جاتىر. دەگەنمەن, قازىردىڭ وزىندە قۇزىرەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامدىق ۇيىمدار اتالعان باستاماعا قارسى ەمەس سياقتى. جانار-جاعار ماي قۇيۋ بەكەتتەرى دە ونى تولىعىمەن قولداپ وتىر. الايدا ماعاۋوۆ مىرزا ءتيىستى شەشىم قابىلدانباي تۇرىپ, سپەكۋلياتسياعا جول بەرۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتتى. «بىزدە وسىنداي جاڭالىقتار جاريالانعان كەزدە بىرەۋلەر باعامەن ويناي باستايدى, ەندى بىرەۋلەر جانار-جاعار مايدى ۇستاپ قالىپ, باعانىڭ كوتەرىلگەنىن كۇتەدى. ونداي سپەكۋلياتسياعا جول بەرىلمەيدى. جاڭاعىداي ارەكەتتەر انىقتالسا, ءتيىستى جازالاۋ شارالارى قولدانىلادى», – دەيدى ۆيتسە-مينيستر. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, مينيسترلىك ديزەلدى وتىن ساۋداسىندا سپەكۋلياتسياعا جول بەرمەۋ ماقساتىمەن شەكتى باعانى تەزدەتىپ الىپ تاستاۋدى كوزدەيدى. تامىزدىڭ باسىندا رەسمي شەشىم شىعارىلۋى ءتيىس. وسىدان كەيىن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى 115 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتايدى دەگەن بولجام بار. الايدا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن جەڭىلدىك باعا (79 تەڭگە) ساقتالا بەرەدى.
ساراپشى مامانداردىڭ مالىمەتىنە سايكەس, مينيسترلىك ديزەلدى وتىن 115 تەڭگەگە قىمباتتايدى دەسە, بۇرىنعى 99 تەڭگەگە قوسىلىپ وتىرعان 16 تەڭگەنىڭ ىشىندە بولشەك ساۋداعا ارنالعان ديزەلدى وتىندى ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ جانە تاعى باسقا شىعىندار سياقتى مارجا بار. زاڭعا سايكەس, ول مارجادان ارتىق باعا قويۋعا بولمايدى.
البەتتە, ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ديزەلدى وتىننىڭ شەكتى باعاسىن الىپ تاستاسا دا, ونىڭ قۇنى كورشى رەسەي مەن قىرعىزستانمەن تەڭەسپەيتىن ءتارىزدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ولارعا ارزان جانار-جاعار مايدى تاسىمالداۋعا شەكتەۋ قويۋعا بولمايدى. «الداعى ۋاقىتتا 115 تەڭگە بولادى», - دەپ وتىرعان قازاقستاندىق ديزەلدىڭ قۇنىنا قوسىلعان مارجانى دا ساقتاۋ قاجەت. دەمەك, شەكتى باعانى الىپ تاستاساق تا, باعانى شارىقتاتىپ جىبەرۋگە بولمايدى. ال جالپى نارىقتاعى باعا تەڭەسپەسە, شەكارا ماڭىنداعى كورشىلەرىمىزدىڭ ارزان قازاقستاندىق ديزەلگە دەگەن «قىزىعۋشىلىعى» دا ازايا قويماسى انىق.
ارمان اسقار
