تۇركىستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا وڭىردەگى مادەني مۇرا نىساندارىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. مۇنداي نىسانداردىڭ قاتارىندا «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعى, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى, قىلۋەت جەراستى مەشىتى جانە ياسسى-كۇلتوبە ورتاعاسىرلىق قالاشىعى بار.
مينيستر «ازىرەت سۇلتان» مۋزەي-قورىعىنا 2023 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «ۇلتتىق» مارتەبەسىن بەرۋ نىساننىڭ ەلىمىزدىڭ مادەني مۇراسىن ساقتاۋ ماڭىزىن كورسەتەتىن ەلەۋلى وقيعا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعى – ارحەولوگيالىق جانە ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرىنىڭ بىرەگەي كەشەنى, مۇندا حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 45 نىسان بار. جىل سايىن 350 مىڭنان اسا ادام كەلەتىن بۇل جەر – قازاقستاننىڭ ەڭ قاستەرلى مەكەندەرىنىڭ ءبىرى», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە بارعان كەزدە ونى ساقتاۋدىڭ ناقتى شارالارى تالقىلاندى. مينيستر 2023 جىلى جۇرگىزىلگەن عىلىمي زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە كەسەنە قۇرىلىمىن نىعايتۋ بويىنشا شۇعىل ءىس-قيمىلداردىڭ قاجەتتىگى انىقتالعانىن ايتتى. ول كەسەنە اينالاسىنداعى جاسىل جەلەكتەردى شامادان تىس سۋارۋ نىسانعا تەرىس اسەر ەتىپ, جاسىل جەلەكتەردىڭ ءبىر بولىگىن الىپ تاستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ۇدەرىس قازىردىڭ وزىندە اۆتوماتتاندىرىلعان باقىلاۋ جۇيەسى ارقىلى باقىلانادى. قۇرىلىمنىڭ ودان ءارى توزۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن 100 توننادان استام قوقىس پەن توپىراق شىعارىلعان.
جۇمىس ساپارى كەزىندە ايدا بالاەۆا قىلۋەت جەراستى مەشىتىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, 2021 جىلى تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ «Tika» ۇيىمى ارقىلى نىساندى مۋزەي رەتىندە جاڭعىرتۋدى ۇسىنعانىن اتاپ ءوتتى. وسىلايشا, قىلۋەتتىڭ تاريحي كەلبەتىن ساقتاۋ ماقساتىندا تۇرىك شەبەرلەرىنىڭ جۇمىسىن سۇيەمەلدەيتىن توپ قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان ەدى.
مينيستر قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ جانىنداعى قايتا قۇرىلعان عيماراتتاردىڭ بىرىندە ۇيىمداستىرىلعان مونيتورينگ ورتالىعى جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا نازار اۋداردى. ورتالىق جۇمىسى اياسىندا تەمپەراتۋرا مەن ىلعال رەجىمىن, قابىرعالاردىڭ تۇزۋلىگىن جانە باسقالارىن ۇزدىكسىز رەجىمدە باقىلايتىن 100-دەن استام قوندىرعىسى بار اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسى قويىلدى. «2023 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنان باستاپ اۆتوماتتى مونيتورينگ جۇيەسى ەسكەرتكىشتىڭ ساقتالۋىنا اسەر ەتەتىن ءارتۇرلى ۇدەرىستى, سونىڭ ىشىندە ميكروكليماتتى ۇزدىكسىز قاداعالاپ وتىرادى. مونيتورينگ ورتالىق – كەسەنەنىڭ جاي-كۇيىن زەردەلەيتىن جانە ونى ساقتاۋ شارالارىن ازىرلەيتىن وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردى قابىلدايتىن نەگىزگى پۋنكت. مۇندا بارلىق عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تەحنيكالىق دەرەكتى جيناۋ, تالداۋ جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل يۋنەسكو-نىڭ ماڭىزدى دۇنيەجۇزىلىك مۇرا نىسانىن ءتيىمدى باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ تولىقتىردى مينيستر.
سونىمەن قاتار ايدا بالاەۆا ياسسى-كۇلتوبە ورتاعاسىرلىق قالاشىعىندا بولىپ, بىرەگەي تاريحي ەسكەرتكىشتى ساقتاۋعا جانە قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان ارحەولوگيالىق قازبالارمەن جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. مينيسترلىك ءاربىر ماڭىزدى نىسانعا قاجەتىنشە قولداۋ مەن نازار اۋدارۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ەلدىڭ مادەني مۇراسىن ساقتاۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىستى جالعاستىرادى.