پارلامەنت ادەتتەگىدەي جىلدى قارقىندى جۇمىسپەن اياقتاعالى وتىر. وسى جىلى دا نەگىزگى سالالارداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان زاڭ جوبالارى ازىرلەندى. زاڭدار جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ كۇشىنە ەنە باستايدى. وندا مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن باسىم مىندەتتەر ەسكەرىلگەن. قازىرگى ۋاقىتتا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىندا 70-كە جۋىق, سەناتتىڭ قاراۋىندا 14-كە جۋىق زاڭ اكتىسى بار, كوپتەگەن جوبانىڭ جۇمىسى اياقتالدى جانە زاڭدارعا پرەزيدەنت قول قويدى.
2024 جىلى پارلامەنت ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتەتىن زاڭ قابىلدادى. ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتەتىن قىلمىستىق كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, پرەكۋرسورلاردىڭ زاڭسىز اينالىمى جانە ولارمەن جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك شارالارى كۇشەيتىلدى. ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ جانە دەرەكتەردى قورعاۋعا قۇقىقتىق نەگىزدەردى بەلگىلەيتىن تسيفرلىق كودەكس ازىرلەنىپ جاتىر. ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا جازانىڭ جاڭا ءتۇرىن ەنگىزەتىن «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكس, قوعامدىق جۇمىستار, باسقا دا وزەكتى باعىتتار بويىنشا زاڭ شىعارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
زاڭنامالىق قىزمەتتى تالداعاندا زاڭ شىعارۋشى قوعامنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە بارىنشا قاۋىپ توندىرەتىن بۇزۋشىلىقتارعا جاۋاپكەرشىلىك شارالارىن كۇشەيتىپ, قاتاڭداتۋعا نازار اۋدارادى. بۇل ەسىرتكى بيزنەسىمەن, وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقپەن, جاپپاي تارتىپسىزدىكتەرمەن, تسيفرلىق ورتاداعى قىلمىستارمەن, سونداي-اق اۆتوموبيل جولدارىنداعى اپاتتىڭ جوعارى دەڭگەيىمەن كۇرەسۋگە قاتىستى. بۇل سالالارعا مۇقيات نازار اۋدارۋ الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى جانە قوعامدىق تارتىپكە ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى.
وسى باعىتتار بويىنشا كۇرەس ناتيجەسىندە سانكتسيالاردىڭ قاتاڭدىعىمەن قاتار, جازانىڭ بۇلتارتپاۋشىلىق قاعيداتىنىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلاتىنى, زاڭناماداعى, سىبايلاس جەمقورلىقتاعى نەمەسە باسقا دا زاڭسىز ادىستەردەگى ولقىلىقتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنەن جالتارۋدىڭ سالدارى قانداي ەكەنىن ۇقتىردى. الايدا قوعامنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ۇلكەن قاتەر توندىرەتىن بىرقاتار باعىتتا جازانىڭ بۇلتارتپاستىعى قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ قازىرگى جاعدايدا وبەكتيۆتى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىر. مىسالى, قىلمىستار جاسىرىن تۇردە جانە جوعارى تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ جاسالاتىن كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىندا قۇقىق بۇزۋشىلاردى انىقتاۋ جانە ولاردى جاۋاپقا تارتۋ ايتارلىقتاي رەسۋرستار مەن كاسىبي ءبىلىمدى قاجەت ەتەدى. وسىعان ۇقساس جاعداي ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەستە بايقالادى. مۇندا قىلمىستىق ارەكەتتىڭ جاھاندىق سيپاتى, حالىقارالىق ارنالاردى پايدالانۋ جانە جوعارى تىنىس الۋ ادىستەرى جازانىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتۋدە ءبىراز قيىندىق تۋعىزادى.
مۇنداي جاعدايدا قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ شارالارى جاسالۋى قاجەت. بۇعان ازاماتتاردىڭ تسيفرلىق جانە قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرۋ, قىلمىستاردى ەرتە انىقتاۋعا كومەكتەسەتىن زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, الەۋمەتتىك مونيتورينگ جۇيەسىن دامىتۋ, سونداي-اق مىنەز-ق ۇلىقتى ىنتالاندىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, زاڭنامانى جەتىلدىرۋ سياقتى الدىن الۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتۋ جۇمىستارى كىرەدى.
پارلامەنت وسىلاردىڭ بارلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىنا سەنىمدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, زاڭنامانى جەتىلدىرۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. بۇل ىستە جاۋاپكەرشىلىك پەن كاسىبيلىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتىپ وتىر دەۋگە ابدەن بولادى. دەپۋتاتتار مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مۇددەسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا, ازاماتتاردىڭ قۇقىن قورعاۋعا جانە ەلدى دامىتۋعا باعىتتالعان زاڭدار ازىرلەپ, قابىلدايدى. ولاردىڭ باستامالارى ءپاتريوتيزمدى, وزەكتى ماسەلەلەردى تەرەڭ ءتۇسىنۋدى جانە ءادىل ءارى تۇراقتى زاڭنامالىق بازانى قۇرۋعا باعىتتالعان.
پارلامەنت قازىرگى زاماننىڭ سىن-تەگەۋرىندەرىنە جاۋاپ بەرەتىن ۋاقتىلى جانە وزەكتى شەشىمدەر قابىلداي وتىرىپ, مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ نەگىزگى ينستيتۋتى رەتىندە ءوز فۋنكتسياسىن ءتيىمدى ورىندايدى. دەپۋتاتتاردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ جانە ولاردىڭ كوپشىلىكتىڭ مۇقتاجىنا بەيجاي قاراماۋىنىڭ ارقاسىندا ەلدىڭ ورنىقتى دامۋى مەن حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا بەرىك قادام جاساپ جاتىر.
نۇرلان دۋلاتبەكوۆ,
ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور