الماتى قالاسىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن سلاۆيان حالىقتارىنىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان «پۋشكين جانە شەۆچەنكو وقۋلارى» ءوتتى. مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن قوعامدىق ۇيىمدار وكىلدەرى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلەرى, ەتنومادەني ورتالىقتار جەتەكشىلەرى, ستۋدەنت جاستار مەن وقۋشىلار قاتىسقان قالالىق وقۋعا جينالعاندار ۇلى ەكى اقىننىڭ جىرلارىن تىڭداپ, پوەزيا قۇدىرەتىنە باس ءيىپ قايتتى.
قازاقستاندىق رۋحاني بىرلىكتى نىعايتۋ جانە وتانسۇيگىشتىك سەزىمگە تاربيەلەۋ, كوپشىلىكتىڭ سلاۆيان حالىقتارىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنە, ادەبيەتى مەن تىلىنە, سونداي-اق ا.س.پۋشكين مەن ت.گ.شەۆچەنكو پوەزياسىنا دەگەن ىقىلاسىن ارتتىرۋ, جاستار اراسىندا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋ, دارىندى جاستارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا وتكىزىلگەن ءىس-شارا قوس اقىننىڭ ەسكەرتكىشتەرىنە گۇل قويۋ راسىمىنەن باستالدى. ءوز كەزىندە ۇلى اباي پۋشكيننىڭ ولەڭدەرىن اۋدارىپ, قازاقشا سويلەتسە, جامبىل بابامىز ەكى ەلدىڭ تاعدىرلاستىعىن جىرلاپ, تاراس شەۆچەنكوعا:
«قۇلازىعان دالادا,
تاراستاي مەن دە زارلاعام.
داۋسىم ونىڭ داۋسىمەن,
قوسىلىپ سوندا سارناعان...
و ءبىر كەزدە, اقىنىم,
سەن دە ىزدەدىڭ بوستاندىق,
مەن دە ىزدەدىم بوستاندىق», – دەپ ولەڭ ارناعان ەدى.
– قالامىزدا «پۋشكين مەن شەۆچەنكو وقۋلارى» جىل سايىن وتكىزىلەتىن ءداستۇرلى شارا, – دەدى جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا الماتى قالالىق تىلدەردى دامىتۋ, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاڭاباي قايسەنوۆ. – بۇل شارانى وتكىزگەن سايىن ونىڭ وزەكتىلىگى ارتا تۇسۋدە. بۇگىنگى زامانىمىزدى قانشا جاقسى دەگەنىمىزبەن, ءبىز قاشاندا كەسەك تۇلعالى پوەزيا الىپتارى – اباي, پۋشكين, شەۆچەنكوعا اينالىپ كەلىپ سوعىپ وتىرامىز. ويتكەنى, ولار ءبىزدى جاقسىلىققا, تاتۋلىققا ۇيرەتەدى, رۋحاني الەمگە ۇندەيدى. كوپتەگەن جىلدار, عاسىرلار وتكەنىنە قاراماستان, ولاردىڭ شىعارمالارى بۇكىل ادامزات ءۇشىن وزەكتىلىگىن, ماڭىزدىلىعىن جوعالتپايدى. دەسەك تە, ولاردىڭ اتىنىڭ ايگىلىگى, ماندىلىگى ارقايسىسىمىز ولاردىڭ شىعارماشىلىعىن باعالاپ تۇسىنۋىمىزگە بايلانىستى. لايىم, وسىنداي ۇلى ادامدارعا دەگەن ماحابباتىمىزدى, قۇرمەتىمىزدى جوعالتىپ المايىق.
سونداي-اق, ءىس-شاراعا كەلگەن قوناقتار قازاق حالقى مەن سلاۆيان حالىقتارىنىڭ اراسىندا قالىپتاسقان مادەني جانە ادەبي بايلانىس تۋرالى دا اڭگىمەلەدى. اسىرەسە, ەكى حالىقتىڭ ەكى ۇلى اقىنىنىڭ پوەزياسىن قۇرمەتتەپ كەلگەن قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاعان ۋكراين مادەني ورتالىعىنىڭ وكىلى تامارا اگاپوۆا ءسوزدى ارىدەن باستادى.
