تسيفرلى تەڭگەنىڭ پايداسى قانداي؟

«قاناتقاقتى جوبا اياسىندا كليەنت­تەردىڭ تسيفرلى شوتتارى اراسىندا تو­لەمدەر مەن اقشا اۋدارىمدارىن جۇر­گىزۋ فۋنكتسيونالى قاراستىرىلعان. سو­نىمەن قاتار بانكتەر حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرىمەن بىرلەسىپ قاناتقاقتى تسيفر­لى كارتالار شىعاردى. بۇل كارتالاردى قولدانا وتىرىپ, پايدالانۋشىلار بانكتەردىڭ تولەم ينفراقۇرىلىمى اياسىندا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارمەن ادەتتەگى رەجىمدە تسيفرلى تەڭگە ترانزاكتسيالارىن جۇرگىزە الادى. بانكتەرمەن جانە الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىمەن بىر­گە «تسيفرلى ۆاۋچەردى» پايدالانۋ سەر­ۆيسى دە ىسكە قوسىلدى. بۇل مەم­لە­كەت­تىك الەۋ­مەتتىك قولداۋ شارالارىن وڭتاي­لان­دىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى شول­پانقۇلوۆ.

ۇب وكىلىنىڭ سوزىنشە, تسيفرلى تەڭگە – تسيفرلى يننوۆاتسيالىق ەكونوميكانىڭ زاماناۋي سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن تولەمنىڭ جاڭا قۇرالى. تيىسىنشە ول POS-تەر­مينالدار, QR-كود, بانكتەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسى, بيومەتريا سياقتى ادەتتەگى بانكتىك سەرۆيستەر ارقىلى قول­جەتىمدى بولادى.

«وسىنىڭ ارقاسىندا تولەم تىزبەگىن­دەگى بىرقاتار ۇدەرىستى اۆتوماتتاندىرۋعا جانە تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشىلدى. سونداي-اق تسيفرلى تەڭگە وفلاين رەجىمدە ترانزاكتسيالار تىزبەگىن جۇرگىزۋ مۇمكىندىگى ارقاسىندا ينتەرنەت شەكتەلگەن جەردە دە قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردى قولجەتىمدى ەتەدى», دەپ ءتۇسىندىردى.

2024 جىلى جوبا جاڭا قاتىسۋشى­لاردى قوسۋ جانە سەرۆيستەردى كوبەيتۋ ارقىلى كەڭەيە تۇسپەك.

«اتاپ ايتقاندا, بۇل – ينتەرنەتسىز تسيفر­لى تەڭگەدەگى ترانزاكتسيالاردى جۇ­زەگە اسىرۋ فۋنكتسيونالىن ىسكە اسىرۋ, ترانسشەكارالىق تولەمدەردى وڭتاي­لان­دى­رۋ, تسيفرلى اكتيۆتەر بويىنشا ەسەپ ايى­­رىسۋدىڭ سەنىمدى تەتىكتەرىن قۇرۋ جانە باسقا دا يننوۆاتسيالار. وسى باعىت­تار بو­يىنشا دايىندىق جۇمىس­تارى مەن الدىن الا زەرتتەۋلەر قا­زىردىڭ وزىندە جۇرگىزىلىپ جاتىر. مىسا­لى, «SWIFT» سياقتى حالىق­ارالىق ۇيىمدار­مەن ىنتىماق­تاستىقتا ترانسشە­كارالىق تولەمدەردىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزىلۋدە. بيىل حالىقارالىق ەسەپ ايى­رىسۋ بانكىنىڭ mBridge باستاماسى­نا باقىلاۋشى مەملەكەت رەتىندە قوسىلدىق. جوسپار بويىنشا, تسيفرلى تەڭگەنىڭ نىسانالى ارحيتەكتۋراسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى 2025 جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن اياقتالۋى كە­رەك», دەپ قورى­تىندىلادى ب.شول­پانقۇلوۆ.

ۇب تولەم جۇيەلەرى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ەرلان اشىقبەكوۆتىڭ ايتۋىن­شا, ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ جاڭا فورماسى بىرقاتار بىرەگەي قاسيەتكە يە:

باعدارلامالانۋ; حالىقارالىق دەڭگەيدە تولەم جاساۋ; سمارت-كەلىسىمشارت ورىنداۋ كەزىندە دە تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەر اشۋ.

