*
باسقا باسىلىمداردان
بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارداعى بەس تۇراقتى ەمەس مۇشەسىن سايلاۋ بولىپ وتكەنى بەلگىلى. مۇنداعى باستى ماسەلە ازيا-تىنىق مۇحيت ەلدەرى توبىنان ءبىر ورىنعا ەكى بەدەلدى ۇمىتكەر – قازاقستان مەن تايلاندتىڭ تالاسۋى بولدى. وسى جەردە ايتا كەتەتىن جايت, قازاقستان بۇدان بۇرىن ەشقاشان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىككە سايلانىپ كورگەن ەمەس, ال تايلاند ونىڭ قۇرامىنا 1985-1986 جىلدارى ەنگەن ەدى. قورىتىندىسىندا استانا ايقىن جەڭىسكە جەتتى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, بۇل قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلىنىڭ كەزەكتى ءبىر مارتە مويىندالۋى بولىپ تابىلادى. ەلىمىزدىڭ الەمدىك ارەنادا بەلسەندى ءرول اتقاراتىنى دا ماسەلەنى شەشۋگە وڭ سەپتىگىن تيگىزگەنى كۇمانسىز.

قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى جۇمىس كەزىندە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك, يادرولىق قارۋسىزدانۋ, جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋ تۇرلەرىن تاراتپاۋ سەكىلدى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرەتىن بولادى. بۇل تۋرالى قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا بولعان داۋىس بەرۋدىڭ قورىتىندىلارىنا ارنالعان باسقوسۋدا مالىمدەدى.
مينيستر استانانىڭ 2010 جىلدان باستالعان سايلاۋالدى ناۋقانىن ەسكە سالىپ ءوتتى. «ءبىز وسى ناۋقان بارىسىندا باسىمدىقتارىمىزدى ناقتى بەلگىلەدىك. ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل ءبىزدىڭ قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كۇش-جىگەرىمىزدى جالعاستىرۋ بولسا, اتالعان جايت يادروسىز الەم قۇرۋ, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ماسەلەلەرىنەن كورىنەدى», – دەدى ە.ىدىرىسوۆ.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا بولعان بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە ارنالعان 70-ءشى سەسسياسىنداعى جالپى ساياسي پىكىرتالاس كەزىندە بىرقاتار وتە الىستى كوزدەيتىن باستامالار كوتەردى. «مەملەكەت باسشىسى بارلىق الەمدىك كوشباسشىلاردى بۇۇ-نىڭ 100 جىلدىعىنا قاراي, ياعني 2045 جىلى يادرولىق قارۋدان تولىقتاي باس تارتۋعا شاقىردى. بۇل وتە سالماقتى مىندەت, بىراق ءبىز ونىڭ ساياسي تۇرعىدان وتە كۇردەلى ەكەنىن, دەگەنمەن, كۇش بىرىكتىرسە, جاساۋعا بولاتىنىن بىلەمىز», – دەپ اتاپ كورسەتتى اگەنتتىكتىڭ سۇحباتتاسى.
ول سونداي-اق, قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى كەلەسى ءبىر باسىمدىعى دامۋ ماسەلەسى بولاتىنىن حابارلادى. «بارشامىز بەيبىتشىلىك پەن دامۋ ءوزارا تىعىز بايلانىستى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز, سوندىقتان بارلىق ەلدەر ءۇشىن – دامىعان جانە دامۋشى ەلدەر ءۇشىن دە – كۇش-جىگەردى ەنەرگەتيكالىق, سۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە شوعىرلاندىرعان تەڭدەي دارەجەدە ماڭىزدى دەپ سانايمىز», – دەپ اتاپ ءوتتى ە.ىدىرىسوۆ. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازاقستان قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ارىپتەستەرىمەن كونسترۋكتيۆتى جۇمىسقا دايىن.

