Kaspersky قازىرگى زامانعى بالالار ءۇشىن 7 ماڭىزدى تسيفلى ادەتتى بەلگىلەدى. بۇگىندە تسيفرلى كەڭىستىكتە ءومىر ءسۇرۋ داعدىلارى بارشاعا قاجەت. سوندىقتان اتا-انالاردىڭ مىندەتى – بالالاردى وسىنداي اۋقىمدى اقپاراتى بار الەمدە ءومىر سۇرۋگە ۇيرەتۋ. Kaspersky ماماندارى بالاعا الەۋمەتتىك جەلىدەگى دۇرىس مىنەز-ق ۇلىقتى دامىتۋعا كومەكتەسەتىن جەتى ادەتتى انىقتادى.
بالالار تەحنيكانى كوپ قولدانعاندا وعان تاۋەلدىلىك تۋىنداۋى مۇمكىن. بۇل ۇيقىنىڭ بۇزىلۋىنا, كوڭىل كۇيدىڭ كەنەتتەن وزگەرۋىنە, ارتىق سالماقتىڭ پايدا بولۋىنا, ءوزىن ءوزى باعالاۋدىڭ تومەندەۋىنە جانە ءوز دەنەسىن جەتكىلىكسىز قابىلداۋعا اكەلۋى مۇمكىن. تەرىس سالداردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن گادجەتتەردى ۇيىقتار الدىندا پايدالانباۋ جانە تۇندە ءۇنسىز رەجىمدى قوسۋ قاجەت. تەلەفوندى مۇلدەم قولدانۋعا بولمايتىن باسقا جاعدايلاردى دا تالقىلاۋ كەرەك. مىسالى, وتباسىلىق تۇسكى اس كەزىندە.
قۋاتىن باقىلاۋتەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامۋىنا قاراماستان, قازىرگى زامانعى گادجەتتەردىڭ قۋاتى تەز تاۋسىلىپ قالادى. بالا ءاردايىم بايلانىستا بولۋى ءۇشىن ۇيىقتار الدىندا تەلەفوندى دالىزدە نەمەسە اس ۇيدە قۋاتتاۋدى ۇسىنىڭىز. وسىلايشا, ءسىز ەكى قوياندى ءبىر وقپەن اتاسىز: قۇرىلعى ءاردايىم تاڭەرتەڭ قۋاتتالىپ تۇرادى, ال بالانىڭ ۇيىقتار الدىندا كۇلكىلى سۋرەتتەردى قاراپ جاتاتىن مۇمكىندىگى بولمايدى. سونداي-اق بالاعا سىرتقى اككۋمۋلياتور ساتىپ الىپ, ونى ۇيدەن ۇزاق ۋاقىتقا كەتىپ بارا جاتقاندا وزىمەن بىرگە الىپ جۇرۋگە ۇيرەتۋ پايدالى بولادى.
قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋبالا ۆيرتۋالدى الەمگە ەنگەن كەزدە, وعان جەلىدە عانا ەمەس, ناقتى الەمدە دە قاۋىپ تونەدى. ەڭ الدىمەن, جولدى كەسىپ وتكەندە نەمەسە باسپالداقپەن جۇرگەندە تەلەفونعا قاراۋعا بولمايتىنىن ءتۇسىندىرىڭىز. ينتەرنەتتەگى قاۋىپسىزدىك تۋرالى بولەك سويلەسىڭىز, ويتكەنى بالا الاياقتىققا, جەكە دەرەكتەردىڭ ۇرلانۋىنا, ۆيرۋستارعا جانە باسقا دا كوپتەگەن قاۋىپكە تاپ بولۋى مۇمكىن. جانە مىندەتتى تۇردە ەشبىر جاعدايدا جەكە قۇجاتتاردى, بانك كارتالارىنداعى دەرەكتەردى جانە ونى نەمەسە دوستارىنىڭ ءبىرىن ىڭعايسىز جاعدايعا دۋشار ەتۋى مۇمكىن فوتوسۋرەتتەردى ينتەرنەتتە بولىسۋگە بولمايتىنىنا بالانىڭ نازارىن اۋدارۋدى ۇمىتپاڭىز.