تسيفرلى تەڭگەگە ارنالعان تسيفرلى كارتالار ەكى حالىقارالىق تولەم جۇيەسى – Visa مەن Mastercard جانە ەكىنشى دەڭگەيلى ءتورت بانكپەن سەرىكتەستىكتە شىعارىلىپ جاتىر. بۇل كارتالار – كليەنتتەردىڭ تسيفر­لى شوتتارى ورتالىق بانكتىڭ تسيفرلى ۆاليۋتاسىمەن بايلانىستىرىلعان الەمدەگى العاشقى كارتالار. بۇل ازا­مات­تارعا يننوۆاتسيالاردى (Apple Pay, NFC جانە ت.ب.) قولدانا وتىرىپ, ونىڭ ىشىندە تسيفر­لى تەڭگەمەن شوتى جوق ساۋ­دا-سەرۆيستىك كاسىپورىندار ءۇشىن, الەم­نىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىندە ءدال قازىر­گىدەي ىڭعايلى – تسيفر­لى تەڭگە­دە اقشا جۇمساۋعا, قولما-قول اقشا الۋ­عا جانە وپەراتسيالار جاساۋعا مۇمكىن­دىك ۇسىنباق. بۇگىنگى تاڭدا سەرۆيس تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا بەرىلدى جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن بىرلەسىپ كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋقىمىن كەڭەيتە بەرەتىن بولادى.

«تسيفرلى تەڭگە يننوۆاتسيالىق قار­جىلىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ نەگىزىن قۇ­رايتىن بلوكچەين تەحنولوگياسىنىڭ الەۋەتىن اشادى, تولەمدەردى ءتيىمدى ەتەدى, سونىمەن قاتار ءداستۇرلى قارجى مەن تسيفر­لى اكتيۆتەر اراسىنا «كوپىر» بولادى. تسيفرلى تەڭگە ەكوجۇيەسى ىسكە قوسىلدى, ەندى كوپ ۇزاماي ەل تۇرعىندارى ونىڭ العاشقى ونىمدەرىن پايدالانا الادى», دەيدى ۇتك توراعاسى بينۋر جالەنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە قولما-قول اقشاسىز تولەمدەردىڭ ۇلەسى 85 پايىزعا جاقىنداپ, سوڭعى 5 جىلدا 16 ەسە ءوسىم بايقالدى.

«تۇتىنۋشىلار تسيفرلى تەڭگەنى ءوز قالاۋى بويىنشا قولما-قول جانە قول­ما-قول اقشاسىز تەڭگەگە ۇقساستىعى بويىن­شا پايدالانا الادى. ازاماتتار تەڭگەنىڭ قانداي فورماسىن – قولما-قول, قولما-قول اقشاسىز نەمەسە تسيفرلى ءتۇرىن پايدالانۋدى دەربەس تاڭدايدى. تاڭداۋ تولىعىمەن ازاماتقا بايلانىس­تى. ولار ينفراقۇرىلىم – تولەم نارىعىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارى, بانك كارتالارى, NFC, QR ارقىلى شوتتار اشا الادى, تولەي الادى, اۋدارا الادى جانە تسيفرلى تەڭگەمەن وزگە دە وپەراتسيا­لار جاساي الادى. تسيفرلى تەڭگە قولما-قول جانە قولما-قول اقشاسىز تەڭگەنىڭ قاسيەتتەرىن بىرىكتىرەدى», دەيدى.

ايىرىقشا اتاپ ايتار نارسە – تسيفرلى تەڭگەنىڭ كريپتوۆاليۋتادان نەمەسە ستەي­بلكويندەردەن تۇبەگەيلى ەرەكشە­لەنەتىنى. ويتكەنى ونىڭ ۇلتتىق بانك اتىنان بىرىڭ­عاي ەميتەنتى بار. ونى شىعارۋ جانە وتەۋ ازاماتتىڭ تالابى بويىنشا ورتالىق بانك پلاتفورماسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. ترانزاكتسيالاردى قاۋىپسىز جۇرگىزۋگە جانە قاراجاتتىڭ ساقتالۋىنا ۇلتتىق بانك كەپىلدىك بەرەدى.