– تاراس گريگورەۆيچ تە, الەكساندر سەرگەەۆيچ تە ءبىر-ءبىرىن كورىپ, كەزدەسپەگەن اقىندار. بىراق ەكەۋى دە حالىقتار دوستىعىن جىرلاپ ءوتتى. قاي اقىننىڭ شىعارماشىلىعىن الماڭىز, ولار حالىققا دەگەن ءسۇيىسپەنشىلىگىنەن, ماحابباتىنان ءبىر اينىمايدى. سوندىقتان دا, حالىق اقىندارىن جاقسى كورەدى, وقيدى. ماسەلەن, شەۆچەنكوعا بۇكىل الەم بويىنشا 50 ەسكەرتكىش قويىلعان. ال الەكساندر سەرگەەۆيچتىڭ, ءتىپتى ەپيوپيادا ەسكەرتكىشى بار. كوردىڭىزدەر مە, ءبىزدىڭ اقىندارىمىز قالاي باعالانادى. ەندەشە, بۇگىنگى ۇرپاق ولارعا ءوز ىقىلاسىمىزدى وسىلاي ءبىلدىرىپ وتىرۋىمىز كەرەك. بايقايمىن, كەشكە جاستار كوپ جينالىپتى. جاستارعا ايتارىم, سەندەرگە تەك ينتەرنەت قانا ەمەس, وسىنداي ۇلى اقىنداردىڭ كىتابى ومىرلەرىڭىزگە جولسەرىك بولسىن! – دەدى تامارا الەكسەەۆنا.
ودان ءارى ا.پۋشكين مەن ت.شەۆچەنكو پوەزياسىن ورىس, قازاق جانە وزگە تىلدەردە مانەرلەپ وقۋمەن قاتار, اقىنداردىڭ شىعارمالارىنا جازىلعان اندەر مەن رومانستار ورىندالدى. ءىس-شارانىڭ شىمىلدىعىن №69 مەكتەپتىڭ 2-ءشى سىنىپ وقۋشىسى نيكيتا گلادكيح ا.س.پۋشكيننىڭ «پريزنانيە» ولەڭىمەن اشتى. ءسۇپ-سۇيكىمدى نيكيتانىڭ ولەڭدى ءتۇسىنىپ, مانەرلەپ كىشكەنە جۇرەگىنىڭ سۇزگىسىنەن وتكىزىپ جەتكىزۋى جينالعان قاۋىمدى بىردەن باۋراپ الدى. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءدىڭ ماگيسترانتى جاننا ۆەرەششاك ت.شەۆچەنكونىڭ «جنيتسا», «ارتتاعىعا ءسوزىڭ مەن ءىسىڭ قالسا, ولسەڭ دە ولمەگەنمەن بولاسىڭ تەڭ» (اباي) دەگەن, اۆياتسيا كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتى الۋا تولەۋحانوۆا ا.س.پۋشكيننىڭ «تاتيانانىڭ حاتىن», ءامينا وراز «نيانە», №123 مەكتەپ وقۋشىسى ءامينا اسقار ا.س.پۋشكيننىڭ «رۋسلان ي ليۋدميلا» پوەماسىنان, «قازاقستان» تەلەارناسىنىڭ ەڭ جاس جۇرگىزۋشىسى ايدانا جۇماحان «بالىقشى مەن بالىق» ەرتەگىسىنەن ءۇزىندى وقىدى. №15 مەكتەپتىڭ وقۋشىسى شۇعىلا نۇرماعامبەتوۆا «يا ۆاس ليۋبيل» رومانسىن, بەلگىلى انشىلەر ناعيما ەسقاليەۆا مەن لاكي كەسوگلۋدىڭ شاكىرتتەرى نابي نارينا «چەرۆونا رۋتا», مەرەي ءسابيتوۆ «وزگەگە كوڭىلىم تويارسىڭ», «ۋكراينا» ءانسامبلى ت.شەۆچەنكونىڭ «رەۆە توستوۆنە دنيپر شيروكي» اندەرىن ورىنداپ, جينالعانداردى ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى. ال ت.گ.شەۆچەنكونىڭ قوسارالدا 1848 جىلى جازىلعان:
«سول ءبىر بايتاق دالانى دا,
بيىك قورعان مولانى دا,
بۇلبۇل ءۇندى سول ءتۇندى دە,
ءدىرىل سەزىم, كۇلكىڭدى دە,
مەن ەشقاشان ۇمىتپايمىن!» – دەگەن «وپريچيننا» ولەڭىن №177 مەكتەپتىڭ ورىس ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى مەرەكە ءشارىپوۆ ۋكراين تىلىندە وقىدى.
جيىن سوڭىندا ءىس-شارانى وتكىزۋگە اتسالىسىپ, بەلسەندىلىك تانىتقان قاتىسۋشىلارعا العىس حاتتار مەن ەستەلىك سىيلىقتار بەرىلدى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».