«ايبالتا-2022» ستراتەگيالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋلارى اياسىندا ەلىمىزدە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى جەدەل ارەكەت ەتۋ كۇشتەرىنىڭ «ەشەلون», «ىزدەۋ», ء«وزارا ءىس-قيمىل» وقۋ-جاتتىعۋلارى ءوتتى. وسىعان وراي قازاقستانعا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اسكەري كونتينگەنتتەرى كەلىپ, بىرلەسكەن جاۋىنگەرلىك ءىس-قيمىلداردى پىسىقتادى.
«قازاقستان اسكەرىندەگى جەدەل, جاۋىنگەرلىك جانە جۇمىلدىرۋ دايارلىعىنا قاتىستى ءىس-شارالاردىڭ ءبارى جوعارعى باس قولباسشىنىڭ قارۋلى كۇشتەردى قاجەتتى دەڭگەيدە جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتە ۇستاپ تۇرۋ تۋرالى تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان», دەيدى باس شتاب باستىعىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى باس شتابى جەدەل جوسپارلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى گەنەرال-مايور مارات ايماشەۆ.
ەلىمىزدە وتكەن «ايبالتا-2022» ستراتەگيالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋلارىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى تامىز ايىنىڭ ورتاسىندا باستالدى. كەڭ كولەمدەگى اۋقىمدى جاتتىعۋلار قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارۋلى كۇشتەر باس شتابىنىڭ باستىعى گەنەرال-لەيتەنانت مۇرات قۇسايىنوۆتىڭ جالپى باسشىلىعىمەن ءوتتى.
وقۋ-جاتتىعۋلاردىڭ العاشقى كەزەڭىندە اسكەرلەر قولباسشىلارىنىڭ باسشىلىعىمەن تاكتيكالىق, جۇمىلدىرۋ جانە تاكتيكالىق-ارنايى وقۋ-جاتتىعۋلارى جۇزەگە استى. ونىڭ ىشىندە اۋماقتىق قورعانىس بولىمشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى پىسىقتالدى. اتاپ ايتقاندا, باتىس قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىندا وتكەن «بەكەت-2022» ۆەدومستۆوارالىق وقۋ-جاتتىعۋلارى بارىسىندا قارۋلى كۇشتەردىڭ, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردىڭ بولىمشەلەرى ورتالىق مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, گيبريدتىك سيپاتتاعى داعدارىستى جاعدايلار تۋىنداعان كەزدەگى وقۋ-جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالاردى ورىندادى.
«ايبالتا-2022» وقۋ-جاتتىعۋىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى 26 قىركۇيەكتە باستالسا, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ «ىزدەۋ», «ەشەلون» جانە ء«وزارا ءىس-قيمىل» وقۋ-جاتتىعۋلارى 8 قازاندا مارەگە جەتتى. ۇقشۇ قورعانىس مينيسترلەرى كەڭەسى مەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسى حاتشىلارى كوميتەتىنىڭ 2018 جىلعى 8 قاراشاداعى شەشىمىنە سايكەس بىرلەسكەن مانەۆرلەر ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ ءبىرىنىڭ اۋماعىندا جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇرادى», دەيدى باس شتاب باستىعىنىڭ ورىنباسارى. وسىعان سايكەس بيىل كواليتسيالىق كۇشتەردىڭ بىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋلارى جامبىل وبلىسىنداعى «ماتىبۇلاق» جانە «گۆاردەيسك» پوليگوندارىندا ءوتتى.
وقۋ-جاتتىعۋدىڭ جابىلۋ راسىمىندە ءسوز العان گەنەرال-لەيتەنانت مارات قۇسايىنوۆ حالىقارالىق وقۋ-جاتتىعۋلاردىڭ اۋقىمى كەڭ بولعانىن, سونداي-اق قاتىسۋشىلاردىڭ كاسىبي دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«وزارا ءىس-قيمىل», «ىزدەۋ», «ەشەلون» وقۋ-جاتتىعۋلارى شەڭبەرىندە باسقارۋ ورگاندارىنىڭ ۇيلەسىمدى ءىس-ارەكەتى, جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتى جانە جەدەل ۇيلەسىمدىلىكتى جەتىلدىرۋ مىندەتتەرى ورىندالدى. قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى جاقسى ناتيجە كورسەتتى. جاۋىنگەرلىك تەحنيكا مەن قارۋدى كاسىبي تۇرعىدا مەڭگەرۋ ارقىلى دايىندىق دەڭگەيلەرىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتتى», دەدى م.قۇسايىنوۆ.
باسشىلىق پەن قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, وقۋ-جاتتىعۋلار ۇقشۇ ۇجىمدىق كۇشتەرى قولباسشىلىعىنىڭ اسكەرلەردى باسقارۋدىڭ تۇراقتىلىعى مەن ۇزدىكسىزدىگىن, دالالىق ماشىق دەڭگەيىن جانە جەدەل ارەكەت ەتۋ كۇشتەرى ءىس-قيمىلدارىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن جوسپارلاۋداعى, قامتاماسىز ەتۋدەگى پراكتيكالىق داعدىلارىن ارتتىرۋعا, مىندەتتەردى ورىنداۋدىڭ جاڭا نىساندارى مەن تاسىلدەرىن ازىرلەۋ مەن مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەردى.
بۇدان وزگە ەلىمىزدىڭ شىعىس, باتىس, ورتالىق جانە وڭتۇستىك وڭىرىندەگى جەتى پوليگوندا جەدەل-تاكتيكالىق, تاكتيكالىق, تاكتيكالىق-ارنايى, ۇشۋ-تاكتيكالىق جانە ارنايى وقۋ-جاتتىعۋلارى وتكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
بۇل جاتتىعۋلارداعى وقۋ-جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالار «ايبالتا-2022» ستراتەگيالىق كوماندالىق-شتابتىق جاتتىعۋلارىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە باس قولباسشىلار مەن قولباسشىلار قابىلداعان شەشىمدەر نەگىزىندە ازىرلەندى.
ۇيىم اياسىنداعى جاتتىعۋلاردىڭ قازاقستان اۋماعىندا وتۋىنە توقتالعان گەنەرال-مايور مارات ايماشەۆ: «بىرىنشىدەن, ء«وزارا ءىس-قيمىل», «ىزدەۋ», «ەشەلوننىڭ» ۇشەۋى دە ءبىزدىڭ اسكەرلەر وتكىزەتىن وقۋ-جاتتىعۋلارمەن ءوزارا تىعىز بايلانىستى», دەيدى. ەكىنشىدەن, «ىزدەۋ» جانە «ەشەلون» ارنايى جاتتىعۋلارىن وتكىزۋدە قارۋلى قاقتىعىستارداعى بارلاۋ جۇرگىزۋ مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ەسكەرىلگەنىن بولە ايتتى.
«ۇشىنشىدەن, ۇجىمدىق ارەكەت ەتۋ كۇشتەرىنىڭ قولباسشىلىعى قولدانىستاعى كەلىسىمدەرگە سايكەس قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ دەسانتتىق-شابۋىلداۋ اسكەرلەرىنە جۇكتەلدى. كواليتسيالىق كۇشتەردىڭ جاۋىنگەرلىك ءىس-قيمىلدارىن جوسپارلاۋ مەن ولاردى قولدانۋدى جۇزەگە اسىردى. سول سەبەپتى ارنايى وپەراتسيالار مەن گۋمانيتارلىق اكتسيالاردى وتكىزۋدەن باستاپ, قورعانىس جۇرگىزۋ مەن قارسى شابۋىلعا كوشۋگە دەيىنگى تاپسىرمالاردىڭ بارلىق سپەكترى بويىنشا جاۋىنگەرلىك جانە ارنايى ءىس-قيمىلدار ءبىزدىڭ باسشىلىعىمىزبەن جۇزەگە استى», دەدى گەنەرال-مايور م. ايماشەۆ.
«بۇدان وزگە, قازاقستاندىق تاراپ ۇجىمدىق ارەكەت ەتۋ كۇشتەرى قولباسشىلىعىنىڭ باسقارۋ پۋنكتىندە جەر بەدەرىن نەعۇرلىم تولىعىراق ءارى ءدال باعالاۋعا جانە 3D فورماتتا جەدەل جاۋىنگەرلىك جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ارنايى گەواقپاراتتىق پلاتفورما ورنالاستىرىپ وتىر. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتى ازىرلەگەن جاۋىنگەرلىك ءىس-قيمىلداردى مودەلدەۋ ءۇشىن ماتەماتيكالىق باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ دە پايدالانىلدى», دەيدى ول.
«ەشەلون» ارنايى وقۋ-جاتتىعۋىندا اسكەرلەردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالدى.
وقۋ-جاتتىعۋ شەڭبەرىندە ستراتەگيالىق, جەدەل-ستراتەگيالىق, جەدەل, تاكتيكالىق دەڭگەيدەگى كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ بارلىق جيىنتىعى قولدانىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا زاقىمدالعان ماشينالاردى جيناۋ پۋنكتتەرى, دالالىق نان زاۋىتتارى, ۆەتەرينارلىق زەرتحانالار, ارتيللەريالىق قويمالار مەن جانار-جاعارماي قويمالارى, جانارماي قۇيۋ پۋنكتتەرىن ايتۋعا بولادى. سونداي-اق ءموبيلدى دالالىق گوسپيتال, ونىڭ ىشىندە بىرەگەي دالالىق ينفەكتسيالىق گوسپيتال دا جۇمىس ىستەدى.
اسكەرلەردى تاسىمالداۋعا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى, جانارمايمەن قامتاماسىز ەتۋدە «قازمۇناياەرو» بىرىڭعاي وپەراتور-جەتكىزۋشىسى, سونداي-اق ءورت-تەحنيكالىق جاتتىعۋلارعا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى تارتىلدى.
سونىمەن بىرگە وسى وقۋ-جاتتىعۋلار اياسىندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جانە مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ەكى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا اۋقىمدى زەرتتەۋلەر جۇرگىزەتىن زەرتتەۋ توبى قۇرىلىپ, ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن قولدانۋ, كواليتسيالىق اۆياتسيالىق كۇشتەردى قۇرۋ مەن قولدانۋ, بيولوگيالىق قاتەرلەردى بەيتاراپتاندىرۋ بويىنشا رحب قورعاۋدىڭ جانە مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ جيىنتىق قۇرىلىمىن سىناقتان وتكىزدى.
«ىزدەۋ» ارنايى وقۋ-جاتتىعۋى بارىسىندا ۇقشۇ مۇشە ەلدەردىڭ بارلاۋ ورگاندارى مەن بولىمشەلەرى ارنايى تاپسىرمالاردى ورىندادى. ولاردىڭ باسىم بولىگى تۇنگى ۋاقىتتا ىسكە اسقانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.
ۇجىمدىق جەدەل ارەكەت ەتۋ كۇشتەرىنىڭ اسكەر توپتارى قارسىلاسقا ۇزدىكسىز بارلاۋ جۇرگىزدى. وسى ماقساتپەن اۋە, راديولوكاتسيالىق, راديوتەحنيكالىق, ارنايى, اسكەري جانە ارتيللەريالىق بارلاۋ بولىمشەلەرى بىرىڭعاي جۇيەگە بىرىكتىرىلدى.
ارنايى ماقساتتاعى بارلاۋ توپتارى مەن نىساناعا الۋ جانە باعىتتاۋ توپتارى پاراشيۋتپەن دەسانت ءتۇسىرۋدى پىسىقتادى. ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن قۇرىلعىلاردى قولدانۋ ارقىلى وپتيكالىق-ەلەكتروندىق بارلاۋ جۇرگىزىلدى. ماماندار رەيد جاساۋشى جاساقتاردى اينالىپ وتكەن قارسىلاستىڭ ورنالاسقان جەرىن انىقتاپ, ارتيللەريا مەن مايداندىق اۆياتسيانىڭ سوققىلارى ارقىلى جويۋ ءۇشىن ولاردىڭ ورنالاسقان كوورديناتتارىن بەردى.
«بۇل جەردە بارلاۋ قۇرالدارىنىڭ وق اتىپ, زاقىمداۋ كەزىندەگى اتىسى مەن سوققى بەرۋ ناتيجەلەرى دە باعالاندى. سونىڭ بارىسىندا ارتيللەريالىق, زىمىراندىق جانە اۆياتسيالىق بولىمشەلەردى ءجىتى بارلاۋ جانە قايتا نىساناعا الۋ دا ىسكە اسىرىلدى», دەدى گەنەرال-مايور م.ايماشەۆ.
وقۋ-جاتتىعۋلاردىڭ ماقساتى بويىنشا باسقارۋ ورگاندارى مەن كونتينگەنتتەردىڭ بولىمشەلەرى نەگىزىنەن ۇقشۇ-نىڭ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك وڭىرىندەگى قارۋلى قاقتىعىستى وقشاۋلاۋ ءىس-قيمىلدارىن پىسىقتادى. وندا ۇجىمدىق ارەكەت ەتۋ كۇشتەرىن توپتاستىرۋ, بىرلەسكەن وپەراتسيالاردى دايىنداۋ كەزىندەگى وزگەرمەلى جاعداي ەسكەرىلدى.
ارنايى وقۋ-جاتتىعۋدىڭ ماقساتى – باسقارۋ ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن جەتىلدىرۋ, دالالىق ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرىپ, بارلاۋ بولىمشەلەرىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن ارتتىرۋ.
«ۇجىمدىق جەدەل ارەكەت ەتۋ كۇشتەرى باسقارۋ ورگاندارى مەن بولىمشەلەرىنىڭ ء«وزارا ءىس-قيمىل» كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى قارۋلى قاقتىعىستى وقشاۋلاۋداعى بىرلەسكەن وپەراتسيالاردى دايىنداۋ مەن وتكىزۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدى كوزدەيدى. بۇل جاتتىعۋلار ءۇش ەپيزودتان تۇردى. «قارسىلاسقا وق اتۋ», «مانەۆرلىك قورعانىس جۇرگىزۋ» جانە «قورعانىس شەبىن ۇستاپ تۇرۋ».
مانەۆرلەرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان دەسانتتىق-شابۋىلداۋ اسكەرلەرىنىڭ, رەسەي فەدەراتسياسىنان اۋە-دەسانتى اسكەرلەرىنىڭ, تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنان ۇتقىر كۇشتەردىڭ, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنان ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ بولىمشەلەرى قاتىسىپ, بىرلەسكەن تاكتيكالىق جانە ارنايى مىندەتتەردى ورىندادى», دەدى گەنەرال-مايور م.ايماشەۆ.
كواليتسيالىق كۇشتەر اۋە, راديولوكاتسيالىق, ارنايى جانە وپتيكالىق-ەلەكتروندىق بارلاۋ قۇرالدارىمەن ارتيللەريانى كەشەندى قولدانۋعا نەگىزدەلگەن سوعىس قيمىلدارىن جۇرگىزۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن يگەردى.
ارتيللەريالىق بولىمشەلەر باتارەياعا قارسى كۇرەستى جۇرگىزۋ, ورتكە قارسى مانەۆر جۇرگىزۋ, تانككە قارسى قۇرالداردى جاپپاي قولدانۋ جونىندەگى تاپسىرمالاردى پىسىقتادى.
قازاقستان اسكەري-اۋە كۇشتەرى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اسكەري-عارىشتىق كۇشتەرىنىڭ مايداندىق جانە ارميالىق اۆياتسياسىنىڭ ەكيپاجدارى ارالاس اۆياتسيالىق توپتاردىڭ قۇرامىندا كواليتسيانىڭ قۇرلىقتاعى بولىمشەلەرىنىڭ ءىس-قيمىلدارىنا اتىسپەن قولداۋ كورسەتىپ, تاكتيكالىق اۋە دەسانتىن ءتۇسىرۋ ارقىلى جارالىلار مەن ناۋقاستاردى ەۆاكۋاتسيالاۋ تاپسىرمالارىن ورىندادى.
– بۇل وقۋ-جاتتىعۋدا ءبىز بارلىق زاقىمداۋ قۇرالدارىن: ارتيللەريانى, وت شاشۋ قۇرالدارىن, اۋە, جەر, راديولوكاتسيالىق, وپتيكالىق-ەلەكتروندى بارلاۋدىڭ بارلىق ءتۇرى ارقىلى اۆياتسيانى بىرىكتىرەتىن بولامىز. مۇنىڭ ءبارى بىرىڭعاي اقپاراتتىق-جاۋىنگەرلىك كەڭىستىككە بىرىكتىرىلەدى, – دەيدى گەنەرال-مايور م.ايماشەۆ.ف