العاش اعىلشىن ەلىندە جازىلىپ, كەيىن كارى قۇرلىقتا جارىق كورگەن دجون ماسسي ستيۋارتتىڭ «توماس, ليۋسي جانە الاتاۋ» اتتى كىتابى بار. كىتاپ ءحىح عاسىرداعى قازاق حالقىنىڭ تۇرمىس-سالتىن, مادەنيەتىن, تابيعاتىنىڭ تاماشاسىن بەينەلەپ جازعان ساياحاتشىلاردىڭ كۇندەلىكتەرى نەگىزىندە جازىلعان ەكەن.
جيناقتا جەتىسۋداعى كيەلى سانالاتىن تامشىبۇلاق جايلى ەرەكشە تولعانىسپەن ايتىلادى. زامانىندا وسى ولكەگە ات باسىن بۇرعان اعىلشىن جيھانگەزى توماس اتكينسون قاپال ۋەزىندە جاز جايلاپ, قىس قىستاپ, قازاق اراسىندا ءومىر سۇرگەن-ءدى. تامىلجىعان تابيعاتتىڭ اسەمدىگى ەۋروپالىق ساياحاتشىلار توماس پەن ونىڭ ايەلى ءليۋسيدى تاڭعالدىرعانى سونداي, الاتاۋدىڭ ەتەگىندە دۇنيەگە كەلگەن ۇلدارىنا الاتاۋ – تامشىبۇلاق دەپ ات قويعان بولاتىن. سول دجون ماسسي ستيۋارتتىڭ «توماس, ليۋسي جانە الاتاۋ» كىتابىن ەندى قازاقستاندىق وقىرماندار دا وقي الادى. «100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە اعىلشىن اۆتورلارىنىڭ قازاقستان تۋرالى ەكى كىتابى قازاق جانە ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلىپ, باسىلدى. قوس كىتاپتى قازاقستاندىق اۆتورلار باقىتجان بۇحارباي مەن الماس نۇرباقىتوۆ اۋدارعان ەكەن. ەكى كىتاپتىڭ ءبىرى قازاقستانعا ەكى عاسىر بۇرىن كەلگەن بريتاندىقتاردىڭ, ياعني توماس پەن ليۋسي اتكينسونداردىڭ ساپارى تۋرالى باياندايدى. ال ەكىنشىسى ءار جىلدارداعى ۇلى دالا تاريحى تۋرالى زەرتتەۋلەر مەن ساياحاتتار تۋرالى جيناق. جاقىندا ەكى كىتاپ تالدىقورعاندا وقىرماندارعا تانىستىرىلدى. ونلاين رەجىمدە وتكەن تانىستىرىلىمعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بىرىككەن ۇلىبريتانيا كورولدىگى مەن سولتۇستىك يرلاندياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ەرلان ىدىرىسوۆ قاتىسىپ, قازاقستان تاريحى مەن حالقىنىڭ ومىرىنە قاتىستى وسى كىتاپتىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا اۋدارىلىپ, باسىلىپ شىعۋىنىڭ ءمانى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– مۇنداي شارالار تاۋەلسىز ەكى ەل اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى ودان ءارى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن باستاما دەپ بىلەمىن. قوس جيناق دەرەككوز رەتىندە قازاق وقىرماندارىنا ماڭىزى ەلەۋلى, ءارى قىزىقتى شىعارما بولادى دەپ ويلايمىن, – دەدى ەرلان ىدىرىسوۆ.
كەزدەسۋدە «توماس, ليۋسي جانە الاتاۋ» كىتابىنىڭ اۆتورى دجون مەيسەن ستيۋارت تا بەينەبايلانىس ارقىلى ءسوز الىپ, ءوز اسەرىن جەتكىزدى.
– بۇعان دەيىنگى بارعان ساپارىمدا مەن قازاقستاننىڭ وزىمە جاقىندىعىن سەزىندىم. سوندىقتان شىعارمامنىڭ كوپشىلىك قاۋىمعا كەڭ تارالاتىنىنا قۋانىشتىمىن, – دەدى بريتاندىق اۆتور.
سونداي-اق بەينەبايلانىستا « ۇلى دالا ساياحاتشىلارى» كىتابىنىڭ اۆتورى نيك فيلدينگ تە ءسوز الىپ, ريزاشىلىعىن جەتكىزدى.
– ءبىرىنشى كەزەكتە كىتابىمدى اۋدارۋعا نيەت تانىتقاندارىڭىزعا جانە ونى باسىپ شىعارىپ, تانىستىرىپ جاتقاندارىڭىزعا شىن جۇرەكتەن قۋانىشتىمىن. قازاقستانعا جاساعان ساپارىم ءالى ەسىمدە. ونداعى حالىقتىڭ قوناقجايلىعى ەسىمدە ساقتالىپ قالدى. سىزدەردىڭ ەلدىڭ حالقى, ءداستۇر-سالتى ماعان ەرەكشە اسەر ەتتى, – دەدى نيك فيلدينگ.
ال شاراعا قاتىسقان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باتىرجان بايجۇمانوۆ 2016 جىلى توماس اتكينسوننىڭ ۇرپاقتارى قازاقستانعا كەلىپ, ەرتەدەگى وقيعالاردىڭ تىنىسىن سەزىنىپ, اتا-بابالارى جۇرگەن جولدارمەن ءجۇرىپ وتكەنىن ايتتى. كەيىن اتكينسونداردىڭ ساياحاتى تۋرالى ەكى كىتاپ – دجون ماسسي ستيۋارتتىڭ «توماس, ليۋسي جانە الاتاۋ: اتكينسونداردىڭ سىبىردە جانە شىعىس قازاقستاندا باسىنان كەشكەندەرى» جانە نيك فيلدينگتىڭ « ۇلى دالانىڭ وڭتۇستىگىنە: توماس جانە ليۋسي اتكينسونداردىڭ شىعىس قازاقستانعا ساپارلارى» كىتاپتارىن ەلىمىزدە باسىپ شىعارۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكەن ەكەن.
– «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ «100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى – قازاقستاننىڭ اقىل-وي مەن بىلىمگە ۇمتىلعان, الەۋمەتتىك جاعىنان جاۋاپكەرشىلىگى مول جاستاردى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان تىڭ باستاما. سونىڭ ارقاسىندا ءبىز تاريحي مۇرالارىمىزدى ساقتاۋعا, جاستارعا رۋحاني تاربيە بەرۋگە باعىتتالعان جوبانى قولعا الىپ, اۋدارىپ باسىپ وتىرمىز, – دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باتىرجان بايجۇمانوۆ.
الماتى وبلىسى