وبلىستىق ءباسپاسوز كلۋبىندا وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى انتونينا ماركوۆا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن كەزدەستى. بۇگىندە پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ جانە ەلىمىزدەن تىس جەرلەردىڭ دە نازارىندا وتىرعانى بەلگىلى. بۇل ساياسي ناۋقاننىڭ ماڭىزىن ەرەكشە تۇسىنگەن اركىم ونىڭ ءساتتى ءارى دەموكراتيا تالاپتارىنا ساي ءمولدىر دە اشىق ءوتۋىن قالايدى. سوندىقتان وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى انتونينا ماركوۆا سايلاۋعا دايىندىق بارىسىنا توقتالدى. ۇستىمىزدەگى جىلى 20 ناۋرىزدا وتەتىن سايلاۋعا وبلىستا 1140 سايلاۋ كوميسسيالارى جۇمىس ىستەي باستادى, سونىڭ ىشىندە 21 اۋماقتىق, 1 وبلىستىق, 4 قالالىق, 16 اۋداندىق, 1 وكرۋگتىك كوميسسيا بولادى. 36 سايلاۋ كوميسسياسى وبلىستىق ءماسليحاتقا, 62 سايلاۋ كوميسسيا قالالىق ماسليحاتتارعا, ال 203 سايلاۋ كوميسسياسى اۋداندىق ءماسليحاتتارعا دەپۋتاتتار سايلاۋ جونىندە قۇرىلدى. وبلىس بويىنشا 552575 ادام سايلاۋعا قاتىسىپ, پارلامەنت ماجىلىسىنە جانە بارلىق دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا ءوز قالاۋلىلارىن تاڭدايتىن بولادى.
وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى انتونينا ماركوۆا كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋدەگى زاڭ تالاپتارىن اتاپ ءوتكەننەن كەيىن جۋرناليستەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. سوعان وراي 2015 جىلى 26 ساۋىردە وتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سايلاۋى مەن بۇل سايلاۋدى وتكىزۋ ۇدەرىستەرىندە ايىرماشىلىقتاردىڭ دا بار ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
– مىسالى, ءوتكەن جىلعى پرەزيدەنت سايلاۋى ناۋقانىنا تەك اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارى عانا قاتىستى. ال وكرۋگتىك سايلاۋ كوميسسيالارى بولعان جوق. سوعان بايلانىستى بيىلعى سايلاۋ ناۋقانىندا الدىمەن وكرۋگتىك سايلاۋ كوميسسيالارى مۇشەلەرىن وقىتۋعا كوڭىل بولەمىز, سودان كەيىن اۋماقتىق, سوڭىنان ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىن وقىتامىز. ويتكەنى, ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارى سايلاۋشىلار ءتىزىمىن ولارعا بەرگەن كەزدەن باستاپ جۇمىسىن باستايدى, ياعني ول 1 ناۋرىزدان باستالادى, – دەدى انتونينا ميحايلوۆنا.
وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى وبلىستا سايلاۋ ناۋقانى باستالىسىمەن ساياسي بەلسەندىلىكتىڭ جوعارى ەكەنى بايقالعانىن اتاپ ءوتتى. رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى بولىپ قوستاناي وبلىسىندا بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتىعىنا 17 كانديدات ۇسىنىلدى. ولاردىڭ بىرەۋى وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتىعىنا, قالعان 16-سى اۋداندىق ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتىعىنا ءوزىن ءوزى ۇسىنعان. بارلىق دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا ۇسىنۋ ودان ءارى جالعاسىپ جاتىر. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» زاڭ تالابىنا سايكەس بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردى ساقتاي وتىرىپ, الداعى كۇندەرى ولاردىڭ قۇجاتتارىن, ارىزىن تەكسەرۋ, تىركەۋ جۇزەگە اساتىن بولادى.
پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا وبلىس بويىنشا 818 سايلاۋ ۋچاسكەسى قۇرىلدى. ءتورايىم بۇل داۋىس بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا قارجىنى ۇنەمدەپ, ساياسي ناۋقاننىڭ بارىنشا ءتيىمدى ءارى بەلسەندى وتكىزىلۋى ءۇشىن جاسالعاندىعىن جەتكىزدى.
– ءبىر جىلدىڭ ءجۇزى بولسا دا ۋاقىت وزگەرىستەرى بار. وتكەن جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىندا سايلاۋشىلار 847 سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ داۋىس بەرگەن ەدى. ال پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىندا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ سانى 32-گە قىسقاردى. مۇنىڭ بارلىعى نەگىزىنەن تۇرعىندار سانى ازايعان اۋداندىق, اۋىلدىق جەرلەردە ورىن الدى. ونىڭ ەسەسىنە رۋدنىي قالاسىندا – 2, قوستاناي قالاسىندا ءبىر سايلاۋ ۋچاسكەسى قوسىلدى. مۇنىڭ بارلىعى سايلاۋشىلاردىڭ ورنالاسۋىنا, سانىنا بايلانىستى ورىن العان وزگەرىستەر. وندا زاڭ تالابىمەن قاتار, داۋىس بەرۋگە قولايلىلىق دا قاراستىرىلعان. مىسالى, بۇرىنعى سايلاۋدا ءبىر اۋماقتا 11 سايلاۋشى عانا بولعانى كەزدەستى. ونىڭ دا 7-ءۋى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, 4-ەۋى سايلاۋشىلار ەدى. ەندى تۇرعىندارى از مۇنداي ەلدى مەكەنگە كولىك جىبەرىپ, سايلاۋشىلاردى سايلاۋ كوميسسياسى ورنالاسقان كورشى اۋىلعا الدىرتقان دۇرىس دەپ ويلايمىز, – دەدى انتونينا ميحايلوۆنا.
نەگىزى وبلىستا سايلاۋشىلاردىڭ دا, سايلانۋشىلاردىڭ دا بەلسەندىلىگى الدەن بايقالىپ وتىر. وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنا وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك وزەكتى ماسەلەلەرىن ايتىپ كەلىپ جاتقان سايلاۋشىلار دا بار. سايلاۋ كوميسسياسىنا كوپتەن ايلىق جالاقىلارىن الا الماي جۇرگەن جۇمىسشىلار كەلىپ شاعىم ايتقان. ونداي كەزدە وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى مۇنداي جاعدايلاردى جۇمىس بەرۋشىلەرگە, اكىمدىكتەرگە حابارلاعان.
كوپ جىلداردان بەرى وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى رەتىندە ەلىمىزدەگى سايلاۋلاردى وتكىزۋگە اتسالىسىپ كەلە جاتقان انتونينا ماركوۆا بۇل سايلاۋ ناۋقانىندا وتكەن جىلداردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنەتىندىگىن ايتتى. جۋرناليستەر سۇراعىنا سايكەس سىرتتان كەلەتىن بايقاۋشىلار جونىندە دە ايتىپ ءوتتى.
– وتكەن جىلى پرەزيدەنت سايلاۋىندا بايقاۋشىلار شالعايداعى ناۋىرزىم اۋدانىندا بولىپ, سايلاۋدىڭ وتە ءادىل وتكەنىن ايتىپ كەلگەن ەدى. مەنىڭ تاجىريبەمدە سىرتتان كەلگەن بايقاۋشىلار وسىلاي ءبىرىنشى رەت شالعايداعى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە شىعىپ ەدى. بيىل دا تىلەك بىلدىرگەندەر, ارينە, تەك وبلىس ورتالىعىندا عانا بولماي, شالعاي اۋداندارعا دا شىعار دەپ وتىرمىز. بۇل ولاردىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى دەموكراتيا سالتاناتىنا كوزى جەتە تۇسەتىنىنە كەپىل بولادى, – دەدى وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورايىمى انتون ينا ماركوۆا.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.