داستۇرگە ساي وسى جىلدىڭ ساياسي - ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك باعدارىن پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى پارلامەنت سەسسياسىمەن بىرگە اشىپ, «ادىلەتتى قازاقستان: قۇقىقتىق ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جاريالادى.
وسىدان ءبىر اپتا بۇرىن عانا استانادا سالىق اليانسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسىپ, كاسىپكەرلەردىڭ جانايقايىن تىڭداپ ەدىم. پارلامەنتتىك كانيكۋل كەزىندە وتكىزگەن كەزدەسۋلەردە دە سالىق ماسەلەسى ەڭ كوپ تالقىلانعان تاقىرىپ بولدى. ورتا جانە بيزنەس وكىلدەرى پارلامەنت قاراۋىنا كۇزدە كەلۋى ءتيىس بۇل قارجىلىق قۇجاتتىڭ شيكى تۇستارىن دەپۋتاتتار تۇزەپ, كۇزەسە دە كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىنا وڭ اسەر بەرەتىن سالىق كودەكسى شىقپاسىن اشىنا ايتقان…مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىن ورتا جانە شاعىن بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن ۇكىلى ءۇمىتى مەن سەنىمىن كۇشەيتەتىن ناقتى شەشىمدەر بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. سالىق كودەكسىن قابىلداۋ ءبىر جىلعا شەگەرىلىپ, قوعام مەن بيزنەس وكىلدەرىمەن ابدەن تالقىلاپ, «يلەۋىن قاندىرىپ» اسىعىستىق تانىتپاي, قابىلداۋ, باستىسى - ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن سالىق ساياساتىنداعى تىڭ باعىتتار بولۋىنا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باسا نازار اۋدارتقانى كاسىپكەرلەردى قۋانتتى. ەل پرەزيدەنتى باستى ماقسات-مۇراتىمىز ءار ازاماتتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ دەدى. بيۋدجەت ءتۇسىمىنىڭ تومەندەۋى مەن حالىق تابىسىنىڭ ازايۋىنىڭ ءتۇپ تامىرى ءبىر. ەكونوميكالىق ساياساتتاعى جىلدار بويى شەشىلمەگەن «ساقالدى» ماسەلەلەر - سالىق جۇيەسىندەگى ولقىلىقتار, ناعىز ءوندىرىستى نەسيەلەندىرۋ ورنىنا, «قاعاز» جۇزىندەگى مال شارۋاشىلىقتارىن سۋبسيديالاۋ, بانك, قارجىلىق ۇيىمداردىڭ تەك «اۋادان» اقشا جاساپ, قارا حالىقتى نەسيەگە باتىرۋى, ناقتى ەكونوميكاعا ۇلەس قوسۋعا نەمقۇرايدىعى تاعىسىن تاعىلاردى مەملەكەت باسشىسى اشىق ايتتى.
بۇل - ءبىر.
سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋدە كوتەرىلەتىن وتكىر ماسەلەنىڭ تاعى ءبىرى - مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ جۇمىسى. باسقا ەمەس, ەلوردامىزدىڭ وزىندە وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا, مەديتسينالىق قورعا جەكە تۇلعالار جارناسى ايتارلىقتاي تومەندەگەن. بۇل - حالىقتىڭ قور جۇمىسىنا سەنىمسىزدىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى. مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا تسيفرلاندىرۋ جۇيەسى تولىققاندى ەنگىزىلمەگەندىكتەن, كوزبوياۋشىلىق كوپ, اشىقتىق جەتىسپەيدى. ەل پرەزيدەنتى بۇل كەلەڭسىزدىكتەرگە نۇكتە قويۋ كەرەكتىگىن شەگەلەپ ايتتى. ۇلت دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى قور مەن دەنساۋلىق سالاسى بيۋدجەتتەن تريلليونداپ قاراجات الىپ وتىرىپ, كوپ جاعدايدا دۇرىس قىزمەتتى ايتپاعاندا, مۇلدە مەديتسينالىق كومەك كورسەتپەي, قۇرعاق ەسەپ بەرۋى ەڭ جوعارعى دەڭگەيدە ايتىلدى. بۇل - ەكى.
بىردەن ايتا كەتەيىن, ەڭ شالعاي اۋداندار دەپ, ات كولىگىمىزدى ارىتىپ جەتە الماي جۇرگەن, ءوزىمىزدىڭ «شۆەيتساريامىز» - شىعىستاعى كاتون-قاراعاي, زايسان, ودان بەرى الاكول مەن بالقاشتىڭ اسەم تابيعات اياسىندا تۋريستىك الەۋەتتى ارتتىراتىن اۋەجايلار سالىپ, بىرنەشە ادامدىق, شاعىن ۇشاق تۋرالى باستاما دا كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققانى انىق.
جالپى, پرەزيدەنت جولداۋدا 9 ستراتەگيالىق باعىتتىڭ باسىن اشتى:
اقشا-نەسيە ساياساتى مەن فيسكالدى ساياساتتىڭ اراسىنداعى ۇيلەسىمسىزدىكتى جويۋ قاجەتتىگىن. ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جانە بيزنەس جۇرگىزۋگە قاجەتتى جاعدايدى جاقسارتۋ جولىندا ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋ ماڭىزدىعىن. ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپ الەۋەتىن تولىق پايدالانۋ ءۇشىن جان-جاقتى شارالار قابىلداۋ تۋرالى. ينفراقۇرىلىمعا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمى تابىلعانىن. ەلىمىزدىڭ كادرلىق الەۋەتىن بىرتىندەپ ارتتىرۋدى. ۇلت ساۋلىعىن نىعايتۋ ءۇشىن كەشەندى شارالاردى قولعا الىپ, حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ كەرەكتىگىن. ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ – الدىمىزدا تۇرعان نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى. مەملەكەتتىك باسقارۋ ءىسىنىڭ تيىمدىلىگىن بارىنشا ارتتىرۋ كەرەكتىگىن. قوعامدا زاڭ مەن ءتارتىپ يدەولوگياسىن تەرەڭ ورنىعۋىن.ءومىرىمىزدى, ەلىمىزدى وزگەرتكىمىز كەلسە, بۇل كەسەلمەن بىرگە كۇرەسەتىن, تۇيتكىلدى ماسەلەلەر ءتۇيىنىن بىرگە تارقاتاتىن كەز كەلدى.
وزەكجاردى ماسەلەلەردىڭ تاعى ءبىر پاراسىنا كوپتىڭ ءبىر كىسىدەي كوڭىل اۋدارىپ, بىرلەسە شەشىمىن قاجەت ەتەدى. ول - جىل باسىنان بەرى جول كولىك اپاتىنان 1300-دەن استام ادام قازا تاۋىپ, 16 مىڭنان استام ادامنىڭ زارداپ شەگۋى. بۇل ماسەلە جايلى ءوزىم وتكەن سەسسيادا ۇكىمەتكە ارنايى دەپۋتاتتىق ساۋال دا جولداعان ەدىم. جىل وتكەن سايىن كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ دايىندىق دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى. مەكتەپتە جۇرگىزۋشى كۋالىگىن ارنايى وقىماي-اق الۋ فاكتىلەرى ۇيرەنشىكتى جايتقا اينالدى. وسى تۇستا, نورۆەگياداعى وتانداسىمىزدىڭ اڭگىمەسى ەسكە تۇسەدى. التى جىل كولىك جۇرگىزۋشى كۇالىگىن الۋعا ەمتيحان تاپسىرىپ, الا الماعانىن, كەرىسىنشە, زاڭگەر ماماندىعىنىڭ ديپلومىنا قول جەتكىزۋى جەڭىلدىرەك بولعانىن ايتقان ەدى. مۇنداي تالاپ ناتيجەسىندە, سكانديناۆيا ەلدەرىندە جول كولىك اپاتى وتە تومەن.
اسكەردەگى ساربازدار قاۋىپسىزدىگىنە ارميا باسشىلىعىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى ەل پرەزيدەنتىنىڭ ءسوزى قانشاما قامكوڭىل بولعان اتا-انالارعا دەمەۋ ەكەنى ءسوزسىز. ەندىگى مىندەت - قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتە وتىرىپ, زاڭنامالىق تۇرعىدان دا بۇل ماسەلەنى تارقاتۋدى قولعا الۋ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندى جايلى جانە قاۋىپسىز ەلگە اينالدىرۋدى ءوزىنىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى دەپ اتادى.
مەملەكەت باسشىسى: ء«بىزدىڭ قوعامىمىزدا زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەمدىك قۇرۋعا ءتيىس. بۇل – بۇكىل قوعامنىڭ جانە ءار ادامنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى ەڭ باستى تالاپ. ءبىز سوندا عانا ادىلەتتى, تازا جانە قاۋىپسىز قازاقستاندى قۇرا الامىز. وسى ستراتەگيالىق ماقساتىمىزعا جەتۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ بەيبىت ءومىر سۇرۋىنە جانە تۇراقتى دامۋىنا قولايلى سىرتقى جاعداي قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. بۇل – قازىرگى اسا كۇردەلى گەوساياسي احۋال كەزىندە وتە جوعارى كاسىبيلىكتى تالاپ ەتەتىن ديپلوماتيانىڭ مىندەتى», دەدى.
تۇيسىنگەن جانعا الىپ-قوسارى جوق, ءتۇيىندى ءسوز وسى دەپ ويلايمىن.
بيبيگۇل جەكسەنباي,
قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى