ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن باسقارۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەڭەس مۇشەلەرى قاتارىندا ەقدب پرەزيدەنتى س.چاكرابارتي, JP Morgan Chase International ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى د.فرەنكەل, The Blackstone Group توراعاسى ءارى نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى س.شۆارتسمان, رەسەي سبەربانكىنىڭ پرەزيدەنتى ءارى باسقارما توراعاسى گ.گرەف سياقتى بەدەلدى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ باسشىلارى بار.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستانداعى قارجى قىزمەتىنىڭ جەتەكشى حالىقارالىق ورتالىعى رەتىندەگى استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ الداعى جۇمىسىنىڭ ماسەلەلەرى الەمدىك ۇزدىك ءتاجىريبەلەر نەگىزىندە تالقىلاندى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ورتالىقتى قۇرۋ ءىسى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا جانە ونىڭ قازىرگى جاعدايداعى ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان قۇرىلىمدىق رەفورمالار اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– جوبانى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىمەن كونستيتۋتسيالىق زاڭ قابىلداندى, ينۆەستورلاردىڭ جۇمىسى ءۇشىن تەڭدەسسىز جاعدايلار جاسالدى. دەربەس ءپىشىم بويىنشا قىزمەت ەتەتىن جانە اعىلشىن قۇقىعى قاعيداتتارىن قولدانۋعا, شەتەلدىك سۋديالاردى قاتىستىرۋعا نەگىزدەلگەن ارناۋلى جۇيە جۇمىس ءىستەيتىن بولادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى بۇكىل ءوڭىر ءۇشىن جۇمىس ىستەپ, ۋاقىت وتە كەلە تانىمالدىققا يە بولادى دەپ ۇمىتتەنەتىنىن جەتكىزدى.
– ءبىز بۇل جوبانىڭ اۋقىمدى ءارى كۇردەلى ءىس ەكەنىن تۇسىنەمىز. بۇكىل ءوڭىرىمىزدىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتا ءبىلۋ, احقو-نى «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» اياسىندا قارجىلىق قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا اينالدىرۋ ماڭىزدى. بۇل تاراپتاعى بوس ورىندى يەمدەنىپ, بىرتىندەپ دامي باستاۋ قاجەت. ءبىز قازاقستانعا كەلىپ, وسىندا جۇمىس ىستەۋگە بولاتىنىنا كوز جەتكىزگەن حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى مەن ءىرى بيزنەسمەندەر اتسالىسادى دەپ ءۇمىت ارتامىز. جان-جاقتى قولداۋ ارقىلى اتالعان جوبا اياسىندا جۇمىس ىستەۋ قىزىقتى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ باسقارۋشىسى ق.كەلىمبەتوۆ كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقان باعىتتاردىڭ تانىمال وكىلدەر ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ناقتىراق ايتقاندا, بۇل باعىتتار – اكتيۆتەردى باسقارۋ, «جاسىل» قارجى يندۋسترياسىن قۇرۋ, جاڭا قارجى تەحنولوگيالارىن ىلگەرىلەتۋ باعىتتارى.
ول سونداي-اق بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي «روۋد-شوۋ» وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن, ونىڭ اياسىندا شەتەلدىك ينۆەستورلارعا ورتالىقتىڭ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى اقپارات ۇسىنىلاتىنىن ايتتى. جالپى العاندا, احقو «ەكسپو» حالىقارالىق كورمەسى اياقتالاتىن 2017 جىلدىڭ قىركۇيەگىنە قاراي قىزمەتىن باستاۋعا, كومپانيالاردىڭ العاشقىلارىن قابىلداۋعا دايىن بولادى.
«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن باسقارۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ مۇشەلەرى ورتالىقتى دامىتۋعا قاتىستى ءوز كوزقاراستارىن ءبىلدىردى, سونداي-اق احقو-نى جانە ونىڭ قىزمەتتەرىن ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى ناقتى ۇسىنىستارىن ايتتى.
ايتالىق, س.چاكرابارتي ەقدب بۇل جوبانىڭ بەلسەندى قولداۋشىسى ەكەنىن جەتكىزدى.