«تسيفرلى تەڭگە پلاتفورماسى سونىمەن قاتار سمارت-كەلىسىمشارتتار ارقىلى اۆتوماتتاندىرۋ ارقاسىندا ۇدەرىستەگى دەلدالدار سانىن ازايتا وتىرىپ, ازاماتقا مەملەكەتتىك مىندەتتەمەلەردى جەتكىزۋدى جەڭىلدەتەدى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ەلەۋلى كولەمى ازاماتقا تىكەلەي ەمەس, قىز­مەت پروۆايدەرىنە سۋبسيديالاۋ جولىمەن كورسەتىلەدى. ياعني تولەم قىزمەت كورسەتۋ تۋرالى ەسەپتەر نەگىزىندە مەملەكەتتەن كورسە­تىلەتىن قىزمەتتى بەرۋ­شىگە وتەدى. تسيفر­لى تەڭگەنىڭ سمارت-كەلىسىمشارتتارى ساي­كەس­تەندىرۋ, ەسەپتىلىكتى قالىپتاستىرۋ جانە ترانزاكتسيانى ءبىر قوزعالىسقا سۇيە­مەل­د­ەۋ بويىنشا كۇردەلى ۇدەرىستەردى بى­رى­ك­­­تىرۋ­گە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى تەحنولو­گيا­نىڭ ناقتى قوسىمشالارى بيىل ىسكە قوسى­لىپ جاتىر», دەپ ءتۇسىندىردى بينۋر جا­لەنوۆ.

ۇب مالىمەتىنشە, قازىردىڭ وزىندە الەمدە 90-نان استام ورتالىق بانك تسيفر­­لى ۆاليۋتا ەنگىزۋدى زەرتتەپ جاتىر. قىتاي, ءباا-ءنى قوسا العاندا, 30-عا جۋىق ورتالىق بانك مۇنداي جوبانى قاناتقاقتى تۇرعىدا ىسكە اسىرۋدا. حا­لىقارالىق ەسەپ ايىرىسۋ بانكى مەن SWIFT سياقتى ۇيىمدار ورتالىق بانكتەردىڭ تسيفرلى ۆاليۋتالارىندا ترانسشەكارالىق تولەمدەر ءۇشىن قانات­قاق­تى پلاتفورمالاردى ىسكە قوسادى. وسى باعىتتا تسيفرلى تەڭگەنى پايدالانۋ ورتامەرزىمدى بولاشاقتا وتانداستارعا ترانسشەكارالىق ەسەپ ايىرىسۋدىڭ تاعى ءبىر ارناسىن قۇرۋ ءۇشىن نەگىز قالايدى دەگەن سەنىم بار. ول نەعۇرلىم جىلدام ءارى ارزان حالىقارالىق تولەمدەر مەن اۋدارىمداردى قامتاماسىز ەتپەك.

«تسيفرلى تەڭگە» جوباسىمەن قازاق­ستان وسى كۇن تارتىبىندەگى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى سانالادى.

جوعارىدا «تسيفرلى ۆاۋچەر» ۇعىمى تۋرالى دا ايتىپ قالدىق. سونى تارقاتىپ وتەلىك. بۇل – الماتى قالاسىنىڭ اكىم­دىگى, «قازپوشتا» اق جانە ONAY كولىك حولدينگىمەن بىرلەسىپ قولعا الىنىپ وتىرعان مەكتەپتە تاماقتاندىرۋعا ارنال­عان قاناتقاقتى جوبا. ۇب وكىلدەرى­نىڭ تۇسىندىرۋىنشە, وقۋشى قوعامدىق كولىك كارتاسىنىڭ كومەگىمەن مەكتەپتەگى تۇسكى اسقا ساپارىن راستاي الادى. وسى راستاۋ نەگىزىندە ءاربىر وقۋشىنىڭ ءاربىر ناقتى تۇسكى اسىنا اقشا مەكتەپتىڭ تسيفر­لى شوتىنان مەكتەپ اسحاناسى وپەر­تورىنىڭ تسيفرلى شوتىنا تولەنەدى. ناتيجەسىندە, مەكتەپ پەن اتا-انا ونلاين رەجىمىندە ءىس جۇزىندە قانشا بالا قىزمەت العانىن كورەدى. اسحانا پايدالانۋ ءۇشىن بىردەن قاراجات الادى. تولەمدەر كۇردەلى ەسەپتىلىكتى قاجەت ەتپەستەن ونلاين رەجىمدە وتەدى. بۇل مەملەكەتتىك قاراجاتتى جۇمساۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرماق.

تسيفرلى تەڭگە كەزەڭ-كەزەڭىمەن, 3 فازادا, 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىنگى مەرزىمدە ەنگىزىلەدى. بيىل تسيفرلى تەڭگە بولشەك اينالىمعا كىردى.