مال دارىگەرلەرىنىڭ مەرەيى

ادامزاتپەن بىرگە جاسايتىن جان-جانۋاردىڭ دەنساۋلىعى, ودان الىناتىن ءونىمنىڭ قاۋىپ­سىزدىگى – وتە ماڭىزدى ماسەلە. وسىناۋ كاسىبي مەرەكە قارسا­ڭىندا باتىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ تاسقالا اۋدانىن­دا ەكى بىردەي ۆەتەريناريا بەكەتى اشىلدى. مەرەكە جانە امانگەلدى وكرۋگتەرىندە پايدا­لانۋعا بەرىلگەن بۇل جاڭا نىساندار اۋىل حالقىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەتىن باستاپ كەتتى.

وبلىس بويىنشا العاش بوي كوتەرگەن نىسانداردىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ابزال بىراليەۆ, تاسقالا اۋدانىنىڭ اكىمى تالعات شاكىروۆ, اۋداندىق ءماسليحات توراعاسى جانار بيسەنعاليەۆا جانە سالا ارداگەرلەرى مەن بۇگىنگى ماماندارى ارنايى قاتىستى.

جاڭادان اشىلعان ۆەتەريناريا بەكەتتەرىنىڭ اۋماعى – 62 شارشى مەتر. ءاربىر نىساننىڭ جوبالىق قۇنى – 15 ملن تەڭگەدەن اسادى. ءار بەكەتتە 3 ۆەتەريناريا مامانى قىزمەت ەتەدى.

ء«بىزدىڭ اۋداندا بيىل وسىنداي 5 ۆەتەريناريا بەكەتىن سالۋ جوسپارلانعان ەدى. بۇگىن سونىڭ ەكەۋى اشىلىپ, پايدا­لانۋعا بەرىلىپ وتىر. قالعان ۇشەۋىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن كومەك. وبلىس بويىنشا ءبىزدىڭ اۋداندا ەپيزووتيكا­لىق احۋا­ل جاقسى دەي المايمىز. برۋ­تسەللەز اۋرۋى جاعىنان ەكىن­شى ورىندامىز. اۋدانداعى 9 وكرۋگ­تىڭ ەكەۋىندە عانا بۇل اۋرۋ تىركەلمەگەن. سوندىقتان وسىنداي نىسان­داردىڭ بولۋى اسا ماڭىزدى. بۇل حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ وتىر­عان جۇمىس», دەيدى تاس­قالا اۋدانىنىڭ اكىمى تالعات اسقار ۇلى.

ابزال بىراليەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى كەزدە ەلىمىزدە ۆەتەريناريا سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. اسىرەسە سالانىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋعا مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ناقتى تاپسىرما بەرىلگەن.

«وسى ماقساتتا باتىس قازاقستان وبلىسىندا دا ناقتى قارجى ءبولىنىپ, اۋقىمدى جۇمىس باستالدى. 2024 جىلى بوكەي ورداسى اۋدانىنىڭ بيسەن اۋىلىندا, قاراتوبە اۋدانىنىڭ ەگىندىكول جانە قورجىن اۋىلدارىندا, تەرەكتى اۋدانىنىڭ اڭقاتى اۋى­لىندا 4 جاڭا ۆەتە­ري­ناريالىق پۋنكت سالىندى. بيىلدىڭ وزىندە وبلىس بويىنشا 30-عا جۋىق ۆەتەريناريا پۋنكتىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل باستاماعا مۇرىندىق بولىپ, قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعان تاس­قالا اۋدانى اكىمدىگىنە العىسىمدى بىل­دى­رەمىن. اۋىل تۇرعىندارى نەگىزىنەن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. سوندىقتان وسىنداي زاماناۋي نىساندار ولاردىڭ قاجەتىنە جاراۋعا ءتيىس», دەيدى باسقارما باسشىسى.

تاسقالا اۋدانىندا سالىناتىن بەكەت­تەر­دىڭ ۇشەۋى جەرگىلىك­تى بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىنسا, ەكەۋىنە وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسى قارجى بولگەن. بۇل نىسان­داردىڭ ارقايسىندا 4 كابينەت بار: يسج پورتالىندا جۇمىس ىستەيتىن, ءدارى-دارمەك ساقتايتىن, كيىم ىلەتىن بولمە جانە مەڭگەرۋشى كابينەتى.