ەكولوگيالىق مەديا تۇتىنۋعا ۇمتىلۋشەكسىز حابارلامالار شارشاتادى جانە ءبىر ىسكە شوعىرلانۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. بالالاردى بىلاي قويعاندا, ءتىپتى ەرەسەكتەرگە دە كەيدە «مەسسەندجەرگە ءبىر سەكۋندقا عانا قاراۋ» ادەتىن جەڭۋ وڭاي ەمەس. بالانىڭ تەلەفونىنداعى ەسكەرتۋلەردى شەكتەڭىز, ول وقۋدان نەمەسە باسقا ارەكەتتەردەن الاڭدامايدى, جۇمىستارىن تەزىرەك اياقتايدى جانە از شارشايدى.
تسيفرلى ەتيكەتتى ساقتاۋكادىمگى وفلاين كەڭىستىگىندەگىدەي, تسيفرلى الەمدە دە بەلگىلى ءبىر ادەپ نورمالارى بار. ادام ادەتتە بۇل ەرەجەلەردى جەلىدەگى بايلانىس ارقىلى ۇيرەنەدى. بىراق بالاعا كەيبىر نورمالار تۋرالى الدىن الا ايتىپ, ىڭعايسىز جاعدايلاردى بولدىرماۋعا كومەكتەسۋ كەرەك. مىسالى, ونلايندا وتىرىپ, قانداي ارەكەت جاساۋعا, ال قانداي ارەكەتتەن اۋلاق بولۋعا ءتۇسىندىرۋ قاجەت.
امبەباپ تەكسەرۋ – وزىڭىزگە سۇراق قويىڭىز: مەن وسىنى ادامعا بەتپە-بەت ايتا الامىن با؟ ينتەرنەتتەگى ادامداردى قورلاۋ جانە ءتىل تيگىزۋ رۇقسات ەتىلمەيتىن نارسە.
اقپاراتتى جۇيەلەۋتەلەفونداعى جانە كومپيۋتەردەگى ءتارتىپ – ساناداعى ءتارتىپتىڭ كورىنىسى. شكافتاعى حاوس ءسىزدىڭ بالاڭىزدىڭ ءومىرىن قيىنداتۋى ەكىتالاي, بىراق جوعالعان پارولدەر, فايلدار نەمەسە ۇمىتىلعان تەلەفون نومىرلەرى قيىندىق كەلتىرۋى مۇمكىن. بالانى جاس كەزىنەن دەرەكتەردى جۇيەلەۋگە ۇيرەتۋ كەرەك.
تۇراقتى «تسيفرلى دەتوكس» ۇيىمداستىرۋتسيفرلاندىرۋ بالا ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىنا اسەر ەتتى: اتا-انالارمەن جانە دوستارمەن قارىم-قاتىناس, وقۋ, حوببي. اتا-انالار بالالاردىڭ ەكران الدىنداعى ۋاقىتىن بارىنشا ازايتۋعا قانشا تىرىسسا دا, بالانىڭ ساناسىندا اقپاراتتىڭ تولىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ مۇمكىن ەمەس. ياعني بالا ءوز ومىرىندەگى ينتەرنەتتىڭ ءرولىن ازايتىپ, ءوزىن ءبىر ساتكە توقتاتا الۋى كەرەك: الدىمەن ءسىزدىڭ كومەگىڭىزبەن, سودان كەيىن ءوز كۇشىمەن. اقپاراتتىڭ تولىپ كەتۋىمەن كۇرەسۋدىڭ ءتيىمدى (بىراق الدەقايدا كۇردەلى) ءادىسى – «تسيفرلى دەتوكس», ياعني بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە گادجەتتەردەن تولىق باس تارتۋ. ونى ۇنەمى جۇرگىزگەن دۇرىس.
تسيفرلى ءداۋىر اتا-انالارعا جاڭا مىندەتتەر قويدى. ولاردى شەشە وتىرىپ, ەڭ باستىسى, ەڭ جاقسى مىسال ءوزىڭىز ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. بۇل ەرەجەلەردى ساقتاۋ وڭاي بولمايدى, بىراق ۋاقىت وتە كەلە ولار ادەتكە اينالادى جانە بالانىڭ ءومىرىن جارقىن ەتەدى.