ساياساتتانۋشىلاردان ساۋاتتى ساراپتاما كۇتىلەدى
بۇرناعى كۇنى استاناداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە «قازاقستان – 2050»: ىسكە اسىرۋدىڭ العاشقى قورىتىندىلارى جانە وزەكتى پروبلەمالارى» دەگەن تاقىرىپتا قازاقستان ساياساتتانۋشىلارىنىڭ كونگرەسى ءوتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باعلان مايلىباەۆ كونگرەسكە قاتىسۋشىلارعا ارنالعان كىرىسپە سوزىندە الدىمەن ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. «قۇرمەتتى كونگرەسس قاتىسۋشىلارى! قازاقستاندىق ساياساتتانۋشىلاردىڭ جەتىنشى كونگرەسى ەلىمىزدىڭ ءححى عاسىرداعى ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرۋىنىڭ باستى باعىتتارى كورسەتىلگەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ءجۇزەگە اسىرۋدىڭ العاشقى قورىتىندىلارىنا ارنالىپ وتىر. ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدى ينديكاتورى الەمنىڭ بارىنشا دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بارشا قازاقستاندىقتاردان زور جاۋاپكەرشىلىك كۇتىلەدى, بارشا زياتكەرلىك رەسۋرستاردىڭ ۇتقىرلىعى تالاپ ەتىلەدى. وسىناۋ باستى پروتسەستە ساياسي قوعامداستىققا زور ءرول جۇكتەلەدى» – دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا. ەلباسى سونداي-اق, ءوز قۇتتىقتاۋىندا «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىنىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسۋىنان ەلىمىزدەگى ءاربىر ازامات پەن بولاشاق ۇرپاقتىڭ ءال-اۋقاتى تاۋەلدى ەكەنىن اتاپ كورسەتكەن. پرەزيدەنت كونگرەستىڭ مامىر ايىندا استانا قالاسىندا وتەتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ ءراسىمىنىڭ قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلۋى دا ايرىقشا ءماندى ەكەنىن اتاعان. سونداي-اق, فورۋمدا ۇسىنىلعان يدەيالار مەن ۇسىنىستار ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا مەملەكەت پەن ازاماتتىق سەكتور اراسىندا تىزە قوسىپ اتقاراتىن جاڭا فورماتتى ءىس-ارەكەتتەردىڭ پايدا بولاتىنىنا سەنىم بىلدىرگەن. پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەرگەن سوڭ ب.مايلىباەۆ ءوز بايانداماسىندا ستراتەگياعا قاتىستى ويلارىمەن ءبولىستى. «ستراتەگيا – تاياۋداعى 36 جىلعا ارنالعان. ول اينالاسىنا بۇكىل حالىق شوعىرلانىپ وتىرعان باستى ساياسي ءمىندەت – جاڭا ساياسي بولاشاعىمىزدىڭ دامۋى قالاي بولادى, باسقاشا ايتقاندا, عالامدىق ترەندتەردى ەسەپكە العاندا, قازاقستان جانە قازاقستاندىقتار قالاي داميدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرەدى. ستراتەگيا – قازاقستاننىڭ جانە قازاقستاندىقتاردىڭ ءححى عاسىرعا جاڭا بىرىڭعاي كوزقاراسى. بۇل – ءبىزدىڭ ورتاق بولاشاعىمىزدىڭ فورسايت-جوباسى. ول ەكونوميكانى اۋقىمدى جاڭعىرتۋدىڭ بارلىق مىندەتتەرىن جانە قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك ءومىرىنىڭ بارلىق قىرلارىن قيسىندى تۇردە بىرىكتىرەدى. «2050 ستراتەگياسى» قازاقستاننىڭ ىقپالداستىق ۇدەرىستەرىنە, ەڭ الدىمەن ەۋرازيالىق ىقپالداستىققا قاتىسۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن دا كورسەتەدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قاتىسۋ – قازاقستان ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىك», – دەدى ب.مايلىباەۆ. ول سونداي-اق, بۇگىنگى تاڭدا الەمدە ۇزاق مەرزىمدى دامۋ جولىنا تۇسكەن ەلدەردىڭ قاتارى سيرەك, ونىڭ ىشىندە سينگاپۋر, مالايزيا, وڭتۇستىك كورەيا سىندى ەلدەر عانا جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتكەنىن مالىمدەي وتىرىپ, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسكەن ەلدىڭ ءبىرى قازاقستان ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ستراتەگيانىڭ عىلىمي ءمانىن وندا الدىمەن مەملەكەتتىڭ بولاشاعى, جەكەلەگەن ادامنىڭ بولاشاعى جانە الەمنىڭ بولاشاعى قامتىلاتىندىعىمەن ءتۇسىندىردى. «2050 ستراتەگياسىنداعى ەڭ باستى ماقسات – ءححى عاسىردىڭ ورتا تۇسىندا الەمنىڭ دامىعان وتىز ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋ. ول ءۇشىن ءبىزدىڭ قازىرگى شىنايى ءمۇمكىندىكتەرىمىز ەسەپتەلگەن. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, 2006 جىلى ناقتى پارامەترلەر بويىنشا قازاقستاننىڭ الدىندا ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ءمىندەتى تۇرعان بولاتىن. ەلىمىز بۇل مەجەگە جەتى جىلدىڭ ىشىندە جەتتى. قازىرگى جاعدايدا ەكونوميكانى, الەۋمەتتىك كەڭىستىكتى جاڭعىرتۋعا جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى دامىتۋعا بايلانىستى جاسالاتىن بارلىق ساياسي قادامدار ءبىزدىڭ جول كارتامىز بولادى دەپ ەسەپتەيمىن. سونداي-اق, ونى ءجۇزەگە اسىرۋدا ەكونوميكالىق پراگماتيزم مەن ازاماتتاردىڭ لايىقتى ەڭبەگى نەگىزگى ۇستانىم بولۋعا ءتيىس» – دەگەن باعلان مايلىباەۆ الەمدەگى دامىعان مەملەكەتتەردىڭ بىرقاتارى نەگىزگى الەۋمەتتىك دامۋ ستراتەگيالارىن سوعىستان كەيىنگى قيىن جىلداردا جۇزەگە اسىرعانىن تىلگە تيەك ەتىپ, وتكەن عاسىرداعى اقش-تىڭ « ۇلى قوعام», فرانتسيانىڭ «داڭقتى وتىز جىل», ۇلىبريتانيانىڭ مەملەكەت پەن كاسىپوداق مىندەتىن ءدال انىقتاعان باعدارلامالارى جايلى ءوز ويىمەن ءبولىستى. نەگىزگى بايانداماشىدان كەيىن ءسوز العان «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋ بىرەگەي جوبا بولىپ تابىلاتىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ۋنيۆەرسيتەت نەندەي ءمىندەتتەردى ورىنداعانى تۋرالى باياندادى. «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعىمەن, حالىقارالىق تاۋەلسىز ساراپشىلارمەن بىرلەسە وتىرىپ بىرنەشە زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ تاپسىرىلعان بولاتىن. بۇل ورايدا ءبىز بىرنەشە سالا بويىنشا زەرتتەۋ جۇرگىزدىك. باسىن اشىپ ايتاتىن نارسە, ماكروەكونوميكاداعى ەڭ ماڭىزدى اۋىل شارۋاشىلىعى جانە قارجى سەكتورلارى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزە المادىق. بىراق, ەلباسى ءجيى ايتاتىن ادام رەسۋرستارىن دامىتۋ, ياعني, مەديتسينا جانە الەۋمەتتىك جۇيە ماسەلەلەرى مەن ساياسي ينستيتۋتتاردى دامىتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى تاقىرىپتاردى ءبىرشاما زەرتتەدىك. ارينە, سىزدەر ءۇشىن 2050 جىلعا دەيىن ءالى كوپ ۋاقىت بار سياقتى كورىنگەنمەن, شىن مانىندە بۇل كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وتە شىعاتىن مەرزىم. سوندىقتان, العا قويىلعان ءمىندەتتەردى ناقتى قاراستىرىپ, ولاردى ۋاقتىلى ورىنداۋعا تىرىسۋ قاجەت دەگىم كەلەدى. سوڭعى كەزدە ءبىزدىڭ قوعامنىڭ لەكسيكونىنداعى ەڭ ءجيى قولداناتىن ءسوزدىڭ ءبىرى «باسەكەگە قابىلەتتىلىك». باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەت – ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى جوعارى مەملەكەت. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا قاتىستى ءوز زەرتتەۋلەرىندە الداعى قاۋىپ-قاتەرلەردى دە ەسكەرىپ وتىر. مىسالى, قازاقستان جەرى مول بولعانىمەن, حالقى از ەل. بۇل دا بولاشاقتا قيىندىق تۋدىراتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى بولعانىمەن, نەگىزىنەن قوعامنىڭ دامۋى تۇراقتى بولادى جانە الدا كەزدەسەتىن اۋىرتپاشىلىقتاردى جەڭىپ شىعۋعا قاۋقارىمىز بار. ارينە, بۇل مەنىڭ جەكە پىكىرىم ەمەس, بىرلەسىپ جاساعان زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسى», دەگەن شيگەو كاتسۋ ساياساتتانۋشىلار مەن ءوز سوزىندە «وراسان زور جوبا» دەپ اتاپ وتكەن «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى ويلارىمەن ءبولىستى. «وسى جىلداردىڭ ىشىندە قانشاما جەتىستىككە جەتتىك. ونى تىزبەلەپ شىعۋ وڭاي بولعانىمەن, سول جەتىستىكتەردىڭ ارتىندا قانشاما كۇش-جىگەر, تاجىريبەلەر مەن جىلدار تۇرعانىن ۇمىتپاۋ كەرەك. مەنىڭشە, ساياساتتانۋشىلار مىناۋ وراسان زور جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى ءوز كوزقاراستارىن ورتاعا سالىپ, ساياساتتانۋشىلار قوعامداستىعىمەن پىكىرتالاسقا تۇسە السا, وسىنىڭ ءوزى ۇلكەن ۇلەس دەپ ەسەپتەيمىن. سوندىقتان بارلىق ساياساتتانۋشىلاردى وسى ديالوگقا قاتىسۋعا شاقىرامىن», دەدى ول. جيىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قۋانىش سۇلتانوۆ, قازاقستان گۋمانيتارلىق-ساياسي كونيۋنكتۋرا ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى ەسەنجول الياروۆ, قازاقستانداعى شەكارا ماڭىنداعى ىنتىماقتاستىق قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلى مارات شيبۇتوۆ جانە باسقالار ءسوز سويلەدى. ولار قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق باعدارى مەن ۇزاق مەرزىمدى بولاشاقتى جوسپارلاۋ كوكجيەگىن كەڭەيتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداپ بەرگەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ زور ماڭىزى مەن تاريحي سيپاتىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە, ساياسي دامۋدىڭ وزەكتى پروبلەمالارى تالقىلاناتىن بەدەلدى پىكىرتالاس الاڭدارىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى. كونگرەستىڭ رەسمي ءبولىمى اياقتالعان سوڭ ساياساتتانۋشىلارعا «ساياسي پروتسەستى بولجاۋ جانە مودەلدەۋ: ساياسي عىلىمدار سالاسىنداعى تالدامالىق جانە ساراپتامالىق جۇمىستاردىڭ پراكتيكالىق قىرلارى» جانە «ساياسي پىكىرتالاس مادەنيەتى: زاماناۋي نىساندارى مەن ادىستەرى» دەگەن تاقىرىپتاردا پراكتيكالىق ترەنينگ وتكىزىلدى. ءىس-شارا قورىتىندىسىندا ەلىمىزدىڭ ساياساتتانۋشىلار قوعامداستىعىنا ۇسىنىستار بەرىلگەن قارار قابىلداندى. اتالعان قۇجاتتا حالىقتىڭ قازىرگى زامانعى ساياسي ۇدەرىستەر تۋرالى حاباردارلىعىن ارتتىرۋعا جاعداي جاساۋ, ساياساتتانۋشىلاردىڭ جوبالارى مەن ساياسي عىلىمدار سالاسىنداعى قىزمەت ءناتيجەلەرىنىڭ بانكىن قۇرۋ, وتاندىق عالىمداردىڭ عىلىمي ناتيجەلەرىن تاراتۋ سىندى وزەكتى ماسەلەلەر كورسەتىلگەن. ايتا كەتەيىك, ءىس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ, حالىقارالىق ساراپشىلىق ۇيىمداردىڭ, جاستار ءبىرلەستىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق 150 شاقتى وتاندىق ساياساتتانۋشىلار قاتىستى. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتەردى تۇسىرگەن سوۆەتبەك ماعزۇموۆ. لەبىزدەر لەگى«قازاقستاننىڭ كەمەسى العا جۇزەدى»
يۋري سولوزوبوۆ, ۇلتتىق ستراتەگيالار ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق جوبالار جونىندەگى ديرەكتورى (رەسەي). ساياساتتانۋشىلار كونگرەسىنىڭ ءدال وسى استاناداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى اسا ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويىلار داتانىڭ قارساڭىندا ءوتۋىنىڭ سيمۆوليكالىق ءمانى بار. بۇل ەل پرەزيدەنتىنىڭ ساياسي ينستيتۋتتاردى دامىتۋعا قانشالىقتى نازار اۋدارىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. ال اتالمىش ينستيتۋتتار اراسىندا ساياسي ساراپتامالار جانە ساياساتتانۋ قوعامداستىعىنىڭ ينستيتۋتتارى دا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جالپى, مەنىڭ ويىمشا, قازاقستاننىڭ ساياساتتانۋ قوعامداستىعى تاۋەلسىزدىك جىلدارى بۋىنى بەكىپ, نىعايا ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە ساياساتتانۋشىلار «بالعىندىق كەزەڭدە ءجيى شالدىعاتىن» سىڭارجاقتىق اۋرۋىنان, باتىستىق ستاندارتتاردى كوشىرىپ الۋدان اينالىپ وتە الدى. ساياساتكەرلەر قازاقستاندى دامىتۋ مەن جاڭعىرتۋدىڭ شىنايى جولىن ءوز بەتتەرىنشە ىزدەپ, زەردەلەدى, ال بۇگىنگى كۇنى وسىناۋ باعىتتى الەم ەلدەرى «قازاقستان جولى» دەپ اتاپ كەتتى. وسىنىڭ بارلىعى بيلىك تاراپىنان بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جوعارى باعالاندى. قازاقستاندىق ساياساتتانۋشىلار قوعامداستىعىن ابدەن قالىپتاسقان دەپ ايتۋعا بولادى. ولار ەندى قۇرىلىمىن جەتىلدىرىپ, ساپالىق جاعىنان ءوسۋى ءتيىس. قازاقستان ءوز دامۋىندا «قازاقستان-2050» اتالاتىن ۇزاق مەرزىمدى دامۋ ستراتەگياسىن جاساپ وتىرعان از عانا ەلدىڭ ءبىرى. ال, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى وسىنداي ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالار ارقىلى دامۋ جولىنا تۇسكەن جالعىز ەل. «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى دا ءبىزدىڭ ەسىمىزدە. ونداعى مىندەتتەر ەڭسەرىلگەن سوڭ پرەزيدەنت بولاشاقتاعى ءۇش ونجىلدىقتا اتقارىلۋى ءتيىس مىندەتتەر جوبالانعان «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىن ۇسىندى. بۇل قازاقستاندى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرگىزۋگە, ونىڭ ىشىندە الەمدەگى دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى ستراتەگيا. ستراتەگيانىڭ ەكىنشى ءبىر ماڭىزدى تۇسى – نازارباەۆتىڭ ونى ساياسي توپتارمەن, ازاماتتىق قاۋىمداستىقتارمەن جاريا جانە اشىق تۇردە تالقىلاپ وتىرعانى. بۇل پرەزيدەنتتىڭ جەكە باسىنا ەمەس, ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنا قاجەت دۇنيە. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ – بولاشاققا نىق قادام. پرەزيدەنت ءۇش ونجىلدىقتى الدىن-الا جوسپارلاپ, ۇسىندى. تەك قانا نازارباەۆ سياقتى بولاشاقتى كورە الاتىن, جاھاندانۋ داۋىرىندە ءوتىپ جاتقان بۇكىل ۇدەرىستەردى وي ەلەگىنەن وتكىزە بىلەتىن, ەڭ باستىسى, بولاشاقتى باسقارا الاتىن ادام عانا ءوز حالقىنا قۇت اكەلەدى. سوندىقتان, مەنىڭ ويىمشا, قازاقستاننىڭ كەمەسى تەك قانا العا جۇزەدى.عىلىمي بازا قۇرۋدىڭ ماڭىزى زور
اقان بيجانوۆ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى. – ساياساتتانۋشىلاردىڭ كەزەكتى كونگرەسى «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىنىڭ العاشقى قورىتىندىلارىن شىعارۋعا ارنالىپ وتىر ەكەن. ستراتەگيا بويىنشا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن قانداي جۇمىستار اتقارىلدى؟ – ستراتەگيانىڭ جۇزەگە اسىرىلا باستاعانىنا جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. ءبىز بۇل جيىندا تەك وتكەنگە ساراپتاما جاسامايمىز, سونىمەن بىرگە, بولاشاققا مىندەتتەر جۇكتەلەدى. اتقارىلعان ىستەرگە كەلسەك, ەڭ ءبىرىنشى, جولداۋدىڭ قازاقستان حالقى تاراپىنان ۇلكەن قولداۋعا يە بولعانىن اتار ەم. بۇل ەڭ ماڭىزدىسى. ەكىنشىدەن, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» سىندى مەملەكەتتىك باعدارلامالار ماقساتتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋدا. عىلىمي تەحنولوگيالار ەنگىزىلگەن سوڭ كوپتەگەن ماسەلەلەر ءوز شەشىمىن تابۋدا. ال, مۇنىڭ بارلىعى ەلباسىنىڭ جولداۋىندا, ياعني, ستراتەگيادا انىق كورسەتىلگەن ماسەلەلەر بولاتىن. سونداي-اق, قوعامدا ورتا بۋىن قۇرۋدا نەگىزگى ءرول اتقاراتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ باعىتىندا دا ايتارلىقتاي جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ساياساتتانۋشى رەتىندە مەن مۇنى كەز كەلگەن مەملەكەت تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزى دەر ەدىم. وسى كەزەڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ سوت-قۇقىقتىق جۇيەسىن رەفورمالاۋ بويىنشا دا ماقساتتى جۇمىستار جۇرگىزىلگەنىن اتاپ وتۋگە بولادى. اتالعان جۇيەنى تولىعىمەن رەفورمالاۋدى قاراستىراتىن بىرقاتار زاڭ جوباسى پارلامەنتكە كەلىپ ءتۇستى. بۇدان بولەك, ەل ىشىندە قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن, رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جۇمىستار ءوز دارەجەسىندە ءجۇرىپ جاتىر. مادەني سيپاتتاعى بىرقاتار ماسەلەلەر ءوزىنىڭ وڭ شەشىمىن تابۋدا. – بولاشاققا ارنالعان ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋدا ساياساتتانۋشىلارعا قانداي مىندەتتەر جۇكتەلەدى؟ – ساياساتتانۋشىلاردىڭ الدىندا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا زاماناۋي قاۋىپ-قاتەرلەردى الدىن-الا بولجاي الاتىن عىلىمي بازا قۇرۋ جۇمىسى تۇر. ولار سونداي-اق, مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋى مەن تۇراقتىلىعىنا كەسىرىن تيگىزەتىن زياندى ءدىني اعىمدارعا ەسكەرتۋ جاساپ, ۇلتارالىق, دىنارالىق قارىم-قاتىناستاردى, جاستار ساياساتى مەن مادەني ساياساتتى رەتتەپ وتىرۋى كەرەك. سونداي-اق, ساياساتتانۋشىلار قوعامداستىعى بىرىكتىرۋشىلىك زور مانگە يە «ماڭگىلىك ەل» وتانسۇيگىشتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىسۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. قورىتا ايتقاندا, الەمنىڭ بارىنشا دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن ساياساتتانۋشىلار ءوز ۇلەسىن قوسۋ قاجەت.ساياساتتانۋشىلار – ۇلكەن ساياساتتىڭ تامىرشىسى
كامال بۇرحانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى. ەلباسى وسىدان ءبىر جارىم جىلداي ۋاقىت بۇرىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن, ەلىمىزدىڭ ارى قارايعى دامۋ جولىن بەلگىلەپ بەردى. ونى ساياساتتانۋشىلار, ساراپشىلار, الەۋمەتتانۋشىلار,باسقا دا ءتۇرلى سالانىڭ عالىمدارى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى بىرىگىپ زەرتتەۋى ءتيىس. قاي جەردە جەتىستىگىمىز بار, كوزگە وقشىرايىپ كورىنىپ تۇرعان كەمشىلىك قايسى دەگەندى وسى باستان ساراپتاپ, قوعامعا مالىمدەمەسە, ەرتەڭ بەس-ون جىل وتكەننەن كەيىن ول تۋرالى ايتۋ ورىنسىز بولادى. ءبىز بۇگىن ستراتەگيانىڭ ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت ىشىندەگى ورىندالۋ بارىسىن جەتە تالقىلاۋ ءۇشىن جينالىپ وتىرمىز. ماقسات – بيلىككە, قوعامعا ماعلۇمات بەرۋ. بۇل جەردە تالاي ۇسىنىستار جاسالاتىنى بەلگىلى. ءبىز سول ايتىلعان ۇسىنىستارعا سۇيەنىپ, ءوز جولىمىزدى تۇزەتىپ وتىرۋىمىز كەرەك. سوندىقتان بۇگىنگى كەزدەسۋ ماڭىزدى جانە ورىندى دەپ ويلايمىن. ستراتەگياعا كەلەر بولساق, ونى ىسكە اسىرۋشى, ەڭ الدىمەن قازاقستان ازاماتى. ياعني, قوعامداعى ءاربىر ادام وسىنىڭ ماڭىزىن جەتە ءتۇسىنىپ, بولاشاقتاعى دامىعان قوعامدى جان-تانىمەن قالاۋ كەرەك. قازىرگى تاڭدا بىزدە وسىعان بايلانىستى ۇلكەن جۇمىس ورىن الدى. ويتكەنى, «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىن حالىقتىڭ باسىم بولىگى قولداپ ءارى وعان سەنىپ وتىر. ەكىنشىدەن, بيىلعى جولداۋدا ەلباسىمىز ستراتەگياعا قاتىستى كوپ نارسەنى انىقتاپ بەردى. جەتى بەس جىلدىققا ءبولىپ, قاي بەسجىلدىقتا نە ىستەۋىمىز كەرەك دەگەن ماسەلەنى ايقىندادى. ءتىپتى, سول ءار بەسجىلدىقتىڭ ءوزىنىڭ ماقساتتارى مەن شەشەتىن پروبلەمالارى بار. بۇل جەردە ۇكىمەت نە ىستەۋ كەرەك, قاي مينيسترلىك نە ىستەۋ كەرەك, پارتيا نە ىستەۋ كەرەك, ءتىپتى جەرگىلىكتى بيلىك نە ىستەۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنىڭ ءبارى جولداۋدا ايقىن بەلگىلەنگەن. جيىندا وسى تۋرالى دا اڭگىمە بولادى دەپ ويلايمىن. سونىمەن بىرگە, جولداۋدا ەلباسىمىز ءبىر جاعىنان كۇردەلى, ەكىنشى جاعىنان زور ماعىناعا يە, كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ايتتى. ول يدەيانى قوعام كۇتكەن ەدى. مەملەكەتىمىزدىڭ بەس ءجۇز جىلدىق عۇمىرى بولا ما, مىڭ جىلدىق عۇمىرى بولا ما, ول ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە. دەگەنمەن, ءبىز ۇرپاقتارعا وسى «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن مۇرا ەتىپ قالدىرۋعا مۇددەلىمىز. تۇسىنە بىلگەنگە «ماڭگىلىك ەل» – ۇلكەن قۇندىلىق. ەندى وسىنىڭ تەوريالىق, مەتودولوگيالىق جاعىن زەرتتەۋىمىز كەرەك. وسى جۇمىستاردا ساياساتتانۋشىلاردىڭ دا ءرولى باسىم بولۋى ءتيىس.