پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا الدىمىزدا تۇرعان ستراتەگيالىق مىندەتتەردى ايقىنداپ, باعىت-باعدارىمىزدى كورسەتىپ بەردى. قۇجاتتىڭ ديناميكاسى جوعارى, مازمۇنى تەرەڭ بولدى. اسىرەسە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىستىق جاعدايىن كوتەرۋدى نۇسقاپ, قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەردى شەشۋدى تاپسىردى.
ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتەلىگىن شىڭداۋدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك, وتباسىلىق بيزنەستى ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزى زور. وزىق ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنەن بيزنەستى دامىتۋ ارقىلى كەز كەلگەن ەكونوميكالىق داعدارىستى وڭاي ەڭسەرەتىنىن كورۋگە بولادى.
ۇكىمەتتىڭ الدىنداعى نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن 2030 جىلعا قاراي ەكى ەسە ءوسىرۋ. بۇعان قالاي قول جەتكىزۋگە بولادى؟ قازىر بيزنەسپەن اينالىسۋعا ىنتالى ازاماتتاردى قولدايتىن مەملەكەتتىك باعدارمالار از ەمەس. الايدا قولداۋ شارالارىن ءالى دە جۇيەلەپ, قايتارىمسىز قارجىلاردى يگەرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, كرەديتتەۋدە جەڭىلدىكتەر قاراستىرۋدى, باستىسى, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قورعاۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت جولداۋدا ايتقانداي, مۇنداي باستامالاردا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر دە ىنتالى بولىپ, بيزنەستى قولداۋدا بەلسەندىلىك تانىتۋعا ءتيىس.
پرەزيدەنت «بانكتەر تۋرالى» زاڭعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزەتىن كەز كەلگەنىن ايتتى. راسىندا, الەمنىڭ وزىق ەلدەرىنىڭ بانك سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان زاڭدارىن زەرتتەپ, زەردەلەپ, زاماناۋي ماقسات-مىندەتتەرگە جاۋاپ بەرەتىن زاڭداردى جەتىلدىرە ءتۇسۋ – ۋاقىت تالابى. بۇل زاڭدار نورماسىندا ۇلتتىق بانكتەن باستاپ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر اتقاراتىن نەگىزگى فۋنكتسيالارى تالدانىپ, بيزنەستى قولداۋ دەڭگەيى جان-جاقتى قامتىلۋى كەرەك.
وزىق ەلدەردە ورتالىق بانكتەردىڭ اكتسيونەرلەرىنە بايلانىستى مىندەتىن وزدەرى ايقىندايدى. ماسەلەن, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, فرانتسيا, رەسەي, دانيا جانە نيدەرلاندتا بانك كاپيتالىنىڭ 100 پايىزى مەملەكەتكە تيەسىلى. سوندىقتان بۇل ەلدەردەگى ورتالىق بانكتەر ۇكىمەت قويعان تالاپتى ورىنداۋدى باسىمدىق ەتەدى. فەدەرالدىق رەزەرۆتىك بانكى اقش-تاعى بانك جۇيەسىندە بىرقاتار قاداعالاۋ جانە رەتتەۋشى مىندەتىن اتقارادى. جاپونيادا ورتالىق بانكتىڭ 55 پايىزى – مەملەكەت مەنشىگىندە جانە 45 پايىزى – جەكەمەنشىك يەلىگىندە. شۆەيتساريادا 57 پايىزى مەملەكەتكە جانە 43 پايىزعا جەكە تۇلعالارعا تيەسىلى.
«بانكتەر تۋرالى» زاڭعا وزگەرىس پەن تولىقتىرۋلار ەنگىزگەندە قىتاي, جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا, سينگاپۋر سەكىلدى ازيا الپاۋىتتارىنىڭ بانك سالاسىنداعى تاجىريبەسىن تەرەڭ تالداپ, ءوزىمىزدىڭ زاڭدارعا ەنگىزگەنىمىز ءجون. بۇگىندە الەمدىك ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق ەۋروپادان ازياعا قاراي كەزەڭ-كەزەڭىمەن ويىسا باستاعانىن ەسكەرىپ, شىعىس ازيا ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق مودەلىن قاراۋىمىز ماڭىزدى. بۇل ەلدەردىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىنداعى ازاماتتاردى ىنتالاندىرىپ, جۇمىسىن ىلگەرىلەتۋگە بانكتەر قالاي, قانداي كومەك كورسەتكەنىن قاراۋىمىز ءتيىس.
بىرىنشىدەن, ەكونوميكانى ىرىقتاندىرۋ تۋرالى قاۋلى اياسىندا ءبىز بانكتەر ءۇشىن امبەباپ جانە بازالىق ليتسەنزيانى ەنگىزۋدى قاراستىرۋىمىز كەرەك. ەكىنشىدەن, ءىرى جانە ورتا بانكتەر ءۇشىن امبەباپ ليتسەنزيا, ال رەتتەۋ تالاپتارى تومەندەتىلگەن شاعىن بانكتەر ءۇشىن بازالىق ليتسەنزيا بەرۋ مۇمكىندىگىن ەنگىزۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن, حالىقارالىق تاجىريبە ميكروبيزنەستى, سونداي-اق شاعىن جانە ورتا بيزنەستى كرەديتتەۋدە تومەن پايىزبەن بەرۋدى قاراستىرۋ كەرەك.
قىسقاسى, بانكتەردىڭ بيزنەسكە قولداۋ جاساۋ جۇمىسىن جانداندىرۋى ماڭىزدى. سوندا ەلدىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتى ءوسىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتادى.
جارقىنبەك امانتاي ۇلى,
ءماجىلىس دەپۋتاتى