الەنا الەكساندرقىزى مەچتانوۆا ورىس مەكتەبىندە وقىعان. قازاقشا مۇدىرمەي سويلەيدى. ال ءوزى اعىلشىن ءتىلىنىڭ مۇعالىمى.
– قازاقشانى قاي كەزدە قالاي ۇيرەنگەنىمدى ءوزىم دە بىلمەيمىن. شاماسى, ويىن بالاسى كەزىمدە, اۋلاداعى بالالارمەن سويلەسە ءجۇرىپ, ۇيرەنىپ السام كەرەك, – دەگەن الەنا بىزگە ءومىر جولىن قىسقاشا تانىستىردى. ول – جەزقازعان قالاسىنىڭ تۋماسى. اكەسى الەكساندر – كەنشى, اناسى ۆالەنتينا – ساۋدا ۋچيليششەسىنىڭ مۇعالىمى ەدى. ناعاشى اجەسى مينگايان تاتاردىڭ قىزى بولاتىن. ول كىسى جەزقازعاننىڭ ىرگەسىندەگى «گەولوگيچەسكي» دەپ اتالاتىن اۋىلدا تۇراتىن. الەنا كىشكەنتاي كەزىندە كوبىنە اكەسىنىڭ قولىندا ءجۇردى. وعان اجەسىنىڭ ناماز وقيتىنى, اپتا سايىن جەتى شەلپەك ءپىسىرىپ, تاراتاتىنى قىزىق كورىنەتىن.
– اجەم بىزگە «قازاق بالالارمەن دوس بولىڭدار, قازاقشا ۇيرەنىپ الىڭدار, ءبىز سولاردىڭ جەرىندە ءجۇرمىز» دەپ وتىراتىن. ارينە, ول كىسىنىڭ مۇنداي سوزدەرىن سول كەزدە ۇعىنا قويمادىق. وسە كەلە اجەمىزدىڭ نەگە سولاي دەپ ايتقانىن ءتۇسىندىم عوي, – دەيدى الەنا قازاق ءتىلىن بىلۋگە زور ىقپالى تيگەن اجەسى تۋرالى.
قىزدارىنىڭ قازاقشاعا جۇيرىك ەكەنىن بىلگەنمەن, الەكساندر مەن ۆالەنتينا ونى قازاق مەكتەبىنە بەرگىسى كەلمەدى. ء«وزىمىز قازاقشا بىلمەيمىز, ەرتەڭ ونىڭ ساباعىنا قايتىپ كومەكتەسەمىز» دەپ تارتىندى. قىزىق بولعاندا, مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان كەزدە الەنانىڭ ورىسشاسى ويداعىداي بولماي شىقتى. «جالعاۋلاردى بۇزىپ ايتامىن. بىلگەنىم سول بولسا قايتەيىن؟ مۇعالىم اپايلار «سەن ءوزى ورىسسىڭ با, كىمسىڭ؟» دەپ ۇرىساتىن. ءسويتىپ ءجۇرىپ ورىسشانى دا ۇيرەندىم-اۋ. بىراق مەكتەپتە قازاق تىلىنە كەلگەندە وقۋشىنىڭ الدى بولدىم. قازاق ءتىلى ءپانى بويىنشا وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق وليمپيادالارعا ۇزدىكسىز قاتىسىپ, ارقاشان جۇلدەلى ورىندار يەلەنەتىنمىن». مەكتەپتەگى وقۋشىلىق كەزەڭدى ول وسىلايشا ەسكە الادى.
2009 جىلى مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ, ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ, اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ مامانى بولىپ شىقتى. قازىر سول ماماندىعى بويىنشا ساتباەۆ قالاسىنداعى ءوزى اشقان ءتىل ۇيرەنۋ ورتالىعىندا اعىلشىن تىلىنەن ساباق بەرەدى. وسىدان سوڭ, الەنانى «وقۋى – ورىسشا, ءتىلى – قازاقشا, ساباعى – اعىلشىنشا» دەمەگەندە قايتەمىز؟
2019 – جىلى الەنا قازاق ازاماتى اقان ابدىراحمانوۆقا تۇرمىسقا شىعىپ, شاڭىراق كوتەردى. بەتاشاردا ءيىلىپ سالەم سالىپ تۇرعان كەلىننىڭ ورىستىڭ قىزى ەكەنىن ەستىگەن تويعا جينالعاندار وعان ءسۇيسىنىپ تۇردى. قازىر ولاردىڭ وتباسىندا ەكى جارىم جاستاعى توميريس ءوسىپ كەلەدى.
– وتباسىمىزدا ماعان قاراعاندا كۇيەۋىم ورىسشاعا بەيىمدەۋ. ول دا مەكتەپتە ورىسشا وقىعان عوي. قازاقشا-ورىسشا ارالاستىرىپ سويلەيدى. «وسى ماعان جەڭىلدەۋ» دەپ اقتالادى. «مۇنىڭ دۇرىس ەمەس» دەپ قويامىن. كەيدە تىڭدايدى, كەيدە ۇمىتىپ كەتەدى. ءتوميريستىڭ ءتىلىنىڭ قازاقشا شىققانىن قالايمىن. وعان قازاقشا سويلەيمىن. قازاق ءتىلى – ونىڭ انا ءتىلى عوي, – دەگەن الەنانىڭ سوزىنەن ونى ۇرپاعىنىڭ ەرتەڭ قاي تىلدە سويلەيتىنى ويلانتىپ, تولعاندىراتىنى سەزىلگەندەي.
شىركىن, قازاقتىڭ بارشا كەلىندەرى وسىلاي ويلاسا عوي!
ۇلىتاۋ وبلىسى,
ساتباەۆ قالاسى