«...سازى مۇڭلى قوڭىر قاز ۇشتى اينالىپ,قاناتىنا قاجىماس كۇش بايلانىپ!قاراپ تۇرمىن, الدە اقىن كەتتى مە دەپ,جىلدا كەلىپ تۇراتىن قۇسقا اينالىپ…»
قۇستار ورالدى, دەمەك قىستىڭ دا كوبەسى سوگىلدى دەگەن ءسوز. جەر تولەجىپ, كۇننىڭ مەيىرىمى توگىلەدى. اق قاناتتى ارۋ قۇستار اقپاننان بىتكەنىن الدەقاشان سەزگەن, دەنى جولدا كەلە جاتىر. قازىر اۋىلدىڭ اسپانى القاراكوك. جوق, ول بۇلتتار ەمەس, بىلتىر كەتكەن باۋىرمال قۇستاردىڭ لەگى. ولار وتە جەرشىل, تۋعان جەردىڭ توپىراعىن الىستان-اق تانيدى.
وسى قۇستاردى ەسەنعاليشا ەركەلەتكەن ەشكىم جوق شىعار. «قۇستار ءبىزدىڭ دوسىمىز»… تىرشىلىكتە تىلدەسەر جان تاپپاعاندا شيقىلداعان قۇستاردىڭ ءانى جان كوزەسىنە قۇيىلعان ءشاربات سەكىلدى… تەك ونى تاعدىرلاستار عانا تۇسىنەدى.
«ولاردى جاقسى كورگەنىم سونشالىق, داۋىستارىن تىڭداپ, قاي قۇس ەكەنىن اجىراتامىن. ماسەلەن, تورعايدىڭ دا بىرنەشە ءتۇرى بولادى. ەرتە كوكتەمدە ەرەكشە سايرايتىن شىمشىقتىڭ ءبىر ءتۇرى بار, سارىشىمشىق دەگەن. بۇرىن جوعالىپ كەتىپ ەدى, سوڭعى كەزدەرى الماتىعا ورالىپ ءجۇر. ورىستار ونى «سينيتسا» دەيدى. ونىڭ داۋىسى بولەك. سوسىن تاڭ اتقاندا سايرايتىن تاڭشىمشىق بار. ورىستار ونى «زاريانكا» دەپ اتايدى. بۇرىن مەن تاڭشىمشىقتىڭ سايراعانىن تىڭداپ جاتىپ, مەنى «تاڭەرتەڭ وياتۋدى ۇمىتپاشى» دەپ وتىنەتىنمىن. ال قازىر «مەنى ۇيىقتاتشى» دەيتىن بولدىم. بۇگىندە بىزدە ۇيقى جوق قوي…», دەيدى اقىن.
ال ءبىز مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى «تەك قۇستار ءۇشىن» كارتيناسىنا قاراپ تون ءپىشىپ وتىرمىز. سۋرەتشى حارلەي براۋن دا قۇستاردىڭ ناعىز اكەسىنە اينالعان شەبەر ەكەن. بارلىق دۇنيەنىڭ ەڭ اسىلى قۇستار عانا دەپ تۇيسىنگەن. قىزىق, ۇلىلار بىردەي ويلاناتىن سياقتى. ءبىزدىڭ اقىل وعان بويلاي بەرمەيلى. اتتەڭ…
قاراڭىزشى, كەنەپتە قوس توتىقۇس بەينەلەنگەن. ەكەۋى دە وتە جارقىن ءھام كوڭىلدى نوتادا كورىنىس تاپقان. جۇمىستىڭ جازۋ تەحنيكاسى ەرەكشە. قىلقالام شەبەرى كەيىپكەرلەردى ءىشىنارا بىرىكتىرىلۋى ءۇشىن قانىق تۇستەرمەن جارقىن فون جاساعان. توتىقۇس – جەر بەتىندەگى ەڭ جارقىن قۇستاردىڭ وكىلى. ولاردىڭ قاۋىرسىندارىنداعى اشىق ءتۇس كوبىنەسە جاۋلارىن قورقىتادى.