قازاقستان, بوليۆيا, ەفيوپيا جانە شۆەتسيا سەيسەنبى, 28 ماۋسىم كۇنى ەكى جىلعا (2017-2018 جىلدار) بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلىگىنە تۇراقتى ەمەس نەگىزدە سايلاندى...
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى داۋىس بەرۋدىڭ ءبىرىنشى تۋرىندا بوليۆيا, ەفيوپيا جانە شۆەتسيا سايلانسا, ەكىنشى تۋرىندا قازاقستان داۋىستارىنىڭ سانى بويىنشا تايلاندتىڭ الدىن وراپ كەتتى. ال ءۇشىنشى تۋرىندا يتاليا مەن نيدەرلاند تالاسقا ءتۇستى.
بولاشاقتا گەرمانيا دا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە ۇمىتكەرلەر قاتارىن تولىقتىرماق نيەتتە. گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر 27 ماۋسىم كۇنى ەلىنىڭ وسىنداي ورىندى 2019-2020 جىلدارى الۋ ءۇشىن رەسمي تاپسىرىس بەرگەنىن حابارلادى...
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە, تۇتاستاي العاندا, 15 مەملەكەت بار. ۇلىبريتانيا, قىتاي, رەسەي, اقش جانە فرانتسيا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەلەرى بولىپ تابىلادى. تاعى 10 مەملەكەت باس اسسامبلەياعا 2 جىلعا تۇراقتى ەمەس نەگىزدە سايلانادى...

يتاليا مەن نيدەرلاند بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلەرى رەتىندەگى وكىلەتتىلىك مەرزىمىن الداعى ەكى جىلدا ءبولىپ وتكەرۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن مالىمدەدى. سەبەبى, داۋىس بەرۋدىڭ ءتورت راۋندى دا وسى ەكى ەلدىڭ ەشقايسىسىنىڭ باسىمدىعىن ايعاقتاپ بەرە المادى. يتاليا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرامىنا 2017 جىلى كىرە الادى, ال نيدەرلاند – 2018 جىلى.
سەيسەنبى كۇنى بۇۇ باس اسسامبلەياسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ءتورت تۇراقتى ەمەس مۇشەسىن سايلادى. ولار الداعى ەكى جىل بويى وكىلەتتىك ەتەتىن بولادى. ءبىرىنشى تۋر بارىسىندا باسىم داۋىستى جەتى ۇمىتكەر مەملەكەتتىڭ ىشىنەن تەك ۇشەۋى عانا الا الدى. ولار: بوليۆيا (لاتىن امەريكاسى وڭىرلىك توبىنان كانديدات), ەفيوپيا (افريكا توبىنان كانديدات) جانە شۆەتسيا (باتىس ەۋروپا مەملەكەتتەرى توبىنان ۇمىتكەر). ال ازيا-تىنىق مۇحيت ەلدەرى توبىنان داۋىس بەرۋدىڭ ەكىنشى راۋندىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە العاش رەت قازاقستان سايلاندى.
قالعان ءبىر ورىن ءۇشىن باتىس ەۋروپا مەملەكەتتەرى توبىنان يتاليا مەن نيدەرلاند كۇرەسكە ءتۇستى. ەكەۋىنىڭ ءبىرى سايلانۋى ءۇشىن باس اسسامبلەياعا مۇشە ەلدەر داۋىسىنىڭ ۇشتەن ەكىسىن (193 ەلدىڭ 129-ىن) الۋ قاجەت ەدى. الايدا, داۋىس بەرۋدىڭ ءتورت راۋندى بارىسىندا دا اتالعان ەلدەر ءىس جۇزىندە داۋىستاردى تەڭدەي جينادى – ارقايسىسى 90-نان استام داۋىس. كەزەكتى ۇزىلىستەن كەيىن نيدەرلاند سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بەرت كۋندەرس پەن يتاليا سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى پاولو دجەنتيلوني مامىلەلىك شەشىمگە كەلگەندەرىن حابارلادى. ەندى بۇل شەشىم بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ءارى قارايعى قاراۋىنا ەنگىزىلەتىن بولادى.

