استانادا ينكليۋزيا جانە ترانسفورماتسيا ماسەلەلەرى جونىندەگى ازيا-تىنىق مۇحيتى مينيسترلىك كونفەرەنتسياسى ءوتىپ جاتىر. پلەنارلىق سەسسياعا ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتەنوۆ, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى جانە اتمەاك-ءتىڭ اتقارۋشى حاتشىسى ارميدا سالسيا اليشاحبانا, سونداي-اق ۇكىمەتتەر كوشباسشىلارى مەن تەحنولوگيا ساراپشىلارى قاتىستى.
ەسكاتو كونفەرەنتسياسى اياسىندا تسيفرلىق وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى. ولجاس بەكتەنوۆ پەن ارميدا سالسيا اليشاحبانا ينفراقۇرىلىم, باسقارۋ, موبيلدىلىك, ونەركاسىپ جانە ساۋدا سالالارىنداعى تسيفرلىق شەشىمدەردىڭ الەۋەتى بويىنشا پىكىر الماستى. 2024 جىلعا ارنالعان ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا تۋرالى بايانداما تانىستىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاۋ سوزىندە ۇيىمنىڭ ازيا-تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى ەكونوميكالىق وركەندەۋگە, الەۋمەتتىك ءال-اۋقات پەن ەكولوگيالىق تۇراقتىلىققا ىقپال ەتۋدەگى شەشۋشى ءرولىن اتاپ ءوتتى. ەسكاتو 80 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى 4 ملرد-تان استام ادامنىڭ ومىرىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتىپ وتىر.
قازاقستان 30 جىلدان استام ۋاقىت بويى سەرىكتەس ءارى تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناستار رۋحىندا سەرپىندى دامىتۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, ەسكاتو-نىڭ تولىققاندى مۇشەسى سانالادى. ىنتىماقتاستىق جىلدارىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ, تابيعي رەسۋرستاردى باسقارۋ, ينۆەستيتسيالىق بايلانىستار, ساۋدا, ەنەرگەتيكا جانە كولىك سياقتى ماڭىزدى باعىتتار قامتىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن بيزنەس, الەۋمەتتىك سالا ءۇشىن جاڭا كوكجيەكتەردى اشاتىن جانە ميلليونداعان ادامدار ءۇشىن ەكونوميكالىق ءوسىم مەن مۇمكىندىكتەردىڭ كەڭەيۋىن قامتاماسىز ەتەتىن تسيفرلى تەحنولوگيالارعا اۋداردى. بۇكىل ايماق ءۇشىن تسيفرلى رەسۋرستارعا تەڭ قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزى كورسەتىلگەن.
«كەشە مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا قازاقستان جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن قولداناتىن ءارى تسيفرلى تەحنولوگيالار داميتىن ەلگە اينالۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولار بيزنەس, ءبىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءۇشىن جاڭا كوكجيەكتەردى اشادى, ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەدى جانە ميلليونداعان ادامعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان بۇل باعىتتاردى بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىرمىز. بۇگىنگى تاڭدا قازاقتان الەمدەگى تسيفرلىق دامۋ جاعىنان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا كىرەدى جانە ونلاين قىزمەتتەر بويىنشا 8-ورىندا», دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
بۇگىنگى تاڭدا بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 90%-دان استامى قازاقستان حالقى ءۇشىن ءموبيلدى قۇرىلعىلاردان قولجەتىمدى. 2029 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدە حالىق پەن بيزنەستىڭ تسيفرلىق رەسۋرستارعا تەڭ قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن تولىققاندى ەكوجۇيە قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەلىمىزدە ءوز ەلەكتروندى رەسۋرستارىمىزدى قۇرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى ونىمدەر ازىرلەنىپ جاتىر. ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى ءتيىمدى شەشىمدەردى ىرىكتەۋدىڭ نەگىزگى الاڭى بولادى. مەملەكەت باسشىسى ونداي ورتالىق قۇرۋ تۋرالى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ايتتى.
قازاقستان تسيفرلى جىبەك جولىن دامىتۋ شەڭبەرىندە كورشى ەلدەرمەن بىرگە پارسى شىعاناعى ەلدەرىنە شىعاتىن كاسپي تەڭىزىنىڭ ءتۇبى بويىنشا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن توسەۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋدا. ينتەگراتسيا جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋ, ءىرى Big Tech كومپانيالارىن تارتۋ ءۇشىن دەرەكتەردى جيناۋ, ساقتاۋ جانە وڭدەۋدىڭ زاماناۋي ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋعا, سونداي-اق وتاندىق Iت-شەشىمدەردى الەمدىك نارىققا شىعارۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ونى ىسكە اسىرۋدا Astana Hub حالىقارالىق تەحنوپاركى شەشۋشى ءرول اتقارادى, ونىڭ الاڭىندا 1 400 رەزيدەنت, ونىڭ ىشىندە 400 شەتەلدىك كومپانيا ءۇشىن قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قامتاماسىز ەتىلدى.
ۇكىمەت باسشىسى قازاقستاننىڭ تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ءۇشىن اشىق جانە وسى باعىتتاعى تاجىريبەسىن بولىسۋگە دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇۇ-نىڭ ءبىزدىڭ ايماقتاعى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن «ەشكىم ارتتا قالماۋعا ءتيىس» قاعيداتىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى. تسيفرلى ينكليۋزيا – بۇل ماڭىزدى ەلەمەنت, ونسىز ماقساتقا جەتۋ مۇمكىن ەمەس. ىنتىماقتاستىق, ءبىلىم الماسۋ جانە ەڭ جاقسى تاجىريبەلەر ارقىلى عانا ءبىز بارلىعىنا بىردەي تۇراقتى ءارى جارقىن بولاشاقتى قامتاماسىز ەتە الامىز. ءبىز ءوز تاجىريبەمىز بەن ءبىلىمىمىزدى بولىسۋگە دايىنبىز. سوندىقتان ارىپتەستەرىمدى ازيا-تىنىق مۇحيتى وڭىرىندە تۇراقتى دامۋى ءۇشىن تسيفرلىق شەشىمدەر ورتالىعىنىڭ قازاقستاندا اشىلۋىنا قولداۋ كورسەتۋگە شاقىرامىن. ورتالىقتى قۇرۋ ءتيىمدى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى كاتاليزاتور بولادى جانە ەلدەر اراسىنداعى تسيفرلىق الشاقتىقتى ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا اكەلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
ءوز كەزەگىندە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى جانە اتمەاك-ءتىڭ اتقارۋشى حاتشىسى ارميدا سالسيا اليشاحبانا قازاقستاننىڭ تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى جوعارى جەتىستىكتەرى مەن الەۋەتىن اتاپ كورسەتتى.
«تسيفرلاندىرۋ قالىپتى جاعدايعا اينالدى. ول ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدى وزگەرتەدى, قۇندىلىق قۇرۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشادى جانە ورنىقتى دامۋدىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن شەشۋگە كومەكتەسەتىن قوعامدىق قۇرىلىمداردى وزگەرتەدى. الايدا تسيفرلى ترانسفورماتسيا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كۇردەلى جانە بەلگىسىز ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەرىمەن دە بايلانىستى», دەدى ارميدا سالسيا اليشاحبانا.
كونفەرەنتسيا اياسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى قازاقستاننىڭ ازىرلەمەلەرى مەن تابىستى پايدالانىلعان IT-شەشىمدەرى ۇسىنىلعان كورمە ۇيىمداستىرىلدى. ەلىمىزدە 1 200 مەملەكەتتىك قىزمەت ونلاين كورسەتىلەدى, ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ 80%-دان استامى قامتىلعان. كونفەرەنتسيا قوناقتارىنا تانىستىرىلعانداردىڭ اراسىندا حالىقتى اتاۋلى جانە بەلسەندى مەملەكەتتىك قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان «الەۋمەتتىك ءاميان» جوباسى بار. پلاتفورما مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىمەن, سونىڭ ىشىندە ۇكىمەتتىڭ e-Gov ەلەكتروندى پورتالىمەن جانە E-Otinish ءوتىنىش بەرۋ جۇيەسىمەن ينتەگراتسيالانعان.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار «ۇات» اق, Alaqan technologies, «دامۋ» اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ورتالىعى» جشس, Freedom Holding Corp., Kaspi.kz, Smartestprep Ltd جاستاردى جەكە كاسىپتىك باعدارلاۋ, قارجىلىق, كولىك, الەۋمەتتىك قىزمەتتەر, ساۋدا, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە باسقا سالالارداعى تسيفرلىق ءونىم جوبالارىمەن تانىستى.