– قارجى ورتالىعىن قۇرۋ ىسىنە ءوزىمىزدىڭ ساراپشىلىق ۇلەسىمىزدى قوسۋ ءبىز ءۇشىن مارتەبە. سونداي-اق, قازاقستان «جاسىل ەكونوميكا» سالاسىندا ماڭىزدى كوشباسشىعا اينالىپ كەلە جاتىر دەپ ويلايمىن. وزگەلەر دە قازاقستانعا كەلۋگە مۇددەلى بولۋى ءۇشىن ءبىز حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتەمىز دەپ بەرىك سەنىممەن ايتامىن, – دەدى ەقدب پرەزيدەنتى.
The Blackstone Group توراعاسى ءارى ونىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى س.شۆارتسمان احقو قۇرۋ تۋرالى شەشىمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
– ءبىز بۇكىل الەمدە زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, اعىلشىن قۇقىعىن, امەريكالىق زاڭگەرلىك تاجىريبەنى قولدانۋ سياقتى بارلىعى سەنىم ارتاتىن ماسەلەلەرگە ءجيى كەزىگىپ وتىرامىز. قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە مۇنداي قارجى ورتالىقتارى كوپ ەمەس. وسى ارقىلى ءسىز قازاقستاندى ءارتاراپتاندىرىپ, ونى دامۋدىڭ قازىرگى زامانعى باعىتتارىن ءوز ءتاجىريبەسىنە ەنگىزگەن ازعانتاي ەلدەردىڭ قاتارىنا قوساسىز, – دەدى س.شۆارتسمان.
***
احقو جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ەل ەكونوميكاسىنا قوسىمشا ەلەۋلى قارجى رەسۋرستارىن اكەلىپ, وتاندىق قارجى سەكتورىن ەكونوميكانىڭ قىزمەتتەردى ەكسپورتتايتىن جانە ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىن ۇلعايتۋعا ۇلەس قوساتىن باسەكەگە قابىلەتتى سالاسىنا اينالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. احقو-نى دامىتۋ ستراتەگياسى كاپيتال نارىعى, اكتيۆتەردى باسقارۋ, جەكە تۇلعالاردىڭ ءال-اۋقاتىن باسقارۋ, يسلامدىق قارجىلاندىرۋ جانە قارجى تەحنولوگيالارى سياقتى نەگىزگى باعىتتاردى قامتيدى.
كاپيتالدىڭ لوكالدى نارىعىن دامىتۋ ءۇشىن ورتالىق الەمنىڭ كوش باسىنداعى بيرجالارى اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەسپەن بىرلەسىپ, احقو-نىڭ الەمدىك ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن, جوعارى تەحنولوگيالىق بيرجالىق ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل جۇمىس اياسىندا ورتالىق لوندون قور بيرجاسىمەن جانە مەتالدار بيرجاسىمەن, NASDAQ, چيكاگو تاۋار بيرجاسىمەن, NASDAQ Dubai, نيۋ-يورك قور بيرجاسىمەن قىزۋ كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى.
بۇدان بولەك, احقو-نىڭ قىزمەتتەرى ۇسىنىلاتىن سەرىكتەس ەلدەردىڭ قارجى نارىعىنا قاتىسۋشىلارمەن, رەتتەۋشىلەرمەن كەزدەسۋلەرى جانە القالى جيىندارى ءوتتى. ماسەلەن, شانحايعا, گونكونگقا, لوندونعا, ماسكەۋگە, تورونتوعا بارعان ساپارلار اياسىندا ورتالىق بانكتەردىڭ باسشىلارىمەن, ينۆەستيتسيالىق بانكتەرمەن, قور بيرجالارىمەن, سونداي-اق, وسى ەلدەردىڭ بيزنەس قۇرىلىمدارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى.
الەمدىك ەكونوميكا باعدارىن تازا تەحنولوگيالارعا قاراي اۋىستىرۋ ۇدەرىسىنە كوشىپ جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, احقو اياسىندا «جاسىل» قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن ەنگىزۋ مەن دامىتۋ ءىسى جوسپارلانۋدا. بۇل رەتتە جوعارى تەحنولوگيالىق ەكسپو-2017 كورمەسى «جاسىل تەحنولوگيا» سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر ءۇشىن ناقتى ينفراقۇرىلىمدى ۇسىنسا, احقو ونىڭ قارجىلىق بولىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