ۆەتە­ري­ناريا جۇيەسىن رەفورمالاۋ ءىس-شارالارى ناتيجەسىندە جەر­گىلىك­تى ۆەتەريناريا ۇيىم­­دا­رىنداعى مال دارىگەر مامان­داردىڭ جالاقىسى 2022 جىلى – 23%-عا, 2023 جىلى – 22%-عا, 2024 جىلى – 26%-عا, 2025 جىلى 29%-عا وسكەن.

2025 جىلى وبلىس اۋماعىندا ەپيزووتيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 4 ملرد 598 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا قاراجات كولەمى 28%-عا ارتقانى كورىنەدى. سالاعا بولىنگەن قارجى مولشەرىنىڭ ارتۋى مال دارىگەرى ماماندارىنىڭ جالاقىسىن وسىرۋگە, ۆەتەريناريالىق ۇيىم­داردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. كەيىنگى جىلدارى ۆەتە­ريناريا ماماندارىنىڭ ەڭبەك­­اقىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن تۇراق­تى تۇردە ءوسىپ كەلە جاتىر. «ۆەتە­ري­ناريا جۇيەسىن رەفورمالاۋ ءىس-شارالارى ناتيجەسىندە جەر­گىلىك­تى ۆەتەريناريا ۇيىم­­دا­رىنداعى مال دارىگەر مامان­داردىڭ جالاقىسى 2022 جىلى – 23%-عا, 2023 جىلى – 22%-عا, 2024 جىلى – 26%-عا, 2025 جىلى 29%-عا وسكەن. 2023 جىلدان باس­تاپ مال ­دارىگەرلەرىنە پاتو­گەندى بيو­لو­گيالىق اگەنتتەرمەن جۇمىس ىستەگەنى ءۇشىن 50%-عا دەيىن قوسىمشا ەڭبەكاقى جانە ەكى لاۋازىمدىق جالاقى مولشە­رىندە ساۋىقتىرۋ جاردەماقىسى تولەنەدى. قازىر ۆەتەرينار دارىگەر ورتا ەسەپپەن – 309–320 مىڭ تەڭگە, ۆەتەرينار فەلدشەر – 244–­256 مىڭ تەڭگە, ۆەتەرينار سانيتار 190 مىڭ تەڭگە جالاقى الادى.

«2025 جىلى وبلىس بويىنشا اسا قاۋىپتى 12 اۋرۋعا قارسى 11,0 ملن باس اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارىن ۆاكتسينالاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وعان قوسا 2,2 ملن باس مال باسىن 11 اۋرۋ بويىنشا دياگنوستيكالىق تەكسەرۋدەن وتكىزەمىز», دەيدى ابزال بىراليەۆ.

قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل شارۋا­شى­لىعى مينيسترلىگى ۆەتە­­ري­نا­ريا­لىق باقىلاۋ جانە قادا­عالاۋ كوميتەتى تاراپىنان بولىن­گەن ۆەتەريناريالىق پرە­پاراتتاردىڭ 5,01 ملن دوزاسى جەتكىزىلىپ, كەلگەن ۆاكتسيناعا سايكەس ۆاكتسينالاۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. ياعني 6 ايلىق جوسپارعا سايكەس 4,5 ملن باس جانۋار ءتيىستى ۆاكتسيناسىن العان. وڭىردە قازىرگى قالىپتاسقان جاعداي قاناعاتتانارلىق دەڭ­گەيدە. جىل باسىنان بەرى وتكەن 6 اي ىشىندە 421,5 مىڭ سيىر, 519,8 مىڭ قوي-ەشكى برۋتسەللەز اۋرۋىنا قارسى دياگنوستيكالىق زەرتتەۋدەن وتكەن. برۋتسەللەز اۋرۋىنا شالدىققان جانۋارلار ۋاقتىلى ەت وڭدەۋ كاسىپ­ورىندارىنا سانيتارلىق سويۋعا جىبەرىلگەن. بۇدان بولەك, جىل باسىنان بەرى وبلىستا اسا قاۋىپ­تى اۋرۋ – مال قۇتىرۋ وقيعاسى ءۇش مارتە تىركەلگەن. اۋرۋدىڭ بوكەي ورداسى اۋدا­نىنداعى – 2, قازتالوۆ اۋدانىنداعى 1 وشاعى دەر كەزىندە باقىلاۋعا الىنىپ, ءتيىستى ۆەتەريناريالىق ءىس-شارالار تولىق جاسالعان.

وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن بىركەلكى رەتتەۋ شاراسى دا جۇيەلى ءجۇرىپ جاتىر. وسى كەزگە دەيىن 512,5 مىڭ باس جانۋار بىردەيلىك سەرتيفيكاتىن العان. بيىل وبلىستا 345,1 مىڭ دانا قۇلاق سىرعاسى ساتىپ الىندى, الداعى ۋاقىتتا تاعى 941 مىڭ دانا قۇلاق سىرعاسى ساتىپ الىنباق.

بۇگىندە اۋىلدا مال ساۋلىعى الدىڭعى ورىندا تۇرسا, قالادا قاڭعىباس يتتەردىڭ كوبەيۋى كادىم­گىدەي ماسەلەگە اينالعانى راس. بقو بويىنشا ءۇي جانۋارلارىنا ارنالعان دەرەكقوردا 25 908 يت-مىسىق تىركەلگەن ەكەن, سونىڭ 6 390-نىڭ عانا قوجايىنى بار. جىل باسىنان بەرى وڭىردە قاڭ­عىباس يتتەردى اۋلاۋ جانە بيوستەريليزاتسيالاۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. وسى كەزگە دەيىن 1 334 قاڭعىباس جانۋار اۋلانسا, ونىڭ 730-ىنا بيوزارارسىزداندىرۋ وتاسى جاسالىپ, قايتادان جىبەرىل­گەن. تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىشى بو­يىنشا 604 قاڭعىباس ءيتتىڭ كوزى جويىلعان.

ايماقتا بۇگىندە بارلىعى 147 ۆەتەريناريا پۋنكتى بولسا, سونىڭ 65-ىندە عانا جەكە عيمارات بار. قالعان 82 ۆەتپۋنكتكە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدىك عيماراتتارىندا بولمە بەرىلگەن. بيىل اۋىلدىق وكرۋگتەردە 30-عا جۋىق ۆەتەريناريا پۋنكتى مەن 1 ۆەتەريناريا ستانسا عيماراتىن سالۋ جوسپارلانعانىن ايتتىق. سونىڭ ىشىندە سىرىم اۋدانىنداعى بۇلدىرتى مەن قوسوبا اۋىلدارىندا, شىڭعىرلاۋ اۋدانىن­­دا­عى ارداق, اقتاۋ اۋىلدارىن­دا, بايتەرەك اۋدانىنداعى يانۆارتسەۆ اۋى­لىندا 5 ۆەتەريناريا پۋنكتى­­نىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, 10-شىلدە – ۆەتەريناريا قىز­مەت­­كەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرە­­كەسى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىل­گە­لى تۇر.

وبلىس اۋماعىندا 2023 جىلدان بەرى ۆەتەريناريا ستانسالارىنىڭ اۆتوكولىك پاركى دە جاڭارتىلىپ جاتىر. 2023–2024 جىلدارى سۋ جاڭا 43 كولىك الىنعان. ال بيىل مەرەكە كۇنى اۋىل وكرۋگتەرىندەگى ۆەتەرينار ماماندارعا بىردەن 90-عا جۋىق سۋ جاڭا قىزمەتتىك اۆتوكولىكتىڭ كىلتى تابىستالماق.

ء«وڭىردىڭ ەپيزووتيالىق قا­ۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ۆەتەري­نارلىق ستانسا قىز­مەت­كەر­لە­رىنە قولايلى جاعداي جاساۋ, ۆەتە­ريناريالىق ءىس-شارالاردى ساپالى جۇرگىزۋ ءۇشىن ۆەتەريناريا پۋنكتتەرىنىڭ ماڭىزى وتە زور. ءبىز مال دارىگەرلىك ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن بولاشاقتا دا جاقسارتا بەرە­مىز», دەيدى وبلىستىق ۆەتەرينا­ريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ابزال بىراليەۆ.

باتىس قازاقستان وبلىسى