«امان-ەسەن ءجۇرىڭىز!»

اتىراۋلىق مۇنايشىلار ناۋرىز مەيرامىن العاشقىلاردىڭ قاتارىندا اتاپ ءوتتى

باتىس ايماقتا ناۋرىز مەيرامى كورىسۋمەن باستاۋ الادى. بۇل كۇنى الدىمەن جاسى كىشىلەر ۇلكەندەرگە سالەمدەسىپ, ءبىر-بىرىنە «ناۋرىز مەيرامى قۇتتى بولسىن! امان-ەسەن ءجۇرىڭىز!» دەپ جاقسىلىق تىلەگەن اقجارما كوڭىلدەردە وكپە-رەنىشتىڭ ءبارى ۇمىتىلادى. كوپتى كورگەن داناگوي قاريالار ارقىلى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان وسىناۋ ۇلتتىق ءداستۇردى جاڭعىرتۋعا ءىرى كاسىپورىندار دا بەت بۇردى. وتكەن جۇمادا, ياعني, 14 ناۋرىزدا قازاق مۇنايشىلارىنىڭ قارا شاڭىراعى – «ەمبىمۇنايگاز» اكتسيو­­­نەرلىك قوعامى ناۋرىز مەيرامى ال­دىندا كورىسۋ شاراسىن وتكىزدى. وسىعان وراي د.نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى مادەنيەت سا­رايى الدىندا قازاقى ويۋ-ورنەكپەن كوم­كەرىلگەن بىرنەشە كيىز ءۇي تىگىلىپ, ناۋ­رىزكوجە, تايقازاندا ءدامى ءتىل ۇيىرگەن پا­لاۋ ءپىسىرىلدى. التىباقاندا ۇلتتىق كيىم كيگەن قىز-جىگىتتەر تەربەتىلىپ, بالا­لار اسىق ويىنىن قىزدىردى. بۇل كۇنى كاسىپ­ورىن باسشىلارىنان باستاپ, وسىندا ەڭ­بەك ەتەتىن ءار قىزمەتكەر ۇلتتىق كيىم كي­ىپ, ءبىر-بىرىنە قۇشاعىن اشا كورىسىپ جات­­­تى. ارداگەر-مۇنايشىلار دا كوڭىلدى, ءوز­دەرىنىڭ ونەگەلى ءىسىن جالعاستىرىپ كەلە جات­­­­قان ءىزباسارلارىنا ىزگى باتالارىن بەردى. – مەن 40 جىلداي «ەمبىمۇنايگازدا» ەلەكتريك ماماندىعىمەن جۇمىس جاسادىم. ول كەزدە مۇنداي ۇلتتىق مەرەكەمىزدى اتاپ وتپەك تۇگىلى, اۋىزعا الۋدىڭ ءوزى قيىن كەزەڭ ەدى عوي, –دەپ وتكەن كەزىن ەسكە الادى وسى كاسىپورىننان زەينەتكەرلىككە شىققان گۇلزينا يسەمگەلديەۆا. – بۇگىنگى بەيبىت ومىرىمىزگە تاۋبە دەپ ايتايىق, ەلىمىز ەگەمەندىگىن العالى بەرى ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. بۇگىن مىنە, «ەمبىمۇنايگاز» باسشىلارى كورىسۋ شاراسىن وتكىزىپ وتىر. بۇل – ءبىزدىڭ حالقىمىزدا ەجەلدەن بار, كەيىنگى ۇرپاققا ونەگە بولارلىق شارا عوي. بيىل «ەمبىمۇنايگاز» اق وتكىزگەن كورىسۋ شاراسىنا كاسىپورىنعا قاراستى ءتورت مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسى مەن ەكى قۇرىلىمدىق قۇرىلىمى قاتىستى. ال وسى كاسىپورىندا ۇزاق جىل ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكەر اتانعان ارداگەر-مۇنايشىلار شارانىڭ قۇرمەتتى قوناعى رەتىندە شاقىرىلدى. ءار باسقارما ۇجىمى قازاقتىڭ ۇلتتىق داستۇرىنەن ساحنالىق قويىلىمدار كورسەتتى. ماسەلەن, «جىلىويمۇنايگاز» باسقارماسىنىڭ ۇجىمى الدىمەن جەڭگە مەن قايىن ءسىڭلى اراسىنداعى جاراسىمدى سىيلاستىق قىز بەن جىگىت ايتىسىنا ۇلاستى. قازاقى ازىلگە قۇرىلعان قىز بەن جىگىت ايتىسىنىڭ شىنايىلىعى شارانى قىزىقتاۋشىلاردىڭ ىستىق ىقىلاسىن تۋعىزدى. قىز بەن جىگىتتىڭ ءازىل-قالجىڭعا قۇرىلعان ايتىسى ولاردىڭ ءبىر-بىرىمەن كەڭىرەك تانىسۋىنا جول اشتى. مۇنىڭ ارتىنان «جايىقمۇنايگاز» باسقارماسىنىڭ مۇنايشىلارى قازاقتىڭ ءار شاڭىراعىندا ءالى كۇنگە دەيىن بولىپ جاتاتىن قۇدا ءتۇسۋ كورىنىسىن كورسەتتى. بىلايعى كۇندەرى مۇنايشى بولعانمەن, قازاقى شاپان مەن قالپاق كيىپ, ساحناعا شىققاندا قۇددى تەاتردىڭ ارتىستەرىنەن ەش اينىمايدى. قۇدالار مەن ءۇي يەلەرىنىڭ رولدەرىن ورىنداۋدا كاسىبي ارتىستەردەن كەم تۇسكەن جوق. ءتاي-ءتاي باسىپ جۇرۋگە تالپىنعان بالبوبەگىنىڭ قادامى ءساتتى بولسىن دەيتىن يگى تىلەكپەن تۇساۋ كەسۋدى ەڭ ابىرويلى, ەڭ ىزگى جۇرەكتى ادامعا ۇسىناتىن قازاق­تىڭ دانالىعىن سوزبەن جەتكىزۋ قيىن شىعار, ءسىرا. دەگەنمەن, «ەمبىمۇنايگاز» مۇنايشىلارى وسى ءبىر ۇلتتىق ءداستۇردىڭ كەيىنگى تولقىنعا ونەگە بولارلىق ەرەكشە­لىگىن كەڭىنەن اشا تۇسكەنى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتقانىن جاسىرعىمىز كەلمەيدى. قازاق­تىڭ قاي وتباسىسى بەسىك توي بولعانىن اڭسا­مايدى دەيسىز. ەستە جوق ەسكى زاماننان بەرى بەسىك توي ءار قازاقتىڭ شاڭىراعىن كول-كوسىر قۋانىشقا بولەگەن. ۇلكەن ءاۋ­لەت پەن ونىڭ بارشا اعايىنىن مارە-سارە قۋانىشقا كەنەلتەتىن بەسىك تويدىڭ ەرەك­شەلىگىن اتىراۋلىق مۇنايشىلار دا جادىنا مىقتاپ تۇيگەنىن اڭعارتتى. قازاقتىڭ مۇنايشىلارى تەك مۇناي مەن گاز ءوندىرىپ قانا قويمايدى. سونىمەن بىرگە, حالقىمىزدىڭ باتا بەرۋ ءداستۇرى مەن ۇلتتىق ويىندارىن ەركىن مەڭگەرگەنى «دوسسورمۇنايگاز» جانە «قاينارمۇنايگاز» باسقارمالارى مۇنايشىلارىنىڭ ساحنالىق كورىنىس­تەرىنەن ايقىن اڭعارىلىپ تۇردى. – ءبىزدىڭ كاسىپورىننىڭ مەجەلەنگەن جوسپارىن ورىنداپ, مول تابىسقا جەتۋى – ۇجىمداعى ءار قىزمەتكەردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى, – دەدى مۇنايشىلاردى ناۋرىز مەيرامىمەن قۇتتىقتاعان «ەمبى­مۇنايگاز» اق باس ديرەكتورى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ. – وتكەن جىلى مۇناي ءوندىرۋ جوسپارىمىز ارتىعىمەن ورىندالدى. وندىرىستىك جوسپاردىڭ مەرزىمىندە ورىندالۋى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋى مەن ەڭبەك قاتىناسىن جاقسارتۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. جاڭا كەن ورىندارىن پايدالانۋعا بەرۋ, مۇناي الۋ ءۇشىن قابات قىسىمىن جوعارىلاتۋ شارالارىن جۇرگىزۋ, سونىمەن قاتار, ۇڭعىمالاردى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن اتقارۋ ارقىلى مۇناي ءوندىرۋ كولەمى ۇلعايتىلا بەرمەك. ەلباسى تاپسىرماسىنا جانە «قازمۇنايگازعا» قاراستى كومپانيالار توبىنىڭ بىرىڭعاي ەڭبەكاقى تولەۋ جۇيەسىنە كوشۋىنە بايلا­­نىستى ساۋىردەن باستاپ قىزمەتكەرلەر جالاقىسىنا 10 پايىز ۇستەمە قوسىلعالى وتىر. ايتقانداي, «ەمبىمۇنايگاز» باس­شىلىعى مۇنايشىلاردىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىر. وتكەن جىلدىڭ اياعىندا 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان جاڭا ۇجىم­دىق كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. بۇل قۇجاتتا جۇمىسشى مەن جۇمىس بەرۋ­­شىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى, جەڭىلدىكتەر مەن الەۋمەتتىك قولداۋ تەتىك­تەرى ناقتىلانعان. قازىر 5,5 مىڭ ادام جۇمىسقا تارتىلىپ, 97 پايىزى كاسىپوداق كوميتەتىنە مۇشەلىككە الىنعان كاسىپورىننىڭ جاڭا ۇجىمدىق كەلىسىمشارتىندا جۇمىسشىلاردىڭ مۇددەسى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ, جۇ­مىس بارىسىندا جانە دەمالىس كەزىندە بارلىق جاعدايدى تۋعىزۋ تۇرعىسىنداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ناقتى كورىنىس تاپقان. اسىرەسە, جاستاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالماعان. – ەل تاۋەلسىزدىگىمەن وتاندىق ءون­دىرىستىڭ ەڭسەسى تىكتەلدى, – دەيدى 40 جىل­دان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان بايىرعى مۇنايشى تاشكەنت ايتباەۆ. – سوندىقتان ءبىزدىڭ جاس ماماندارىمىز مۇناي ءىسىن مەڭگەرۋدە, الدىڭعى تولقىن مۇنايشىلاردان ۇيرەنۋدە ەشتەڭەدەن قايمىقپايۋى قاجەت. وتاندىق مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ وركەندەۋى دە, ەلدىڭ كەلەشەكتەگى قارقىندى دامي بەرۋى دە جاس مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىنە بايلانىستى بولادى. شۇكىر, ەلىمىز الەمگە تانىلدى, ەكسپورتقا ءونىم شىعارۋ ۇلەسى مولايىپ كەلەدى. الداعى كەزدە دە تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارى جارقىراي كو­رىنىپ, ەكونوميكالىق وركەندەۋى بۇگىنگى قارقىنىنان تايماسا دەيمىز. بۇل كاسىپورىن شەجىرەلى تاريحقا دا, ەڭبەك داستانىنا دا باي. ال «قارا التىن» سەلىن تاسىتۋدا قاجىرلى ەڭبەگىن سىڭىرگەن ارداگەر-مۇنايشىلاردىڭ شە­جىرەلى جولى مەن ەڭبەك داستانىن وزىق تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن بىلىكتى ءىزباسارلارى جالعاستىرىپ كەلەدى. دەمەك, «ەمبىمۇنايگازدىڭ» شەجىرەلى تاريحى دا, ەڭبەك داستانى دا ۇزىلمەيدى, ۇزدىكسىز قاتتالا بەرەدى. جولداسبەك شوپەعۇل, «ەگەمەن قازاقستان». اتىراۋ وبلىسى.