جاستار عۇماردى جىرلادى

جىل باسىندا عۇمار قاراشتىڭ تۋعان جەرى – جانىبەك اۋدانى اكىمدىگى ورال قالاسىندا زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن جيىن وتكىزىپ, قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى, ويشىل, فيلوسوف, ۇلتتىق ءباسپاسوز قايراتكەرى عۇمار قاراشتىڭ 150 جىلدىعىن قالاي وتكىزۋ جونىندە اقىل­داسقان بولاتىن. سول باس­قوسۋدا مەرەيتويلى ءىس-شارالاردى مۇمكىندىگىنشە ەل دەڭگەيىنە شىعارۋ, بارىنشا ناسيحاتتاۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. شىن مانىندە عۇمار قاراشتىڭ تۇلعاسى, ونىڭ شىعارماشىلىعى مەن ءومىر جولى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اتالىپ وتۋگە ابدەن لايىق ەكەنى داۋسىز عوي.

– قايتا قۇرۋ, دەموكرا­تيا­نىڭ العاشقى سامالى ەسە باستاعان كەزەڭدە رۋحاني قازىنامىزدىڭ قاقپاعى ءالى اشىلا قويماعان ەدى. ۇلى مارتەبەلى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا عانا تاريحي اقتاڭ­داقتاردىڭ ورنى تولا باس­تادى. ۇلى تۇلعالارعا باسا نازار اۋدارۋعا مۇمكىندىك الدىق. عۇمار قاراشتىڭ باستى مۇرات-ماقساتى – اعارتۋشىلىق ارقىلى, ۇلتتىق ءباسپاسوزدى قالىپتاستىرۋ ارقىلى دا­مى­عان ەلدەرمەن تەرەزەسىن تەڭەستىرگىسى كەلدى. وسى باعىتتا سانالى عۇمىرىن سارپ ەتتى. ءبىز عۇمار تۇلعاسىن اسىرەسە جاستار جاعىنا كوبىرەك ناسيحاتتاۋدى ۇسىندىق. سونىڭ ىشىندە جاستار اراسىندا وبلىستىق جازبا اقىندار ءمۇشايراسىن ۇيىمداستىرساق دەگەن ۇسىنىسىمىزدى اۋدان اكىمدىگى بىردەن قولدادى. سول ءۇشىن اۋدان باسشىلىعىنا راحمەتىمىزدى ايتامىز, – دەدى ءمۇشايرانىڭ قازىلار القاسىنا توراعالىق ەتكەن بەلگىلى قالامگەر, جازۋشىلار وداعىنىڭ بقو-داعى وكىلى, وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى باۋىرجان عۇبايدۋللين.

جىر بايقاۋىنا بارلىعى 10 جاس اقىن قاتىسىپ, ولەڭ­دەرىن ۇسىنعان ەكەن. ولاردىڭ ءبارى دە جۇلدەدەن قۇر قال­مادى. مۇشايراعا جانىبەك اۋدانىندا تۋىپ-وسكەن, بۇگىندە اقمولا وبلىسىندا تۇراتىن كاسىپكەر, بۇلاندى اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى الىشەر كەنجەعاليەۆ دەمەۋشىلىك ەتتى. باس جۇلدە – 200 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى جاس اقىن جانەركە عيناياتقا بۇيىرسا, ەكىنشى ورىن جۇلدەسى – 150 مىڭ تەڭگەنى تاسقالا اۋدانىنان كەلگەن مەڭدىبەك لۇقپانوۆ يەمدەندى. ارقايسىسى 100 مىڭ تەڭگەلىك ءۇشىنشى جۇلدە ەكى اقىنعا – نۇرىم عۇمار مەن ازامات باقيەۆكە تاپسىرىلدى. بايقاۋعا قاتىسقان قالعان 6 اقىن 30 مىڭ تەڭگەدەن ىنتالاندىرۋ سىيلىعىن الدى.

– عۇلاما عۇماردى ۇلىق­تاۋ – ۇلى ءىس قوي. ونىڭ عۇ­مىرلى شىعارمالارىن ناسي­حاتتاۋ – ءار قازاقتىڭ بورىشى دەر ەدىم. ءوزىمنىڭ تۋعان جەرىمدە وسىنداي ۇلى تۇلعانىڭ مەرەيتويى بولعالى جاتقاندا قاراپ قالا المادىم, – دەيدى ءمۇشاي­­رانىڭ باس دەمەۋشىسى الىشەر كەنجەعاليەۆ.

ايتپاقشى, بيىلعى عۇمار تويىنىڭ ءبىراز بولىگىن الىشەر سياقتى ەل اراسىنان شىققان كاسىپكەر ازاماتتار كوتەرىپ العان. ماسەلەن, جانىبەك اۋدانى, تالوۆ اۋىلىنىڭ تۋماسى, ورال قالالىق ءماسلي­­حا­تىنىڭ دەپۋتاتى, قازىر قۇرىلىس كومپانياسىنا جەتەك­شىلىك ەتىپ جۇرگەن جاسۇلان ەشمۇحامبەتوۆ تە عۇمار قاراشتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان پەساعا دەمەۋشىلىك ەتىپتى. ناتيجەسىندە, بەلگىلى قالامگەر نۇرلان ءسادىردىڭ قالامىنان تۋعان «عۇمار-عۇمىر» اتتى درامالىق شى­عارما بۇگىندە وبلىستىق قازاق دراما تەاترى رەجيس­­­­سەرىنىڭ قولىنا ءتيىپ, جاڭا ماۋسىمدا كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعالى جاتىر ەكەن. جانىبەك اۋىلىندا قىركۇيەك اۋىلىندا وتەتىن رەسپۋبليكالىق ايتىس پەن دالا قىزىقتارى, ۇلتتىق ويىن­­­­دارىن ۇيىمداستىرۋعا دا جەر­­گىلىكتى كاسىپكەرلەر بارىن­شا قولداۋ كورسەتكەلى جات­­قانىن ەستىدىك.

– كوكتەمدە VI وبلىستىق عۇمار قاراش وقۋلارى اياسىندا «ازاتتىقتى اڭساعان عۇمار قاراش» اتتى شىعارماشىلىق بايقاۋىن وتكىزگەن ەدىك. بۇگىن, مىنە, جاس اقىندار ءمۇشاي­را­سىن قورىتىندىلاپ وتىرمىز. دەگەنمەن عۇلاما اتامىز­دىڭ مەرەيتويىنا ارنال­عان نەگىزگى ءىس-شارالار قىركۇيەك ايىن­دا وتەدى. ونىڭ ىشىندە رەس­پۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا دا بار. عۇمارتانۋشى, ولكەتانۋشى جانتاس ءسافۋل­ليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن جارىق كورگەن «عۇمار قاراش» ۇشتومدىعىنىڭ تانىس­تىرى­لىمىن استانا قالا­سىن­دا وتكىزۋدى جوسپارلاپ قويدىق. سونداي-اق «حابار» تەلەارناسىنىڭ قولداۋىمەن عۇمار قاراشقا ارنالعان دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلىپ جاتىر. جاقىندا ءتۇسىرۋ توبى جانىبەك اۋدانىندا, عۇمار قاراشقا تۇرعىزىلعان كەسەنە باسىندا بولىپ, حالىقپەن, جەرگىلىكتى اقساقالدارمەن كەزدەستى. ءبىز وسىنداي كەشەندى ءىس-شارالار ارقىلى عۇمار قاراشتىڭ تۇلعاسىن, ءومىر جولى مەن شىعار­ما­شى­لىعىن بارىنشا ناسي­حاتتاپ, حالىققا جاقىن­داتا ءتۇسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەيدى جانىبەك اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاننۇر احمەتوۆ. جاننۇر بەكباۋ ۇلىنىڭ بۇل ىسكە جان-تانىمەن كىرىسكەنى سونشالىق, جاقىندا دۇنيەگە كەلگەن ۇلى­نىڭ ەسىمىن عۇمار قويىپتى.

ءمۇشايرانىڭ قازىلار القاسى قۇرامىندا بولعان مادەنيەتتانۋشى, قادىر مىرزا ءالى اتىنداعى ما­دە­نيەت جانە ونەر ورتا­لى­عىنىڭ ديرەكتورى داۋلەتكەرەي قۇسايىنوۆ جاس اقىن­­­­دار­­دىڭ عۇمار تۇل­­عا­سىنا, ونىڭ شىعار­ماشى­­لى­عى مەن ءومىر جولىنا جەتە بويلاي الماعانىن ايتادى. بۇعان ولاردىڭ شى­عار­ماشىلىعىن تالداپ, اقىل-كەڭەس بەرەتىن ادەبيەت سىن­شىلارىنىڭ جوقتىعى دا سەبەپ بولۋى مۇمكىن. سون­دىق­تان وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىندە جەرگىلىكتى جاس قا­لامگەرلەرگە ارنالعان ادەبي سىن ايدارى اشىلعالى جات­قانىن گازەت رەداكتورى باۋىرجان فايزوللا ۇلى ايتىپ ءوتتى.

باتىس قازاقستان وبلىسى