جارىق – تۇنەكتىڭ ءدارىسى. ءدال قازىر الەم كۇڭگىرت ءھام سۇر تۇسكە بويالعان. سوعىس ۋاعىندا اشىق تۇستەرگە ورىن جوق سەكىلدى. ال مۇنداي ساتتەردە ادامدار قوعامنان جىراق كۇن كەشۋگە اسىعادى. ايتسە دە توتىقۇس سياقتى جارقىن تۇلعالار بىرىگۋى شارت. وسىنداي جارقىن قۇستاردىڭ شوعىرىنا وزگەنىڭ شابۋىل جاساۋعا باتىلى بارمايدى. تۋىندىداعى قانىققان فون ءتۇرلى-ءتۇستى الەم تۋرالى سىر شەرتەدى. وسىنداي الاساپىران ساتتەردە كوڭىلى جارقىن جاندار دۇنيەنى باسقاشا قابىلدايدى. تانىمى ەرەك جانداردىڭ دۇنيەتانىمىندا ءتۇڭىلۋ دەگەن ۇعىم جوق.
سۋرەت كەڭ شتريحتارمەن بويالعان, بۇل كەسكىننىڭ بەدەرى مەن كولەمىن ايشىقتايدى. اۆتوردىڭ قاۋىرسىنداردى ءدال سالعانى سونشالىق, قۇستار بۇتاقتان قۇلاپ, ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋلاردىڭ جارقىن دا شەكسىز الەمىنە ۇشقالى تۇرعانداي وتە شىنايى جازىلعان. جاندى سەكىلدى…
سۋرەتشى بۇل جۇمىسىندا اينالامىزدا كۇن سەكىلدى جارىق جانداردىڭ بولۋى قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتتى. شىعارما اشىق تۇستەردىڭ كوپتىگىنە قاراماستان تىنىشتىق پەن ۇيلەسىمدىلىك بەرەدى. ۇرەيسىز ءومىردىڭ اۋەنىن شىرقايدى. مۇمكىن سۋرەتشى بۇل اسەردى رەڭكتەردىڭ الۋاندىعىنان العان بولار, مۇمكىن ءتۇرلى-ءتۇستى دەتالداردىڭ جاڭعىرىعىنان سىزدى, كىم ءبىلسىن!؟. بىراق بۇل كورىنىس وقىرماننىڭ ىشكى الەمىنە جارىق شاشادى.
باقساڭىز, ءتۇس سحەماسى ۇيلەسىمدى, ال فوننىڭ جەڭىل شتريحتارى قار بۇلتىن قۇرايدى. ءبىر قاراعاندا بۇلت نە قار ەكەنىن ءتۇسىنۋ قيىن. سول ارقىلى شىعارمانىڭ اتاۋى قۇپيا فيلوسوفيالىق ماعىنانى اشادى. ونى تەك كوڭىلى كىرشىكسىز جاندار عانا تۇسىنە الادى. ولاردىڭ قۇستاردىڭ ساناتىنان بولۋى مىندەتتى ەمەس.
كوكتەم – كوڭىلدى كەزەڭ, اسىرەسە قازاق حالقى ءۇشىن مەرەكەلى مەزگىل. قۇستاردىڭ شەرۋىنە ۇزىلە قاراعان بالالاردىڭ اسىر سالىپ وينايتىن شاعى. ەركىندىكتى ەسكە تۇسىرەدى. ولار «ۇشامىن دەسە, ۇشادى, ۇشپايمىن دەسە, ۇشپايدى», ءبارى-ءبارى ءوز ەركىندە. سودان عوي, ءبىزدىڭ قۇس بىتكەنگە قىزىعا دا, قىزعانا دا قارايتىنىمىز. ءدال ءبىز مىسالعا العان عاجايىپ اقىن كۇلاش احمەتوۆا «قۇس قايتقاندا» ولەڭىندەگىدەي…
«اققۋ قانات, قاز داۋىس قاڭقىلداعان
سامالىنان ساندال تاۋ سالقىنداعان,
سازى بولەك, سال اقىن, الىس جاققا
ساعىنسىن دەپ كەتتىڭ بە حالقىڭ, دالاڭ».
قۇسقا اينالىپ كەتكەندەر, قايداسىزدار؟