شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترىندا ءوڭىر باسشىسى دانيال احمەتوۆ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپتىك كەزدەسۋىن وتكىزدى. وبلىس اكىمى العاشقى ءسوزدى ءوڭىر تۇرعىندارىن الداعى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاۋدان باستاپ, شيرەك عاسىر ىشىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جانە حالىقتىڭ جاسامپاز ەڭبەگىمەن ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ قالىپتاسقانىن, ەلباسىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى بۇگىنگى كۇردەلى جاعدايدا ەلدى ءارى قاراي دامىتاتىن كەشەندى جوسپار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءوتكەن جىلى ۆاليۋتا باعامىنىڭ وزگەرۋىنە, ءتۇستى مەتالداردىڭ ارزانداۋىنا قاراماستان ءوندىرىستىڭ بارلىق سالالارى بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ وڭ قارقىنى ساقتالدى. ايتالىق, نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 119 پايىزعا ءوستى. ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ارقىلى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماساتىندا 5 ماڭىزدى جوباعا ينۆەستيتسيا تارتىلدى. سەمەي قالاسىنىڭ ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى بويىنشا 11 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن كەلىسىمگە قول قويىلدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 109 پايىزعا ءوستى. 318 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, 3 مىڭنان استام وتباسى پاتەر كىلتىنە يە بولدى. سونىمەن قاتار, 43 الەۋمەتتىك نىسان قولدانىسقا بەرىلىپ, قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان 118 نىساننىڭ 94-ءى ىسكە قوسىلدى. 330 شاقىرىمنان استام جول جوندەۋدەن ءوتتى.
د.احمەتوۆ داعدارىستى ەڭسەرۋدە ءوڭىردىڭ اۆتوونەركاسىپ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىلىگىن ايتتى. وسى ورايدا اۆتوكولىك ونەركاسىبىندەگى سۇرانىستىڭ ءوسۋى مەن ونىڭ ەكونوميكاداعى ماڭىزدىلىعى ەسكەرىلە وتىرىپ, اۆتوكلاستەر قۇرىلاتىنىن جەتكىزدى. قازىرگى كەزدە «Pricewater house Coopers» ءىرى حالىقارالىق كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس بويىنشا ءوندىرىستى ۇيىمداستىرۋ ۇسىنىستارى جيناقتالعان شەبەرلىك جوسپارى بار. سونداي-اق, وسكەمەن قالاسىنداعى تولىق تسيكلدى اۆتوزاۋىت پەن اۆتوبولشەكتەر شىعاراتىن تەحنوپارك قۇرىلىسىنىڭ ماڭىزى زور. بۇل قوسىمشا 15 ملرد. تەڭگە سالىق تۇسىمدەرىن اكەلمەك. اتالعان ءوندىرىس ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن ازايتۋعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا كوزدەلگەن.
شىعىس قازاقستاندا بيىل يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا 9 ملرد. تەڭگەگە 9 جوبانى جۇزەگە اسىرىپ, 900 تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ەڭ ءىرى جوبا – اياگوز اۋدانىنداعى اقتوعاي تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنى. جوبا ىسكە قوسىلعان كەزدە 1,5 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, جىلىنا 50-65 ملن. توننا كەن شىعارىلادى. وتكەن جىلى توتىقتى كەن وڭدەۋ كەشەنى نەگىزىندە العاشقى 400 توننا كاتودتى مىس الىنعان بولاتىن.
بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جالپى ءونىم كولەمى 100,6 پايىزعا ءوستى. جالپى العاندا, اگروونەركاسىپ كەشەنىندە 5 ملرد. تەڭگەگە 94 جوبا ىسكە اسىرىلدى. وڭىردە تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىن قۇرۋ جانە ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتتەرىن دامىتۋ باعدارلاماسى ودان ءارى جالعاستىرىلاتىن بولادى. بيىل 7 ملرد. تەڭگەگە 7 جاڭا تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن ىسكە قوسۋ جانە 17 فەرمانى قايتا جاڭعىرتۋ جوسپارلانعان. بۇل رەتتە ءسۇتتى ساۋىن سيىرلاردى كوبەيتۋ, مال باسىن اسىلداندىرۋ, جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋ سىندى تاۋارلى ءسۇت ءوندىرۋ كەشەنىن قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا قولداۋ كورسەتىلەدى. وبلىس اكىمى شىعىسقازاقستاندىق ساپالى ءسۇت ءونىمدەرىمەن رەسەيدىڭ كورشىلەس ايماقتارىن دا قامتۋعا مۇمكىندىك بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بىزدە ەت تە, ءسۇت تە, مال باسى دا جەتكىلىكتى. سوندىقتان, جاڭادان ءبىر نارسەنى ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى شامالى. تەك جاڭا ءوندىرىستى قۇرا ءبىلۋىمىز كەرەك, دەگەن وبلىس اكىمى جوعارى تەحنولوگيانى ەنگىزۋ مەن بىلىكتى مامانداردىڭ قاجەتتىلىگىنە توقتالدى.
جاعىمدى جاڭالىقتىڭ ءبىرى, وسىعان دەيىن مونوپولياعا تاۋەلدى بولىپ كەلگەن بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ءتىزگىنى قاراپايىم تۇرعىندارعا دا تيەسىلى بولماق. ءىرى سۋ قويمالارى مەن توعانداردا بالىق اۋلاۋعا بەرىلەتىن رۇقساتنامالارعا بۇرىنعىداي ساناۋلى كومپانيالار ەمەس, جاعالاۋداعى ەلدى مەكەندەردىڭ بالىقشىلارى دا يەلىك ەتە الادى. ايماق باسشىسى بۇل باعىتتا تارباعاتاي, زايسان, كۇرشىم, ۇلان اۋداندارىنىڭ اكىمدەرىنە ناقتى تاپسىرمالار بەرىلگەنىن جەتكىزدى.
ۇزاق جىلدار بويى كۇرشىمدىكتەردىڭ نەگىزگى ماسەلەسىنە اينالعان بۇقتىرما سۋ ايدىنىنا سالىناتىن كوپىر ماسەلەسىنىڭ شەشىمىن تابۋ قاراستىرىلۋدا. بيىل مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا اتالعان كوپىردىڭ قۇرىلىسىنا بايقاۋ جاريالانىپ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ءازىرلەنبەك. جالپى, وتكەن جىلى ينۆەستيتسيا تارتۋ ەكى باعىتتا, ياعني مەملەكەت-جەكەمەنشىك ءارىپتەستىگى جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان قاراجات تارتۋ ارقىلى جۇرگىزىلدى.
ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەپ, كونتسەسسيالىق جوبالاردى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ, – دەدى ايماق باسشىسى. بىلتىر اتالعان ارىپتەستىك اياسىندا 28 بالاباقشا قولدانىسقا بەرىلدى. ەلىمىزدە العاش رەت شىعىس وڭىرىندە كونتسەسسيالىق كەلىسىم نەگىزىندە 11 بالاباقشا قۇرىلىسى باستالدى. وسى نەگىزدە وسكەمەندە كوپ سالالى جانە سەمەيدە بالالار اۋرۋحانالارىنىڭ قۇرىلىسىنا بايقاۋ جاريالانىپ وتىر. وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى 3 جىلدا 200 ملرد. تەڭگە شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋ مىندەتى تۇر.
تۇرعىنداردىڭ كوكەيكەستى ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرگەن ءوڭىر باسشىسى وسكەمەن مەن سەمەي قالالارىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭدارى پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن جەتكىزدى.
ءبىز كورىكتەندىرۋ تۋرالى ايتقاندا, تەك ءبىر ساناتتاعى ادامداردى عانا ويلايمىز. سوندىقتان, فيزيكالىق تۇرعىدان كەمىستىكپەن تۋعان بالالاردى دا ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال. بىردە-ءبىر قالا مەن اۋداندا ولار وينايتىن الاڭقاي جوق, دەدى اكىم. بۇل ساناتتاعى بۇلدىرشىندەر وزدەرىن قوعامنىڭ تولىق مۇشەسى رەتىندە سەزىنۋى ءۇشىن 2016 جىلى تىرەك-قيمىل جۇيەسىندە كىناراتى بار بالالارعا ارنالعان ارنايى پانسيونات سالىنباق. وندا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ بەلگىلى بولىگى ارنايى ماماندىقتى يگەرىپ شىعاتىن بولادى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى.