«استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى قاناعات تىلەمىسوۆپەن اڭگىمە
– قاناعات كەنجەبەك ۇلى, جاقىندا ەلباسىمىز «استانا ەكسپو-2017» كورمە كەشەنى ورنالاساتىن جەرگە كاپسۋلا سالىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ تۇساۋىن كەستى. قارقىن قالاي بولۋدا؟
– قۇرىلىس قارقىنى ءبىر ءسات تە باسەڭدەمەيدى. ويتكەنى, بۇل – الەم نازارىندا, ەلباسىنىڭ قاتاڭ باقىلاۋىندا تۇرعان ايتۋلى شارا. ءبىز قۇرىلىستى ۋاقىتىندا بىتىرەمىز دەپ مەملەكەت اتىنان ۋادە بەردىك. سوندىقتان, باسقاشا جاساۋعا قاقىمىز جوق. ەلباسىمىز 24 ءساۋىر كۇنى كەلىپ, كورمە كەشەنى قۇرىلىسىنىڭ ورنىنا كاپسۋلا سالىپ كەتكەن بولاتىن. مەن شىنىمدى ايتسام, ەلباسىنىڭ سونداعى ايتقان سوزىنە, قۇرىلىسقا قاتىستى قانشاما فاكتىنى جاتقا بىلەتىنىنە ەرەكشە تاڭعالدىم. كەيبىر ماسەلەلەردى سالالىق مامانداردىڭ ءوزى بىلە بەرمەۋى مۇمكىن.
ناقتى تاپسىرما بەرىلدى, ەندى تەك سول مەجەنى باعىندىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋدەمىز. «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق باسقارما ءتوراعاسى تالعات ەرمەگياەۆ سول جەردە ەلباسىنا قۇرىلىس كەستەسىن تانىستىرعان بولاتىن. سول كەستەگە سايكەس, قاجەت بولسا, كۇندىز-ءتۇنى توقتاۋسىز جۇمىس اتقاراتىن بولامىز. ال قازىرگى ىستەلىنىپ جاتقان شارۋالارعا توقتالاتىن بولساق, بۇرىنعى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق قۇرىلىمداردىڭ ورنىن انىقتاۋ جۇمىستارى جاسالىپ جاتىر. توپىراق ەروزياعا ۇشىراماۋ ءۇشىن بەتكى وسىمدىك قاباتىن زاقىمداماي جيناپ الۋدامىز, اينالا قورشاۋ سالىنۋدا, وسى سەكىلدى قۇرىلىسقا دايىندىق جۇمىستارى باستالىپ كەتتى.
– ەكسپو كورمە كەشەنىنىڭ ورنالاساتىن كولەمى بويىنشا وزگەرىستەر بار ما؟
– وزگەرىس جوق. جالپى اۋدانى – 173,4 گەكتار, ونىڭ 148 گەكتارى تۇرعىن ۇيلەر, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى, الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار جانە ويىن-ساۋىق ورىندارى, 25 گەكتار جەرگە كورمە كەشەندەرى ورنالاسادى. بىرەر گەكتار ءارى-بەرى اۋىس-ءتۇيىس بولىپ جاتسا, وعان بىزدە ەشقانداي شەكتەۋ جوق جانە وندا تۇرعان ەشتەڭە جوق. بىراق نەگىزگى اۋقىمى وسى كولەمدە قالادى.
– قانشا عيمارات تۇرعىزىلادى دەپ كۇتىلۋدە؟
– بۇگىنگى كۇنى قانشا عيمارات بولاتىنىن ساناۋ قيىن. بىراق ىرىلەرىنىڭ ءوزى جۇزدەن اسادى. ەڭ بيىگى – كورمەنىڭ سيمۆولى بولىپ قالاتىن سفەرا-شار پىشىنىندەگى «قازاقستان-استانا» ۇلتتىق پاۆيلونى, ونىڭ ديامەترى – 80, تۇعىرىنىڭ بيىكتىگى 20 مەتر, جالپى بيىكتىگى 100 مەترگە جۋىق. ونىڭ قۇرىلىسى ماۋسىم ايىندا باستالادى. بايتەرەك سەكىلدى استانامىزدىڭ جاڭا سيمۆولى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. 25 گەكتارعا ورنالاساتىن كورمە نىساندارىنىڭ ءوزى بۇگىنگى كۇندە بەكىتىلىپ بولىپ قالدى. ونى بەكىتەتىن – حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسى. ال قالعان 148 گەكتارعا ورنالاساتىن عيماراتتاردىڭ كوپشىلىگىن ينۆەستيتسيا جولىمەن تۇرعىزۋعا ۇكىمەت تاراپىنان مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر.
– «استانا ەكسپو-2017» كورمەسىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى (تەن) جاسالىپ ءبىتتى مە؟ قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ جالپى شىعىنى قانشاعا باعالانىپ وتىر؟
– تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جاسالىپ تا, ساراپتامادان ءوتىپ تە ءبىتتى. ونى مەملەكەت بەكىتكەننەن كەيىن عانا قۇرىلىس شىعىندارى بەلگىلى بولا باستايدى. بىراق ونى قازىر انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس. نەگە دەسەڭىز, تەن ىشىندەگى باعادا وزگەرىس بولۋى مۇمكىن. قۇرىلىسقا قولدانىلاتىن تەحنيكالاردىڭ شىعىنىن ەسەپتەۋ وتە قيىن. ءوزىڭىز بىلەسىز, قازىرگى تەحنولوگيالىق پروگرەسس اسا جىلدام. بۇگىن شىققان ۇيالى تەلەفون ەرتەڭ ەسكىرىپ قالادى. كوزدى اشىپ-جۇمعانشا جاڭارىپ جاتىر. قۇرىلىس تەحنيكالارى دا سونداي. ءۇش جىلدان كەيىن قانداي تەحنولوگيا قولدانىلادى, ونى تاپ باسىپ ايتا المايتىنىمىز سياقتى, قۇرىلىس شىعىنىنىڭ قانداي بولارى دا بەلگىسىز. بىراق نەگىزگى جوسپاردان ۇلكەن اۋىتقۋشىلىق بولمايتىن شىعار.
– جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى (جسق) دايىندالىپ بولدى ما؟
– جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى تەن-مەن بىرگە جاسالىپ جاتىر. ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنان بۇل قۇجاتتاردى دايىنداۋ ءبىرشاما جەدەلدەتىلگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلۋدە.
– قۇرىلىسقا قانشا قازاقستاندىق كومپانيا قاتىسادى, وتاندىق قۇرىلىس ونىمدەرى قولدانىلا ما؟
– ارينە, ماسەلەن, تسەمەنتتى ءبىز امەريكادان, بولماسا اۆستراليادان اكەلمەيمىز. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە وزىمىزدە بار قۇرىلىس ماتەريالدارىن جۇمسايمىز. تەمىر, تسەمەنت, تاس, قۇم, قيىرشىق تاس, ءمارمار تاس, گرانيت سەكىلدى نەگىزگى زاتتار وزىمىزدە دە جەتكىلىكتى. بىراق اعاش ازداۋ, سوندىقتان ونى جاقىن شەتەلدەردەن الۋىمىز مۇمكىن. نەگىزگى ءبىزدىڭ ماقسات – اۋەلى قازاقستاندىق قۇرىلىسشىلاردى جۇمىسقا تارتۋ, سولارعا مۇمكىندىك بەرۋ. قۇدايعا شۇكىر, ونداي وتاندىق كومپانيالار بارشىلىق. بۇل جەردە باسا ايتاتىن ماسەلە, ولاردىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي بولۋى قاتاڭ قاداعالاناتىن بولادى. ال ەڭبەك كۇشى جەتپەگەندەي بولسا, شەتەلدىكتەر شاقىرىلادى.
– ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, «ەكسپو» كورمە كەشەنىندە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ قاي ءتۇرىن (كۇن, جەل, جەر ەنەرگياسى, ت.ب.) نەگىزگى دەپ اتاۋعا بولادى؟
– ءبىزدىڭ و باستا ەسكيز-يدەياعا قاتىسۋشىلارعا قويعان تالابىمىز – مىندەتتى تۇردە ءوز جوبالارىندا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن كورسەتۋى كەرەك بولاتىن. سول تالاپ بويىنشا, ۇتقان امەريكالىق كومپانيا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ۇلەسىن قازىر ەسەپتەپ جاتىر. كورمە وتكىزىلەتىن اۋماقتا ەنەرگيا نەگىزىنەن كۇن كوزىنەن الىنادى دەپ كۇتىلۋدە.
– ەكسپو كەلبەتى قالانىڭ ساۋلەت-سىمباتىمەن قانشالىقتى ۇندەسپەك؟
– جالپى, كورمە كەشەنىنىڭ كولەمى استانا قالاسىنىڭ 400-دەن ءبىر بولىگىندەي بولادى. وسى بولىك قالاي بولعاندا دا قالادان دەربەس بولا المايدى. ءبارى بىرگە ورتاق ءبىر انسامبل بولىپ تۇرۋى كەرەك. جالپى, ءوز باسىم كورمە مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنا زور سەرپىن بەرەدى دەپ ءشۇباسىز سەنەمىن.
– جان-جاقتى ماعلۇماتتارىڭىزعا راحمەت. جۇمىسىڭىزعا جەمىس تىلەيمىز.
اڭگىمەلەسكەن
اعاناس تورايعىر.