قازاقستان 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەكى جىل مەرزىمگە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى ەلدەرىنىڭ قاتارىنا ەندى. بۇۇ باس اسسامبلەياسىنداعى داۋىس بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان 193 ەلدىڭ 138-ءىنىڭ قولداۋىنا يە بولسا, ال ونىڭ باستى باسەكەلەسى تايلاندتى بۇۇ-عا مۇشە 55 ەل عانا قولدادى...
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ۆەتو قويۋ قۇقى بار 5 ەل: ۇلىبريتانيا, قىتاي, رەسەي, اقش, فرانتسيا جانە باس اسسامبلەيا ەكى جىل مەرزىمگە سايلايتىن 10 تۇراقتى ەمەس مۇشە ەنەدى. جىل سايىن تۇراقتى ەمەس مۇشەنىڭ جارتىسىنا روتاتسيا جۇرگىزىلەدى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە ورىنعا يە بولۋ ءۇشىن ۇمىتكەر ەلدەر باس اسسامبلەيا مۇشەلەرى داۋىسىنىڭ ۇشتەن ەكىسىن الۋى ءتيىس.
جاڭا جىلدان باستاپ انگولانىڭ, ۆەنەسۋەلانىڭ, يسپانيانىڭ, مالايزيانىڭ جانە جاڭا زەلانديانىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى وكىلەتتىلىك مەرزىمدەرى اياقتالادى.

قازاقستان بۇۇ-دا داۋىسقا سالۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە تايلاندتان باسىم ءتۇسىپ, شۆەتسيا, ەفيوپيا جانە بوليۆيامەن بىرگە 2017 جىلعى قاڭتار ايىنىڭ 1-ىنەن باستالاتىن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ەكى جىلدىق مۇشەلىگىنە ءوتتى.
193 ەل مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن بۇۇ باس اسسامبلەياسى 138 داۋىسپەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىك ءۇشىن تايلاندتان گورى قازاقستاندى قۇپ كوردى. مەملەكەتتەر قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشەلىك ءۇشىن باس اسسامبلەيا مۇشەلەرىنىڭ ۇشتەن ەكىدەن ارتىق داۋىسىنا يە بولۋى كەرەك.

قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە 2017-2018 جىلدار كەزەڭىنە سايلاندى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشەلىككە باتىس ەۋروپا ەلدەرى توبىنان الداعى ەكى جىلعا سوڭعىسى بولىپ نە يتاليا, نە نيدەرلاند سايلانۋى ءتيىس ەدى. بىراق اتالعان مەملەكەتتەردىڭ ەكەۋى داۋىس بەرۋلەردىڭ ءتورت تۋرىنان كەيىن دە قاجەتتى داۋىس كولەمىن جيناي المادى. ءسويتىپ, يتاليا مەن نيدەرلاند مامىلەلى شەشىمگە كەلدى. ولار قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى وكىلەتتىلىك مەرزىمدەرىن ءبىر-ءبىر جىلدان اتقاراتىن بولدى.
بۇل جەردە مۇشەلىككە ءوتۋ ءۇشىن ۇمىتكەر ەلدەر بۇۇ-عا مۇشە 193 مەملەكەتتىڭ كەم دەگەندە 129-ىنىڭ داۋىسىن الۋى ءتيىس ەكەنىن ايتا كەتەيىك. ال ازيا-تىنىق مۇحيت ەلدەرى توبىنان تايلاندپەن باسەكەگە تۇسكەن قازاقستان, ءتىپتى, 138 داۋىس جينادى.
ءبىرىنشى تۋر بارىسىندا قاجەتتى داۋىستاردى 7 ۇمىتكەر مەملەكەتتىڭ تەك ۇشەۋى عانا الا الدى. ولار: بوليۆيا (لاتىن امەريكاسى وڭىرلىك توبىنان كانديدات), ەفيوپيا (افريكا توبىنان كانديدات) جانە شۆەتسيا (باتىس ەۋروپا مەملەكەتتەرى توبىنان ۇمىتكەر).